जङ्गम

jaṅgamaवि · adj.

In 11 kośas: 8 synonym verses, 14 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1455 · p. 55

स्थावरं तु जङ्गमान्यज्जङ्गमं तु त्रसं चरम् ।चराचरं जगदिङ्गं चरिष्णुश्चाथ चञ्चलम् ॥ १४५४ ॥तरलं कम्पनं कम्प्रं परिप्लवचलाचले ।चटुलं चपलं लोलं चलं पारिप्लवास्थिरे ॥ १४५५ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तु (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 ग (wrong syllable)

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.126

चरिष्णु जङ्गमचरं त्रसमिङ्गं चराचरम् ।

अनुष्टुप्

चरिष्णुवि जङ्गमवि चरवि त्रसवि इङ्गवि चराचरवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.132 · p. 228

एकरूपतया कालव्यापी कूटस्थ उच्यते ।स्थावरं स्थावरादन्यच्चरिष्णु जङ्गमञ्चरम् ॥ १३२ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्णु (wrong syllable)

कूटस्थवि स्थावरवि चरिष्णुवि जङ्गमवि चरवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.13 · p. 23

एकरूपतया कालव्यापी कूटस्थ उच्यते ।जङ्गमान्यत्स्थावरं स्याज्जङ्गमं तु त्रसं चरम् ॥ १३ ॥

अनुष्टुप्

कूटस्थवि स्थावरवि जङ्गमवि त्रसवि चरवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.342 · p. 94

स्थावरं त्वगति प्रोक्तं जङ्गमे तु चराचरम् ।चरं त्रसं जगच्चैवं चरिष्णाविङ्गमित्यपि ॥ ३४२ ॥

अनुष्टुप्

स्थावरवि जङ्गमवि चराचरवि चरवि त्रसवि जगत्वि चरिष्णुवि इङ्गवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2644 · p. 426

इङ्गं चराचरं ज्ञेयं चरं चरिष्णु इत्यपि ।त्रसं जगत् जङ्गमञ्च सप्तनामानि सन्ति वै ॥ २६४४ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)

इङ्गवि चराचरवि चरवि चरिष्णुवि त्रसवि जगत्वि जङ्गमवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.30 · p. 165

चराचर एसमिङ्गं चरिष्णुश्चरजङ्गमौ ।चलनः कम्पनः कम्प्रः त्रयं चलनशीलके ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)

चराचरवि एजत्वि इङ्गवि चरिष्णुवि चरवि जङ्गमवि चलनवि कम्पनवि कम्प्रवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1641 · p. 197

समस्तपूर्णकृत्स्नानि चरिष्णु चरजङ्गमे ।अचरः स्थावरे तुल्येऽत्र समिङ्गं चराचरम् ॥ १६४१ ॥

अनुष्टुप्

समस्तवि पूर्णवि कृत्स्नवि चरिष्णुवि चरवि जङ्गमवि अचरवि स्थावरवि समिङ्गवि चराचरवि

genderविadj.

जङ्गम as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् परीवारस्याज्जङ्गमे परीवारः खड्गकोषे परिच्छदे ॥ १६९ ॥ Amarakośa 3.3.169
धरणिकोश परिवारपरिवारः परिजने खड्गकोषेऽपि जङ्गमे । अभिहारोऽभियोगे च चौर्ये च खड्गकोषके ॥ Dharaṇikośa 26.2.76
कोषकल्पतरु इङ्गविष्कम्भकादौ वपुषः स्थिरत्वे रोगस्तु कुष्ठौषध आमये च । वेगो महाकालफले प्रवाहे प्लवे च पूगः क्रमुके च वृन्दे । चङ्गस्तु दक्षे रुचिरेऽन्यलिङ्गो- ऽथेङ्गोऽद्भुतज्ञानस[263a]मिङ्गितेषु । स्याज्जङ्गमे चाथ कृपाणभेद- जङ्घाखनित्रेष्वपि टङ्गमस्त्री ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.3.93
कोषकल्पतरु जगत्तत्स्त्री नारदवल्लकीगतमथ क्लीबे पृषद्बिन्दुषु प्रायो भूम्नि मृगे तु पुंसि परवत्स्याच्छ्वेतबिन्द्वन्विते । वायौ पुंसि जगज्जगच्च चरमे लोकेऽन्यवज्जङ्गमे स्त्री भूमौ भुवने जनेष्वपि तथा छन्दोन्तरे कीर्तितम् ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.22
कोषकल्पतरु चराचरचन्द्रे तथा पक्षचरोऽथ लोके चराचरं जङ्गम इङ्गिते च । स्वसैन्यभीतावभिमार आजौ वधेऽपि तादृक् प्रथितः प्रवीणैः ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.93
नानार्थार्णवसंक्षेप त्रसनप्स्त्री त्रयाणां वृन्दे स्यात् त्रसं तु त्रिषु जङ्गमे । त्रसी तु स्त्री त्रासभेदे यस्मिन् सति दिशां भ्रमः ॥ ५०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.506
नानार्थार्णवसंक्षेप परिवारस्याज्जङ्गमे परीवारः खड्गकोशे परिच्छदे । परिग्रहस्तु शपथे मूले परिजने तथा ॥ ८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.85
नानार्थार्णवसंक्षेप चराचरलोहे घण्टास्वनं लिङ्गसमासाद्यत्र पूर्ववत् । चराचरं क्ली भुवने जङ्गमे तु त्रिषु स्मृतम् ॥ २१५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.215
परमानन्दीयनाममाला जगत्जडस्त्वज्ञे हिमग्रस्ते जनी वध्वां जगच्चरे । जङ्गमेऽप्यथ जिष्णुः स्याज्जयशीले रवौ हरौ ॥ १९५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.195
शब्दरत्नावली इङ्गक्लीवैकत्वे तु मुख्य स्यादन्तिकेऽङ्गवति त्रिषु । इङ्ग आङ्गश्च विज्ञाने इङ्गिते जङ्गमेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.4
शब्दरत्नावली जगत्स्याज्जगद्भुवने क्लीबं समीरे जङ्गमे त्रिषु । जगती पिष्ठपे भूमौ जनच्छन्दोविशेषयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.101
शब्दरत्नावली चरत्रिलिङ्गं दुर्जरेत्यर्थे महत्यलघुनीत्यपि । गोत्रं कुलास्ययोर्गोत्रः शैले कुगव्ययोः स्त्रियाम् ॥ सम्भावनीयबोधे च विपिनच्छत्रवर्त्मसु । गौरं श्वेतेऽरुणे पीते विशुद्धेऽप्यभिधेयवत् ॥ क्लीबं पद्मकेशरे स्याच्चन्द्रसर्षपयोः पुमान् । गौरीभवानीवसुधाप्रियङ्गुरोचनासु च ॥ असञ्जातरजः कन्या वरुणाणी नदीषु च । घोरो भीमे महेशे च घस्त्रो दिवसहिंस्रयोः ॥ चरश्चारे द्यूतभेदे भौमे च जङ्गमे गमे । चन्द्रः सुधांशुकाम्पिल्लकर्पूरे काञ्चने जले ॥ चक्रमस्त्रे व्रजे सैन्ये रथाङ्गे राष्ट्रदम्भयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.10
शब्दरत्नावली चराचरकालञ्जरो योगिचक्रमेलकाद्रिशिवेषु च । कृष्णसारो मृगस्नुह्योः शिंशपायामपि स्त्रियाम् ॥ गिरिसारस्तु मलये लोहे बङ्गे च कीर्त्यते । चराचरं भवेत्क्लीबं जगति त्रिषु जङ्गमे ॥ चक्रधरो ग्रामजालिभुजङ्गमहरिष्वपि । तोयधरो मेघमुस्तासुनिषम्रौषधीष्वपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.124
त्रिकाण्डशेष इङ्गजङ्गमेङ्गितयोरिङ्गो नाड्य ईहामृगो वृके । फलं पूगस्य चोद्वेगमुत्सर्गो न्यायदानयोः ॥ ५६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.56