कुरुविन्द
kuruvindaपुं · masc.In 19 kośas: 26 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
सिन्दूरं नागजं नागं रक्तं शृङ्गारभूषणम् ।चीनपिष्टं हंसपादकुरुविन्दे तु हिङ्गुलः ॥ १०६१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुरुविन्दो मेघनामा मुस्ता गुन्द्रा तु सोत्तमा ॥ ११९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुरुविन्दो मेघनामा मुस्ता मुस्तकमस्त्रियाम् ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हिङ्गुलं हंसपादं च कुरुविन्दं निगद्यते ।सारघं माक्षिकं क्षौद्रं मधु पुष्परसस्तथा ॥ ६२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उशीरं वीरणीमूलं ह्रीवेरं वालकं जलम् ।मुस्तकः कुरुविन्दः स्याद् गुन्द्रा च जलदाह्वयः ॥ ६२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्द्रनीलं महारत्नं वैडूर्यं वालदायजम् ।कुरुविन्दस्तु कुल्माषो मौक्तिकं शौक्तिकं मतम् ॥ २०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुरुविन्दस्तु कुल्माषो रोहितं रजनीति च ।इन्द्रनीलस्तमोरत्नं महोपल इतीर्यते ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पारावतः कुक्कुटाण्डो जालशालजदर्दुराः ।कुरुविन्दो नन्दिमुखो हालो वरकराधनौ ॥ २४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वृषाकरो धान्यवीरः कुरुविन्दोऽपि मांसलः ।पित्र्यो बलाढ्यः काचराजपदात् माषो परो लघुः ॥ ५५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रुच्यं स्यादथ नीलं षण् काचकौचोद्भवं पुनः ।गालक्यजं हृद्यगन्धं कुरुविन्दमथो विडम् ॥ १८१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुरुविन्दस्तु पीते स्यादतिरक्तेथ नीलके ।गन्धिनीलं चाथमुक्ता स्त्रियां सौम्यापि मुक्तिका ॥ ५९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुरुविन्दो लोहितकः शोणोऽस्त्री पद्मरागकः ।श्रीपुष्पं च सुरक्तं च माणिक्यं हंसपादकम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 लो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मुस्ता त्रय्यां मुस्तकोऽस्त्री गाङ्गेयी भद्रमुस्तकम् ।कुरुविन्दो मेघनामा गुन्द्रा राजकसेरुकः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुस्तायां भद्रको भद्रमुस्ता राजकशेरुकः ।गुन्द्री वरोहो गाङ्गेयः कुरुविन्दोऽम्बुदाह्वया ॥ ३८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पद्मरागे रविमणिः कुरुविन्दं तु कोरकम् ।पक्वदाडिमबीजाभं माणिक्यं शिखरं मतम् ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्राणो गोपरसः पिण्डस्तथा गन्धरसः स्मृतः ।कुरुविन्दो हंसपादो हिङ्गुलोऽथ शिलाजतु ॥ ३३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धमनः कुरुविन्दोऽपि मुद्रा गुद्रा तथोच्यते ।असिपत्रस्तथेक्षुः स्याद्रसालस्तद्भिदा यथा ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पद्मरागे लोहितकं कुरुविन्दं च लोहितम् ।मुक्ताफले मौक्तिकं स्यान्मुक्ता मुक्तोऽपि दृश्यते ॥ ५३९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 लो (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सलोहितो जातरङ्गः कुरुविन्दोऽतिलोहितः ।सौगन्धिको मरालः स्यान्नीलगन्धी तु घूमलः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हङ्गुलो हिङ्गुलुश्चैव हंसपादः प्रसिद्धकः ।कुरुविन्दं च नामानि कथ्यन्ते हिङ्गुलस्य वै ॥ १८३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पोटगलस्तु प्रख्यातो धमनश्च नडो नलः ।मेघनामास्तु वै मुस्ता कुरुविन्दश्च मुस्तकः ॥ २१५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ट (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुरुविन्दं हंसपादं हिङ्गुलं जातिलिङ्गकम् ।मनःशिला तु कुनटी नागजिह्वा महारसा ॥ ४२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स सुवर्णो हेमकर्षे पलं कर्षचतुष्टयम् ।समौ विस्तसुवर्णौ द्वौ कुरुविन्द(स्त?)स्तु तत्पले ॥ १४९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुरुविन्दः पद्मरागो दधीच्यस्थि तु हीरकम् ।स्वर्णं लोहवरं चाऽग्निबीजं चाम्पेयमित्यपि ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्द्रनीलं महानीलं वैडूर्यं वालवायजम् ।कुरुविन्दास्तु कुल्माषा रत्नभेदास्तु मौक्तिकम् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हिंगुलं हंसपादं च कुरुविन्दं च के चन ॥ ४४.५ ॥
genderक्लीneut.
कुरुविन्द as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप कम्बूकम्बूस्तु कुरुविन्दे स्याद् भूषणे च त्सरावपि । ककुबुष्णिग्विशेषे स्याद् भूभृतः शिखरे दिशि ॥ २२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.22
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुल्माषकुल्माषः कुरुविन्दाख्यमणौ व्रीह्यन्तरे च ना । यवभेदे यावकाख्ये परे तु यवपिष्टके ॥ ५१९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.519