शस्त
śastaक्ली · neut.In 14 kośas: 17 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
श्वःश्रेयसं शुभशिवे कल्याणं श्वोवसीयसं श्रेयः ।क्षेमं भावुकभविककुशलमङ्गलभद्रमद्रशस्तानि ॥ ८६ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
श्वःश्रेयसं शिवं भद्रं कल्याणं मङ्गलं शुभम् ॥ २५ ॥भावुकं भविकं भव्यं कुशलं क्षेममस्त्रियाम् ।शस्तं चाथ त्रिषु द्रव्ये पापं पुण्यं सुखादि च ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सङ्गीर्णविदितसंश्रुतसमाहितोपश्रुतोपगतम् ।ईलितशस्तपणायितपनायितप्रणुतपणितपनितानि ॥ १०९ ॥अपि गीर्णवर्णिताभिष्टुतेडितानि स्तुतार्थानि ।
उद्गीतिः
genderविadj.
विशदं चाथ शस्तं स्यादीडितं च पणायितम् ।पनायितं च पणितं पनितं प्रणुतं पुनः ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शस्तं प्रशस्तं कुशलं कुषलं क्षेममस्त्रियाम् ।श्रेयः श्वःश्रेयसं रिष्टं निःश्रेयसमरिष्टवत् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
श्वःश्रेयसं शिवं शस्तं शुभं कल्याणनाम च ।शुभावहो विधिर्ना यः प्रधानं प्रकृतिः स्त्रियाम् ॥ २७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भावुकं कुशलं क्षेमं भव्यं भाव्यं शिवं शुभम् ।शस्तं चाथ जनुर्जन्म जनिर्जनन इष्यते ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आश्रुतं तु प्रतिज्ञाते संश्रुते स्यादुपश्रुतम् ।ईडिते शस्तपणितेडितानि पनितं तथा ॥ ७२० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कुशलं मङ्गलं भद्रं कल्याणं भावुकं शुभम् ।क्षेमं भव्यं शिवं श्रेयः शस्तं स्वःश्रेयसं स्मृतम् ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रशस्तं सुकृतं शस्तं सूनृतं च ततः परम् ।कल्याणं मङ्गलं चैव भद्रं काम्यं तथा शिवम् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अरिष्टं कुशलं रिष्टं मद्रञ्च शस्तमित्यपि ॥
genderक्लीneut.
स्फुटे प्रकाशप्रकटौ नगडश्चारुबन्धने ।ईलितः प्रणुतः शस्तः पणायित्-पणायितौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderविadj.
क्षपणे नग्न-नग्नाटौ श्रमणः श्रवणोऽपि च ।क्षेमे मद्रं भद्र-भन्द्रे प्रशस्तं शस्तमित्यपि ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मङ्गलं भावुकं भव्यं भविकं भद्रमद्रके ।कुशलं शोभनं श्रेयः शस्तं च क्षेममस्त्रियाम् ॥ २८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्तुतनुतशस्तपनायितपनितेडितपणायितं पणितम् ।मूढे मूर्खवृथाजातमातृशिष्टाज्ञबालिशाः ॥ १६३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
शस्तं वपुः पुद्गलं स्यादाङ्गमङ्गं तु कोमलम् ।पायुस्तनुह्रदो मार्ग उच्चारस्तु पुरीषणः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पणितपणायितपनिताः पनायितस्तुतनुतेडिताः शस्ते ।वर्णितगीर्णौ च तथा संगीर्णोपश्रुतौ प्रतिज्ञाते ॥ १०६ ॥
गीतिः
genderविadj.
लिप्तं विषाक्तासितलेपनेषुदीप्तं तु दग्धे ज्वलितेऽतिभासि ।कृत्तं भवेच्छिन्नविवेष्टितेषुदत्तं वितीर्णे वदिते च शस्तम् ॥ २६ ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsवदित
शस्त as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश प्रकाण्डप्रकाण्डो विटपे शस्ते मूलस्कन्धान्तरे तरोः । पिचिण्ड उदरे ज्ञेयः पिचिण्डोऽवयवः पशोः ॥ Dharaṇikośa 12.1.8
- धरणिकोश संस्कृतक्षारितः प्राचितः क्षारैरभिशस्तः प्रकीर्तितः । संस्कृतो भूषिते शस्ते कृत्रिमे लक्षणान्विते ॥ Dharaṇikośa 15.2.49
- कोषकल्पतरु कुतूहलवेणौ भवेद्यवफलः कुटजे च मांस्यां हालाहलस्तुरगलालसमाह्वसर्पे । ज्येष्ठ्यां न योषिति विषेऽथ कुतूहलं स्या- च्छस्तेऽपि कौतुक उदीरितमेवमेव ॥ ७२ ॥ Koṣakalpataru 6.28.72
- परमानन्दीयनाममाला ज्यायस्मालत्यां छन्दसां भेदे ज्यायान् शस्ते गुरावपि । जालं तु क्षारकानायगणदर्भेषु जालके ॥ १९९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.199
- परमानन्दीयनाममाला पुरस्कृतपुरस्कृतोऽग्रगे शस्ते प्रतिक्षिप्तो निराकृते । पितामहः पितुस्ताते ब्रह्मण्यपि च कथ्यते ॥ ३१८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.318
- शब्दरत्नावली कुतूहलकन्दराली गर्द्धभाण्डे प्लक्षभूमिरुहेऽपि च । कुतूहलं क्लीबलिङ्गं शस्तकौतुकयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.105
- शब्दरत्नावली शम्किमु सम्भावनायाञ्च विमर्षविदितार्थयोः । तात्मकोपे स्मृतौ विस्मयकुत्सयोः । प्राकाम्ये च विकल्पे च सम्भावनाप्रसिद्धयोः । शं कल्याणे सुखे शस्ते शास्त्रेऽपि च निगद्यते ॥ सं समार्थे प्रकृष्टार्थे सङ्गतेशोभयेऽपि च । हं कोपोक्त्यामनुनये सामित्वर्द्धार्थनिन्दयोः ॥ हुं दूरीकरणे स्मृत्यामसूयाप्रश्नयोरपि । हूं प्रश्ने च वितर्के च त्वसकृत्क्राधतर्जने ॥ एवमङ्गीकृते वार्थप्रकारेष्वषधारणे । अलं निष्कारणे शक्तौ भूषणे च निरर्थके ॥ अङ्गीकारे च पर्याप्तौ प्रश्ने परकृतावपि । कथं प्रश्ने प्रकारार्थे सम्भ्रमे हर्षगर्हयोः ॥ कामं प्रकामेऽनुगतौ क्रोधानुगमयोरपि । नूनं तर्के स्मृतौ वाक्यपूरणे निश्चितेऽपि च ॥ परं नियोगे क्षेपे च प्राध्वं नम्रानुकूलयोः । सत्यं प्रश्नेऽभ्युपगमेऽवश्यन्तु नित्ययत्नयोः ॥ अभीक्ष्णं वारवारार्थे शीघ्रप्रकर्षयोरपि । इदानीं सम्प्रतीत्यर्थवाक्यभूषणयोरपि ॥ तद्दिनं दिनमध्येतु प्रतिवासर इत्यपि । साम्प्रतञ्चापि योग्यार्थे सम्प्रतीत्यर्थ इत्यपि ॥ भृशं प्रकर्षे चार्थे च मुहुरर्थे च शोभने । Śabdaratnāvalī 8.1.50
- त्रिकाण्डशेष प्रकाण्डपिण्डः सान्द्रे गृहांशेऽङ्गे पण्डः षण्डे मत स्त्रियाम् । स्तम्बे शस्ते प्रकाण्डोऽस्त्री वरण्डो वदनामये ॥ ११४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.114