क्षौद्र
kṣaudraक्ली · neut.In 14 kośas: 11 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
माक्षिकादि मधु क्षौद्रं मधूच्छिष्टं तु सिक्थकम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मधु क्षौद्रं माक्षिकादि मधूच्छिष्टं तु सिक्थकम् ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हिङ्गुलं हंसपादं च कुरुविन्दं निगद्यते ।सारघं माक्षिकं क्षौद्रं मधु पुष्परसस्तथा ॥ ६२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
माक्षिकं मक्षिकाविट् च सारघं तैलवद्धि यत् ।क्षौद्रं तु तत्कपिलाभं स्यात्पौत्तिकं घृतसंनिभम् ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भ्रामरं तु भ्रामरीकं क्षौद्रं सारसमाक्षिके ।मदनं तु मधूच्छिष्टं मेणवं तु विलाकरम् ॥ २२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चतुर्विधं मधु प्रोक्तं माक्षिकं च कपोतिकम् ।भ्रामकं(रं?) सीसमिति च तेषु क्षौद्रं प्रयुज्यते ॥ ५५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
माक्षिकं भ्रामरं दालं क्षौद्रमौद्दालकं मधु ॥ २१९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अथ क्लीबे मधु क्षौद्रं माक्षिकं भ्रामरादिकम् ।मधूच्छिष्टं सिक्थन्तु शिक्थकं शिक्थमित्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ष्टं (syllables merged)
genderक्लीneut.
श्वेता श्वेतनिका तुल्ये शशोर्णं शशलोमनि ।क्लीबे सिक्थं मधूच्छिष्टं क्षौद्रं तु मधु माक्षिकम् ॥ १४७८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पौत्तिकभ्रामरक्षौद्रदालौद्दालकमाक्षिकम् ।अर्घ्यं छात्रकमित्यष्टौ जातयोऽस्य पृथग्गुणाः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भ्रामरं तु भ्रमरकं क्षौद्रं सारघमाक्षिके ।अन्वर्थं पौत्तिकं दालं दद्रुजं रूक्षवालुकम् ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्षौद्रं तु सारघे क्लीबं क्षुद्रसम्बन्धिनि त्रिषु ।कौशं कुशस्थलाभिख्यनगरे नप्यथ त्रिषु ॥ २९८ ॥
अनुष्टुप्
क्षुद्रा चाङ्गेरिकाव्याघ्र्योः क्षुरो गोक्षुर इक्षुरे ।क्रोष्ट्री विदारीलाङ्गल्योः क्षौद्रं क्षुद्रोद्भवे जले ॥ ३७३ ॥
अनुष्टुप्
क्षौद्र as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् मधुमधु मद्ये पुष्परसे क्षौद्रेऽप्यन्धं तमस्यपि । Amarakośa 3.3.198
- धरणिकोश मधुमधु मद्ये च क्षौद्रे [च मधु] पुष्परसे जले । मधुश्चैत्रे मधूके तु मधुर्दैत्यवसन्तयोः ॥ Dharaṇikośa 18.3.1
- कोषकल्पतरु चषकतैले कुशिकं शिष्टे शेषे सर्जार्जयोश्चर्षौ । चषकोऽस्त्री मधुपात्रे मद्यविशेषे त[था] क्षौद्रे ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.35
- कोषकल्पतरु मधुमधुर्वसन्ते दनुजे च चैत्रे मधूकवृक्षे च पुमानशोके । स्त्रियां न नीरे मदिरासु दुग्धे क्षौद्रे तथा पुष्परसे प्रदिष्टः ॥ ६६ ॥ Koṣakalpataru 6.20.66
- कोषकल्पतरु भ्रामरशुण्ठीमुस्तकयोस्तु नागरमिदं सम्भोगबन्धान्तरे पौरे स्याच्चतुरेऽन्यवद्गतरुजि स्याद्वागरो वारके । शाणे निर्नरके मुमुक्षुबुधयोः स्याद्भ्रामरं प्रस्तरे क्षौद्रे चाप्यथ पामरस्त्रिषु खले नीचे तथा कीर्त्तितः ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.38
- नानार्थार्णवसंक्षेप मधुक्षौद्रपौत्तिकपूर्वेषु मधुभेदेषु तत्सुरे । मनुस्तु पुंसि मन्त्रे स्यात् पूर्वे च क्षत्त्रियान्तरे ॥ ९६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.960
- शिवकोष माक्षिकमाक्षिकं सिक्थके क्षौद्रे माक्षिको धातुमाक्षिके । मार्षको रक्तवास्तूके जीवशाके च मूषिका ॥ ४२ ॥ Śivakoṣa 1.3.42
- शिवकोष मधुमधु पुष्परसक्षौद्रमद्यक्षीराविकासु च । जीवन्त्यां तु स्त्रियां राधा श्रीफले च विषोदरे ॥ २३५ ॥ Śivakoṣa 15.1.235
- शिवकोष क्लीतनउदुम्बरे च धत्तूरे हरिद्रायां तु काञ्चनी । क्लीबेऽब्जकेसरे हेम्नि क्लीतनं क्षौद्रसाह्वये ॥ २४९ ॥ Śivakoṣa 16.1.249
- शब्दरत्नावली मधुनद्धो बद्धे समुद्धृते वधो बन्धकरन्धयोः । बन्धुर्ना बान्धवे मित्रे बन्धूके भ्रातरीत्यपि ॥ बाधा निषेधे दुःखे च बुधः सोमजसूरिणोः । बुद्धो जिने पण्डिते ना बुधितेऽपि च वाच्यवत् ॥ बोधः समाधिभेदे ना तथा पिप्पलभूरुहे । मधु क्लीबं पुष्परसे मर्त्ये क्षौद्रे रसान्तरे ॥ पुंसि मधुद्रुमे चैव वसन्ते द्रैत्यभिद्यपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.8
- शब्दरत्नाकर मधुमधुस्तु यादवे चैत्रे वसन्ते दानवान्तरे । वा पुंसि मद्ये क्लीबे तु स्यात् क्षौद्रमकरन्दयोः ॥ १९७७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1977