कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

चषक

caṣakaपुंक्ली · m. n.

In 14 kośas: 23 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.762 · p. 36
गल्वर्कस्तु चषकः स्यात्सरकश्चानुतर्षणम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ष (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पृथ्वीकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.1.1024 · p. 40
शालाजीरो वर्धमानः शरावः कोशिका पुनः ।मल्लिका चषकः कंसः पारी स्यात्पानभाजनम् ॥ १०२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह शूद्रवर्गः Amarakośa 2.10.70
चषकोऽस्त्री पानपात्रं सरकोऽप्यनुतर्षणम् ।
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.327 · p. 39
अमत्रं भाजनं पात्रं स्थालं तुल्यार्थमिष्यते ।गल्वर्कश्चानुतर्षश्च चषकः सरकः स्मृतः ॥ ३२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.106 · p. 144
ऋजीषं स्यादृचीषं च क्लीबे स्यात्पिष्टपाककृत् ।कंसोऽस्त्री चषकः पानभाजनेपि स्त्रियां च षण् ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव शूद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.8.86 · p. 211
कत्तोयं हारहूरं च कापिशायनमित्यपि ।चषको रसकः सीधुरस्त्रियां कापिशं च षण् ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव शूद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.8.97 · p. 212
स्त्रीप्रसन्ना षणापानं पानगोष्ठी स्त्रियामियम् ।स्युर्गल्वर्कश्च रसकश्चषकश्चास्त्रियामिमे ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.71 · p. 469
नीलो मणौ रवौ मित्रस्तलस्तालचपेटयोः ।कोणेऽश्रिश्चषकोऽशोको नाभिः क्षत्रियवेधसोः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.147 · p. 477
कोरकालीककरकपानकानां समन्ततः ।विशेषकस्य चषककण्ठाकाभ्यां ततोऽपि च ॥ १४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.68 · p. 278
मल्लिका कोशिका पारी कंसस्तु चषकोऽस्त्रियाम् ।स्यात्पानभाजनं न स्त्री पिधानं स्यादुदञ्चनम् ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शूद्रवर्गः Koṣakalpataru 2.4.66 · p. 300
सरकश्चषकश्चास्त्री गल्वर्कोऽप्यनुतर्षणम् ।शुण्डापानं मदस्थानं मधुवारा मधुक्रमाः ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.302 · p. 42
कौशिका मल्लिका तुल्ये चषकः कंससंज्ञकः ।पारी तु स्यात्पानपात्रं स्नेहपात्रं कुतूः स्त्रियाम् ॥ ३०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.440 · p. 156
गल्वर्कचषकौ तुल्यौ शुण्डा पानमदास्पदम् ।सहपानं सपीतिस्त्वापानं पानस्य गोष्ठिका ॥ ४४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंनपुंसकलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.5.130 · p. 227
genderपुंक्लीm. n.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.626 · p. 107
स्यात्पानगोष्ठिकायां तु नद्धमापानमित्यपि ।चषकः पानपात्रं च स्यात्सुरापानपात्रके ॥ ६२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त भूमिभानुः Pañcatattvaprakāśa 2.267 · p. 19
कमण्डलुर्गण्डुकोऽब्दो भाण्डं पात्रममत्रकम् ।चषकश्चन्द्रभाण्डाह्वः स्थाली भोजनपात्रिका ॥ २६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1525 · p. 242
अनुतर्षश्च गल्वर्कः चषकश्चानुतर्षणम् ।कथ्यते सरकश्चेति मद्यपानस्य पात्रकम् ॥ १५२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पृथ्वीकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.1.246 · p. 287
चषकश्चापि कथितो लघौ जलादिपात्रके ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश शूद्रवर्गप्रक्लाशः Śabdaratnāvalī 3.8.70 · p. 157
मध्वासवो माधवको माध्वीकं चषकं मधु ।सैरेयं सीधुकं सीधुः शीधुश्च मद आसवः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश शूद्रवर्गप्रक्लाशः Śabdaratnāvalī 3.8.74 · p. 158
पानपात्रञ्च सरकोऽनुतर्षोऽनुतर्षणम् ।पारी स्त्रियान्तु पारीकं भवेत् चषकमस्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शूद्राध्यायः Śabdaratnākara 3.5.1560 · p. 188
चषकोऽस्त्री पानपात्रमुपदंशोऽपि दंशकः ।जनंगमदिवाकीर्तिचण्डालप्लवपुल्कसाः ॥ १५६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव लिङ्गादिसंग्रहः Trikāṇḍaśeṣa 4.11 · p. 275
genderपुंक्लीm. n.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.53 · p. 140
शुण्डापानं मदस्थानं सपीतिः सहपानकम् ।सरकं चषकं चास्त्री गल्वर्तोऽप्यनुकर्षणम् ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.35 · p. 140
तैले कुशिकं शिष्टेशेषे सर्जार्जयोश्चर्षौ ।चषकोऽस्त्री मधुपात्रेमद्यविशेषे त[था] क्षौद्रे ॥ ३५ ॥
metre not recognised
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.715 · p. 109
चषकोऽस्त्री पानपात्रे रभसस्त्वत्र भाषते ।पाने मधुप्रभेदे च चषकः सरके(?) इति ॥ ७१५ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश कान्ताः Śabdaratnāvalī 7.1.70 · p. 181
चषकोऽस्त्री सुरापात्रे मद्ये मद्यविशेष्यके ।चुलुकोऽस्त्री भाण्डभेदे निम्नपाणितलेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.19 · p. 98
गान्धिको लेखकेऽपि स्याद्गुह्यकश्छेकनिघ्नयोः ।वेश्यायूथ्योश्च गणिका चषकं सरकेऽपि च ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसरक

चषक as a meaning in nānārtha verses

  • नामलिङ्गानुशासनम् अनुतर्षकपिशीर्षं भित्तिशृङ्गेऽनुतर्षश्चषकः सुरा ॥ Amarakośa 3.3.437
  • कोषकल्पतरु रस्नसुप्तस्य विज्ञान उदीरितोऽथ श्रेष्ठे मणावप्युदितं च रत्नम् । द्रव्ये तु रस्नं चषके मचण्डे धेनोऽम्बुधौ वाक्सरितोः स्त्रियां स्यात् ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.92
  • कोषकल्पतरु सुरदेवे सुरः स्त्रीचषके च [45a]मद्ये सुरी तु देवप्रमदार्थिका स्यात् । कारस्तु यत्ने च यतौ वधे च बलौ हिमाद्रावपि निश्चयार्थे ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.7
  • कोषकल्पतरु कोषदोषा तु रात्रौ च भुजे स्त्रियां स्या- द्रात्र्यर्थिका स्यादियमव्ययं च । कोषः पुमान्स्याच्चषके स्त्रियां तु स्याद्दीपपात्रेऽपि च जातिकोषे । न स्त्री च भाण्डालयकुड्मलार्थ- समूहपेशीपदसंग्रहेषु । लिङ्गत्रये खड्गपिधानवाची तादृग्विधः स्यादपि शिम्बिकार्थः ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.30.40
  • नानार्थार्णवसंक्षेप सरकसरकोऽस्त्री मणौ शीथुपाने चषकशीथुनोः । भेद्यवत् तु भवेत् साधु सर्तर्यथ सगोत्रवाक् ॥ १८९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1899
  • नानार्थार्णवसंक्षेप अनुवर्षअनुवर्षस्तु चषके मद्ये चाथानुभाववाक् । सूचके चापि भावस्य सतां च …??… ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.29
  • शब्दरत्नावली कुन्तलकुन्तलेश्चषके केशे ह्रीवेरयवयोरपि । कुलालः कुम्भकारे स्यात्कौशिके कुक्कुभेऽपि च । कुम्भिलः शालमत्स्ये स्याच्चौरश्लोकार्यचौरयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.54