परिवार
parivāraपुं · masc.In 14 kośas: 12 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
परिस्यन्दः परिकरः परिवारः परिग्रहः ॥ ७१५ ॥परिच्छदः परिबर्हस्तन्त्रोपकरणे अपि ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
परिवारः परिकरः परिस्पन्दः परिग्रहः ।तथोपकरणं प्रोक्तं परिवर्हः परिच्छदः ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवहित्थं विनिर्दिष्टं अवहित्थाऽपि कोविदैः ।परिवारः परीवारः प्रवह्लीका प्रवह्लिका ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राकारभित्तिमूले स्यात् स्त्रियां नेमिरतः पुनः ।प्राचीनं परिवारः स्याद्गमादौ प्रान्ततो वृतिः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिवारः परीवारः कोशः कोषो नपुंसकम् ।खड्गपर्यायसद्मार्थपिधानार्थकमित्यपि ॥ ३०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिवारः परीवारः स्वीये परिजने मतः ।परिवापः परीवापः स्थाप्ये बीजे परिच्छदे ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिग्रहः परिवारः परिस्यन्दपरिच्छदौ ।पुल्लिङ्गे परिकरस्तन्त्रोपकरणे समे ॥ ३४१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable); pāda 3, syllable 1 पु (syllables merged)
genderपुंmasc.
परिवारः परिकरः परिबर्हः परिच्छदः ।प्रतिहारो द्वारपालो दौवारिकश्च वेत्रभृत् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 रि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
परिवारः परिस्यन्दः परिकरः परिच्छदः ।तन्त्रं च परिबर्हश्च परिजनः परिग्रहः ॥ ११६५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
परिवारः परीवारः प्रत्याकारस्तथैव च ।खड्गपिधानकं खड्गपिधानमपि मन्यते ॥ १२८८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रसाधनी कङ्कतिका पिष्टातः पटवासकः ।परिवारः परिकरः परिबर्हः परिच्छदः ॥ ८६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वजनो बांधवो बन्धुः कुटुंबन्तु सुतादिकम् ।परिवारः परिजनः परिस्पन्दः परिग्रहः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्याज्जङ्गमे परीवारः खड्गकोशे परिच्छदे ।परिग्रहस्तु शपथे मूले परिजने तथा ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsजङ्गम
doubtful
परिमर्देऽपि परिमलः पितामहौ ब्रह्मपितृतातौ ।परिवारः प्रावारेऽपि नृपार्हार्थेऽपि परिबर्हः ॥ २८ ॥
उपगीतिः
meaningsप्रावार
परिवार as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् परिकरस्वर्णेऽपि राः परिकरः पर्यङ्कपरिवारयोः । Amarakośa 3.3.315
- धरणिकोश परिकरपरिकरं विदुः प्रज्ञाः पर्यङ्कपरिवारयोः । प्रगाढगात्रिकाबन्धे समूहारम्भयोरपि ॥ Dharaṇikośa 26.3.47
- कोषकल्पतरु तन्त्रइतिक्रियायां परिवारशास्त्रे प्रधानसिद्धान्त * भेषजेषु । स्याद्वेदशाखाभिदि तन्तुवाये स्यात्साध[47b]कोपायवशित्वसैन्ये ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.37
- कोषकल्पतरु परिकरपर्यङ्के परिवारे प्रगाढगात्रप्रबन्धे च । आरम्भे च विवेके परिकर उक्तो बुधैर्व्राते ॥ ८८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.88
- परमानन्दीयनाममाला परिधायपरिधायो नितम्बे स्यात्परिवारे जलाशये । पात्रटीरो जरत्पात्रे हुताग्नौ लोहकांस्ययोः ॥ ३२० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.320
- शब्दरत्नावली परिकरप्रगाढगात्रबन्धे च विवेकपरिवारयोः । अथ पक्षचरश्चन्द्रे पृथक्चारिणिवुञ्जरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.132
- वैजयन्ती परिकरविवेके स्यात् परिकरः पर्यस्तिपरिवारयोः । प्रगाढगात्रिकाबन्धे समूहारंभयोरपि ॥ ३३ ॥ Vaijayantī 8.1.33