कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

लोल

lolaवि · adj.

In 15 kośas: 22 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1455 · p. 55
स्थावरं तु जङ्गमान्यज्जङ्गमं तु त्रसं चरम् ।चराचरं जगदिङ्गं चरिष्णुश्चाथ चञ्चलम् ॥ १४५४ ॥तरलं कम्पनं कम्प्रं परिप्लवचलाचले ।चटुलं चपलं लोलं चलं पारिप्लवास्थिरे ॥ १४५५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तु (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 ग (wrong syllable)
स्थावरविअजङ्गमविजङ्गमवित्रसविचरविचराचरविजगत्क्लीइङ्गविचरिष्णुविचञ्चलवितरलविकम्पनविकम्प्रविपरिप्लवविचलाचलविचटुलविचपलविलोलविचलविपारिप्लवविअस्थिरवि
genderविadj.
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa · हेमचन्द्र मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa 3.13 · p. 4
जीरे जीरणजरणौ हिङ्गौ तु भूतनाशनम् ।अगूढगन्धमत्युग्रं लिप्सौ लालसलम्पटौ ॥ १०२ ॥लोलो लिप्सा तु धनाया रुचिरीप्सा च कामना ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ध (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 प (wrong syllable)
जीरणपुंजरणपुंभूतनाशनक्लीअगूढगन्धक्लीअत्युग्रक्लीलालसविलम्पटविलोलविधनायास्त्रीरुचिस्त्रीईप्सास्त्रीकामनास्त्री
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.127
चलनं कम्पनं कम्प्रं चलं लोलं चलाचलम् ॥ ७४ ॥चञ्चलं तरलं चैव पारिप्लवपरिप्लवे ।
अनुष्टुप्
चलनविकम्पनविकम्प्रविचलविलोलविचलाचलविचञ्चलवितरलविपारिप्लवविपरिप्लववि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.353 · p. 42
लोलुभं लोलुपं लोलं लालसं लम्पटं विदुः ।प्रतूर्णस्त्वरितस्तूर्ण उत्सुकः प्रसृतः स्मृतः ॥ ३५३ ॥
अनुष्टुप्
लोलुभविलोलुपविलोलविलालसविलम्पटविप्रतूर्णवित्वरितवितूर्णविउत्सुकविप्रसृतवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.695 · p. 80
लोलं चपलं चटुलं प्रचलं तरलं परिप्लवमधीरम् ।पारिप्लवं च धीराश्चलाचलं चञ्चलं च कथयन्ति ॥ ६९५ ॥
गीतिः
लोलविचपलविचटुलविप्रचलवितरलविपरिप्लवविअधीरविपारिप्लवविचलाचलविचञ्चलवि
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.209 · p. 43
पुंसि लोलः स्मरस्तम्भः कन्दर्पः शङ्कुरित्यपि ।स्त्रियां कामलता क्लीबे शेफः शेपश्च न स्त्रियाम् ॥ २०९ ॥
अनुष्टुप्
लोलपुंस्मरस्तम्भपुंकन्दर्पपुंशङ्कुपुंकामलतास्त्रीशेफस्क्लीशेपपुंक्ली
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.310 · p. 54
धान्येषु पूर्णको लोलः कोद्रवेषु च पर्वतः ।पुष्पेष्वप्सु च नीली स्याद्धरायामूषराभिधः ॥ ३१० ॥
अनुष्टुप्
पूर्णकपुंलोलपुंपर्वतपुंनीलीस्त्रीऊषरपुं
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.133 · p. 228
चराचरं त्रसं द्रङ्गं कम्प्रं चरनकम्पने ।चटुलं चपलं लोलं चञ्चलं च चलाचलम् ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
चराचरवित्रसविद्रङ्गविकम्प्रविचटुलविचपलविलोलविचञ्चलविचलाचलवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.14 · p. 23
चराचरं च[रि]ष्णु स्यादिङ्गं जगदपि स्मृतम् ।चपलं[173b] तरलं लोलं चञ्चलं [च] चलाचलम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
चराचरविचरिष्णुविइङ्गविजगत्विचपलवितरलविलोलविचञ्चलविचलाचलवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.1.21 · p. 96
रात्राश्च प्राक् संख्याहीनाःकल्लोल्लोलौ तल्लः खल्लः ।वालः पुच्छे गोलः पालःकालो वृन्दे वातुलश्च ॥ २१ ॥
metre not recognised
रात्रपुंकल्लोलपुंलोलपुंतल्लपुंखल्लपुंवालपुंगोलपुंपालपुंकालपुंवातुलपुं
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.330 · p. 45
हरबीजं रसो लोलो गन्धिको गन्धकोऽपि च ।शुकपुच्छस्ताम्रशत्रुः पामारिः कुष्ठनाशनः ॥ ३३० ॥
अनुष्टुप्
हरबीजक्लीरसपुंलोलपुंगन्धिकपुंगन्धकपुंशुकपुच्छपुंताम्रशत्रुपुंपामारिपुंकुष्ठनाशनपुं
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.343 · p. 94
चपलं चञ्चलं लोलं कम्पनं तरलं चलम् ।पारप्लवं कम्प्रमुक्तं चटुलं चास्थिरे समम् ॥ ३४३ ॥
अनुष्टुप्
चपलविचञ्चलविलोलविकम्पनवितरलविचलविपारिप्लवविकम्प्रविचटुलविअस्थिरवि
genderविadj.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.103 · p. 44
विप्रकृष्टं परं दूरं ध्रुवं नित्यं च शाश्वतम् ।चञ्चलं चपलं लोलं तरलं चटुलं चलम् ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
विप्रकृष्टविपरविदूरविध्रुवविनित्यविशाश्वतविचञ्चलविचपलविलोलवितरलविचटुलविचलवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.648 · p. 85
लुब्धश्च लोलुपो लोलो लोलुभश्चाभिलाषुकः ॥ ६४८ ॥
अनुष्टुप्
लुब्धविलोलुपविलोलविलोलुभविअभिलाषुकवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2645 · p. 427
चञ्चलं चपलं ज्ञेयं चलनं चटुलं चलम् ।लोलं चलाचलं कम्प्रं कम्पनं तरलं तथा ॥ २६४५ ॥
अनुष्टुप्
चञ्चलविचपलविचलनविचटुलविचलविलोलविचलाचलविकम्प्रविकम्पनवितरलवि
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.31 · p. 165
चलं पारिप्लवं लोलं चञ्चलञ्च परिप्लवम् ।चलाचलञ्च तरलं भवेत् चलनमात्रके ॥
अनुष्टुप्
चलविपारिप्लवविलोलविचञ्चलविपरिप्लवविचलाचलवितरलवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.65 · p. 193
लोलोऽपि गर्धनो गृध्नु-गृध्नौ चेहेह ईहने ।कामश्च कामना, धृष्टौ धृष्णुः स्याद्धृष्णजा सह ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
लोलविगर्धनविगृध्नुविगृध्नविईहास्त्रीईहपुंकामपुंकामनास्त्रीधृष्डुविधृष्डजवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण नाट्याध्यायः Śabdaratnākara 2.8.964 · p. 121
सर्वस्वभूतः पञ्चेषोः शृङ्गारः शुचिरुज्वलः ।स्निग्धं निष्पन्दमन्दस्तिमितविहसितन्यञ्चिताकुञ्चितानिस्मेरानन्दिप्रसन्नस्थिरमसृणमहीत्यश्रुविष्फारितानि ।प्रेङ्खोलोल्लासिलोलप्रणयिविलुलितप्रेमगर्भत्रिभङ्गि-व्यासङ्गिस्फीतकान्तीन्यलसमदनकह्लादिरूक्षाञ्चितानि ॥ ९६४ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
शृङ्गारपुंशुचिविउज्वलविस्निग्धविनिष्पन्दविमन्दविस्तिमितविविहसितविन्यञ्चितविआकुञ्चितविस्मेरविआनन्दिन्विप्रसन्नविस्थिरविमसृणविमहीतिविअश्रुविविष्फारितविप्रेङ्खोलविउल्लासिन्विलोलविप्रणयिन्विविलुलितविप्रेमगर्भवित्रिभङ्गिन्विव्यासङ्गिन्विस्फीतकान्तिविअलसविमदनविकह्लादिन्विरूक्षविअञ्चितवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1593 · p. 192
गृध्नुर्गर्द्धनलोलुपलोलुभलोलाभिलाषुकसतृष्णाः ।तृष्णग्लम्पट ईप्सुः साशो धन्यस्तु पुण्यवान् सुकृती ॥ १५९३ ॥
गीतिःmetre not read in every line
गृध्नुविगर्द्धनविलोलुपविलोलुभविलोलविअभिलाषुकविसतृष्णवितृष्णज्विलम्पटविईप्सुविसाशविधन्यविपुण्यवत्विसुकृतिन्वि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1596 · p. 192
तरललोलचलाचलचञ्चलप्रचलकम्पनकम्प्रचलानि च ।विकटपीनविशंकटपीवराः पृथुविशालबृहत्पृथुलोरवः ॥ १५९६ ॥
द्रुतविलम्बितम्
तरलविलोलविचलाचलविचञ्चलविप्रचलविकम्पनविकम्प्रविचलविविकटविपीनविविशंकटविपीवरविपृथुविविशालविबृहत्विपृथुलविउरुवि
genderविadj.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश क्षत्रियाध्यायः Vaijayantī 3.7.206 · p. 121
संग्रामः समरोऽस्त्री स्त्री संयदायुच्च युत् समित् ।वीराशंसनमाजेर्भूर्घोरा लोलो महारणम् ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्
संग्रामपुंसमरपुंक्लीसंयत्स्त्रीआयुत्स्त्रीयुत्स्त्रीसमित्स्त्रीवीराशंसनक्लीलोलपुंमहारणक्ली
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.36 · p. 204
लोलुपे लोलुभो लोलो लंपटो लालसोऽपि च ।बुभुक्षुः क्षुधितः श्रान्तो जिघत्सुरशनायितः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
लोलुपविलोलुभविलोलविलम्पटविलालसविबुभुक्षुविक्षुधितविश्रान्तविजिघत्सुविअशनायितवि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.387
मूर्खेऽर्भकेऽपि बालः स्याल्लोलश्चलसतृष्णयोः ।
अनुष्टुप्
meaningsचलसतृष्ण
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ लान्ताः Koṣakalpataru 6.28.85 · p. 343
लोला प्रदिष्टा रसनाश्रियोः स्त्रीचले सतृष्णे च विशेष्यलिङ्गा ।शृङ्गारभावप्रभवक्रियायालीला विलासेऽपि च खेलकेल्योः ॥ ८५ ॥
उपजातिः
meaningsचलसतृष्ण
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.4.22 · p. 41
हिंसितुः स्त्र्यर्थविषये रुशन्ती रुशतीति च ।न्याय्यलब्धव्ययोर्लभ्यं लोलश्चलसतृष्णयोः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsचलसतृष्ण
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश लान्ताः Śabdaratnāvalī 7.28.34 · p. 279
लीला स्त्री रसनालक्ष्म्योर्लोलञ्चलसतृष्णयोः ।व्यालो दुष्टे गजे सर्पे खलश्वापदयोरपि ॥
अनुष्टुप्
meaningsचलसतृष्ण
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.4.16 · p. 229
लोलं चले लोलुपे च व्यग्रो व्यापृत आकुले ।वल्गु मंजौ च वामस्तु सौम्ये सव्यप्रतीपयोः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsचललोलुप

लोल as a meaning in nānārtha verses