नग्न

nagnaपुं · masc.

In 13 kośas: 12 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.795 · p. 32

नग्नः स्तुतिव्रतस्तस्य ग्रन्थो भोगावली भवेत् ॥ ७९५ ॥

अनुष्टुप्

नग्नपुं भोगावलीस्त्री

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.70

तूष्णींशीलस्तु तूष्णीको नग्नोऽवासा दिगम्बरे ।

अनुष्टुप्

तूष्णींशीलवि तूष्णीकवि नग्नवि अवासस्वि दिगम्बरवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.332 · p. 125

मागधा मगधास्ते स्युर्वन्दिनः स्तुतिपाठकाः ।वैतालिकाद्या नग्नाः स्युर्नग्नाचार्यस्तु हिण्डकः ॥ ३३२ ॥

अनुष्टुप्

मागधपुं मगधपुं वन्दिन्पुं स्तुतिपाठकपुं नग्नपुं नग्नाचार्यपुं हिण्डकपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.77 · p. 222

एडमूकोऽनेडमूको वक्तुं श्रोतुमसज्जिते ।तूष्णींशीलस्तु तूष्णीको नग्नोऽवासा दिगम्बरः ॥ ७७ ॥

अनुष्टुप्

एडमूकवि अनेडमूकवि तूष्णींशीलवि तूष्णीकवि नग्नवि अवासस्वि दिगम्बरवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.44 · p. 265

नग्नाः स्तुतिव्रतास्तेषां त्वाचार्यौ(?)हिण्डकः स्मृतः ।भोगावली तु तद्ग्रन्थो विरुदं कर्म विश्रुतम् ॥ ४४ ॥

अनुष्टुप्

नग्नपुं स्तुतिव्रतपुं हिण्डकपुं भोगावलीस्त्री विरुदक्ली

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.74 · p. 8

मा कारि शब्द इति यः प्राह माशब्दिकोऽपि सः ।पार्याप्तिकस्तु पर्याप्तिवादी प्राभूतिकस्तथा ॥नग्नो विवस्त्रो दिग्वासा हसनीयस्तु हास्यवत् ।स्यान्नासिकंधमो नासां धमन्स्यान्नासिकंधयः ॥नासां धयन्नेवमेव ज्ञेया नाडिंधमादयः ।अभ्रंलिहिस्त्वभ्रलेही भवेदभ्रंकषः पुनः ॥ ७४ ॥

अनुष्टुप्

माशब्दिकवि पार्याप्तिकवि पर्याप्तिवादिन्वि प्राभूतिकवि नग्नवि विवस्त्रवि दिग्वासस्वि हसनीयवि हास्यवि नासिकंधमवि नासिकंधयवि नाडिंधमवि अभ्रंलिहवि अभ्रलेहिन्वि अभ्रंकषवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1181 · p. 208

स्तुतिव्रतस्तथा नग्नः स्तुतिपाठक उच्यते ।

अनुष्टुप्metre not read in every line

स्तुतिव्रतपुं नग्नपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश प्राणिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 4.1.53 · p. 162

वस्त्रहीने तु नग्नः स्यादवासाश्च दिगम्बरः ।निष्कासितश्चावकृष्टो भवेत् निर्गमिते जने ॥

अनुष्टुप्

नग्नवि अवासस्वि दिगम्बरवि निष्कासितवि अवकृष्टवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि प्रथमः काण्डः Śabdaratnākara 1.15 · p. 176

क्षपणे नग्न-नग्नाटौ श्रमणः श्रवणोऽपि च ।क्षेमे मद्रं भद्र-भन्द्रे प्रशस्तं शस्तमित्यपि ॥ १५ ॥

अनुष्टुप्

नग्नपुं नग्नाटपुं श्रमणपुं श्रवणपुं मद्रक्ली भद्रक्ली भन्द्रक्ली प्रशस्तक्ली शस्तक्ली

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण ब्रह्माध्यायः Śabdaratnākara 3.2.1217 · p. 149

वेदोज्झो वेदविस्मृत्या स नग्नो यो निरग्निकः ।पर्याधाता कृताधानो योऽग्रजन्मन्यनग्निके ॥ १२१७ ॥

अनुष्टुप्

वेदोज्झपुं नग्नपुं पर्याधातृपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश ब्राह्मणाध्यायः Vaijayantī 3.6.73 · p. 89

यस्यौपासन एवाग्निरेकाग्निः काल्पिकश्च सः ।अग्न्याहितस्त्वाहिताग्निर्नग्नः पुनरनग्निकः ॥ ७३ ॥

अनुष्टुप्

एकाग्निपुं काल्पिकपुं अग्न्याहितपुं आहिताग्निपुं नग्नपुं अनग्निकपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.15 · p. 202

शिपिविष्टस्तु दुश्चर्मा दुर्बालश्च द्विनग्नकः ।क्षपणश्रमणौ नग्नो नग्नाटश्च दिगंबरः ॥ १५ ॥

अनुष्टुप्

शिपिविष्टवि दुश्चर्मन्वि दुर्बालवि द्विनग्नकवि क्षपणवि श्रमणवि नग्नवि नग्नाटवि दिगम्बरवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नान्ताः Koṣakalpataru 6.21.94 · p. 245

नग्नस्तु बन्दिक्षपणार्थको ना-न्यवद्विवस्त्रेऽप्यथ लज्जिते स्यात् ।सक्ते च लग्नं परवन्न तु स्त्रीमेषादिराशेरुदये प्रदिष्टम् ॥ ९४ ॥

उपजातिः

meaningsबन्दिन्क्षपण विवस्त्र लज्जित

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.663 · p. 99

नृस्त्रियोरथ नग्नः स्यात् पुंसि वैतालिकादिषु ।दिगम्बरे तु त्रिः शास्त्रप्रोक्ताग्निरहिते तथा ॥ ६६३ ॥

अनुष्टुप्

meaningsवैतालिक दिगम्बर शास्त्रप्रोक्ताग्निरहित

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश नान्ताः Śabdaratnāvalī 7.20.13 · p. 234

धानाः स्त्रियां भृष्टयवे धन्याकेऽभिनवाङ्कुरे ।धेना नद्यां नदे पुंसि न्यूनं गर्ह्योनयोरपि ।नग्नस्त्रिषु विवसने बन्दिक्षपणयोः पुमान् ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

meaningsविवसन बन्दि क्षपण

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.1947 · p. 237

नग्नो रुद्रो जिनोऽवासा वेदत्यागी निरग्निकः ।नाशस्त्वदर्शने मृत्यौ परिध्वंसे पलायने ॥ १९४७ ॥

अनुष्टुप्

meaningsरुद्र जिन अवासस्वेदत्यागिन्निरग्निक

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.245 · p. 175

देवोद्याने सुते पुंसि नग्नौ क्षपणवन्दिनौ ।श्रुतौ दृष्ट्यां निशमनं खगङ्गाऽपि नलिन्यथ ॥ २४५ ॥

अनुष्टुप्

meaningsक्षपण वन्दिन्

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.1.31 · p. 216

नाशः पलायने मृत्यौ परिध्वंसेऽप्यदर्शने ।नग्ना वैतालिकाद्याश्च पिण्डो वृत्ते तनौ गुडे ॥ ३१ ॥

अनुष्टुप्

meaningsवैतालिकादि

नग्न as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश दिगम्बरपयोधरः कोषकारे स्त्रीस्तने वारिदेऽपि च । दिगम्बराः सामाख्याता नग्नक्षपणशंकराः ॥ Dharaṇikośa 26.2.71
कोषकल्पतरु दिगम्बरदिगम्बरः पुंसि हरेऽन्यवत्तु क्षु[61a]द्रे च नग्ने तिमिरे तु षण्ढे । पीताम्बरो दैत्यरिपौ नटे च कदम्बरः पुंसि हलायुधे च ॥ ९६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.96
नानार्थार्णवसंक्षेप गोरङ्कुगोपतिस्तु रवौ शण्डे शिवे च रभसः पुनः । नमे वन्दिनि गोरङ्कुरित्याह घुटिकः पुनः ॥ ८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.84
परमानन्दीयनाममाला गोरङ्कुविडङ्गे ग्रन्थिपर्णेऽपि गण्डको विघ्नखड्गिनोः । गण्डकी तु नदीभेदे गोरङ्कुः खगनग्नयोः ॥ १६२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.9.162
शब्दरत्नावली काकरूकपरमर्मज्ञशिष्ये ना शठे कापाटिकस्त्रिषु । काकरूको दम्भनग्नस्त्रीजित्पेचकभीरुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.163
शब्दरत्नावली दिगम्बरदिगम्बरः शिवे नग्ने क्षपणे च तमस्यपि । दुरोदरो द्यूतभेदे द्यूतकारे पणेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.126
त्रिकाण्डशेष गोरङ्कुखगे नग्ने च गोरङ्कुः सङ्ख्याभेदेऽपि गण्डकः । शृङ्ग्यां च ग्रामयुद्धे च ग्राममद्गुरिका स्त्रियाम् ॥ १८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.18