कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

वीणा

vīṇāस्त्री · fem.

In 16 kośas: 25 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.211 · p. 16
वीणा पुनर्घोषवती विपञ्ची कण्ठकूणिका ॥ २८७ ॥वल्लकी साथ तन्त्रीभिः सप्तभिः परिवादिनी ।
अनुष्टुप्
वीणास्त्रीघोषवतीस्त्रीविपञ्चीस्त्रीकण्ठकूणिकास्त्रीवल्लकीस्त्रीपरिवादिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नाट्यवर्गः Amarakośa 1.7.3
समन्वितलयस्त्वेकतालो वीणा तु वल्लकी ।विपञ्ची सा तु तन्त्रीभिः सप्तभिः परिवादिनी ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
एकतालपुंवीणास्त्रीवल्लकीस्त्रीविपञ्चीस्त्रीपरिवादिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.96 · p. 12
प्रोक्ता घोषवती वीणा विपञ्ची परिवादिनी ।वल्लकी चेति तद्भेदास्तन्त्रीभेदसमुद्भवाः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
घोषवतीस्त्रीवीणास्त्रीविपञ्चीस्त्रीपरिवादिनीस्त्रीवल्लकीस्त्री
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.506 · p. 188
चित्रशाकं च पूपादि पानकादि च सूचिका ।पुत्तलीचालनं वीणा प्रहेलीज्ञानमेव च ॥ ५०६ ॥
अनुष्टुप्
चित्रशाकक्लीपूपपुंपानकक्लीसूचिकास्त्रीपुत्तलीचालनक्लीवीणास्त्रीप्रहेलीज्ञानक्ली
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.51 · p. 349
वीणा वैतरणी भीमा निर्विन्ध्या तृपिका सिता ।कृष्णवेणा कृष्णगङ्गा कृष्णा कृष्णसमुद्भवा ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
वीणास्त्रीवैतरणीस्त्रीभीमास्त्रीनिर्विन्ध्यास्त्रीतृपिकास्त्रीसितास्त्रीकृष्णवेणास्त्रीकृष्णगङ्गास्त्रीकृष्णास्त्रीकृष्णसमुद्भवास्त्री
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नाट्यप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.5.59 · p. 423
वीणा स्त्रियां घोषवती विपञ्ची कण्ठकूणिका ।वल्लकी साथ तन्त्रीभिः सप्तभिः परिवादिनी ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
वीणास्त्रीघोषवतीस्त्रीविपञ्चीस्त्रीकण्ठकूणिकास्त्रीवल्लकीस्त्रीपरिवादिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.2 · p. 461
वीणाग्रीवा शिंशिपाद्याचीरी ज्योत्स्ना तिथीत्विषाम् ।अङ्गुलीकलशीकङ्गुहिङ्गपत्रीसुरानसाम् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
वीणास्त्रीग्रीवास्त्रीशिंशिपास्त्रीद्योस्त्रीचीरीस्त्रीज्योत्स्नास्त्रीतिथिस्त्रीत्विष्स्त्रीअङ्गुलीस्त्रीकलशीस्त्रीकङ्गुस्त्रीहिङ्गुपत्रीस्त्रीसुरास्त्रीनसास्त्री
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.20 · p. 463
तूणा तृष्णा दक्षिणाऽपि धिषणा वीणया समा ।हृणा स्थूणामृताऽनन्ता गीता चिन्ता चिता समा ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
तूणास्त्रीतृष्णास्त्रीदक्षिणास्त्रीधिषणास्त्रीवीणास्त्रीहृणास्त्रीस्थूणास्त्रीअमृतास्त्रीअनन्तास्त्रीगीतास्त्रीचिन्तास्त्रीचितास्त्री
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ व्योमवर्गः Koṣakalpataru 1.3.11 · p. 27
शम्पा सम्पा विद्युदम्भोदवल्लीसौदाम्नी सौदामिनी ह्रादिनी च ।सौदामन्याकालिकाकालिकी स्यात्सर्जूर्वीणा च छटाभा तडिच्च ॥ ११ ॥
शालिनी
शम्पास्त्रीसम्पास्त्रीविद्युत्स्त्रीअम्भोदवल्लीस्त्रीसौदाम्नीस्त्रीसौदामिनीस्त्रीह्रादिनीस्त्रीसौदामनीस्त्रीआकालिकास्त्रीकालिकीस्त्रीसर्जूस्त्रीवीणास्त्रीछटास्त्रीआभास्त्रीतडित्स्त्री
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नाट्यवर्गः Koṣakalpataru 1.6.15 · p. 76
वीणा भवेद्घोषवती च वल्लकीस्त्रियां विपञ्ची किल कं[49a]ठकूणिका ।सा सप्ततन्त्रीः परिवादिनी तथानालम्बिका सा गदिता पिनाकिनः ॥ १५ ॥
इन्द्रवंशाmetre not read in every line
वीणास्त्रीघोषवतीस्त्रीवल्लकीस्त्रीविपञ्चीस्त्रीकण्ठकूणिकास्त्रीपरिवादिनीस्त्रीनालम्बिकास्त्री
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्त्रीलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.2.28 · p. 97
शस्त्री-जिह्वावाचिवम्री-नदीनांज्योत्स्ना-लज्जा-भूमि-वीणा-मतीनाम् ।तन्द्रा-चीरी-गर्गरी-भ्रू-सुरा-गी-र्नासा-लक्ष्मी-रोचना-कृष्णलानाम् ॥ २८ ॥
शालिनी
शस्त्रीस्त्रीवम्रीस्त्रीनदीस्त्रीज्योत्स्नास्त्रीलज्जास्त्रीभूमिस्त्रीवीणास्त्रीमतिस्त्रीतन्द्रास्त्रीचीरीस्त्रीगर्गरीस्त्रीभ्रूस्त्रीसुरास्त्रीगिर्स्त्रीनासास्त्रीलक्ष्मीस्त्रीरोचनास्त्रीकृष्णलास्त्री
genderस्त्रीfem.
लिङ्गविशेषविधि Liṅgaviśeṣavidhi · वररुचि Liṅgaviśeṣavidhi 27 · p. 8
पणादयः शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं पणो विंशतिगण्डकः । अयं गुणः सङ्ख्याख्यः शुक्लादिः[दि] पाटलादिश्च । अयं गणः सङ्घातः । अयं कणः परमाणुः । शोणो नदः । किणो निकषः । फणो भुजङ्गः । घुणः कीटविशेषः । शाणः पाषाणविकारः । बाणः शरः असुरः घृष्टिका च । अयं चूर्णः शकलः खण्ड इत्यर्थः । अयं पन्था मार्गः । अयं बाष्पोऽश्रु । अयमूष्मा घर्मः । अयमध्वा मार्गः । नित्यग्रहणं विभाषानिवृत्त्यर्थम् ।नपुंसके श्वभ्रतृणरणार्णानि ।वीणातूणाघोणाघृणास्तु नियतं स्त्रियां विद्यात् ॥ २७ ॥
metre not recognised
पणपुंगुणपुंगणपुंकणपुंशोणपुंकिणपुंफणपुंघुणपुंशाणपुंबाणपुंचूर्णपुंपथिन्पुंबाष्पपुंऊष्मन्पुंअध्वन्पुंश्वभ्रक्लीतृणक्लीरणक्लीऋणक्लीवीणास्त्रीतूणास्त्रीघोणास्त्रीघृणास्त्री
genderस्त्रीfem.
लिङ्गविशेषविधि Liṅgaviśeṣavidhi · वररुचि Liṅgaviśeṣavidhi 28 · p. 8
एते नपुंसकलिङ्गे भवन्ति । इदं श्वभ्रं गर्त्तः । इदं तृणं गृहच्छादनद्रव्यविशेषः । रणं युद्धम् । ऋणमुद्धारः अधमर्णश्च । एतान् शब्दान् स्त्रियां नियतं निश्चितं विद्यात् । इयं वीणा वाद्यविशेषः । तूणा इषुधिः । इयं घोणा नासिका । इयं घृणा दयाबुद्धिः । तुशब्दः पादपूरणे ।यदनान्तमकर्त्तरि तन्नपुंसके विद्ध्यनिः स्त्रियामेव ।यौ?भावेऽणापौ तौ पुंस्युक्तौ मन्युमृत्यू च ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
श्वभ्रक्लीतृणक्लीरणक्लीऋणक्लीवीणास्त्रीतूणास्त्रीघोणास्त्रीघृणास्त्रीमन्युपुंमृत्युपुं
genderस्त्रीfem.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.198 · p. 29
वाद्यं वादित्रमातोद्यं तूरतूर्ये स्मरध्वजः ।वीणा च वल्लकी कण्ठकूणिका घोषवत्यपि ॥ १९८ ॥
अनुष्टुप्
वाद्यक्लीवादित्रक्लीआतोद्यक्लीतूरक्लीतूर्यक्लीस्मरध्वजपुंवीणास्त्रीवल्लकीस्त्रीकण्ठकूणिकास्त्रीघोषवतीस्त्री
genderस्त्रीfem.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास स्त्रीलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.2.32 · p. 215
शस्त्री वीणावटुर्वीचिचीरीहिङ्गुतिथीनसः ।ज्योत्स्नापत्री सुरा कङ्गुवीणाकलशिनिम्नगाः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
शस्त्रीस्त्रीवीणास्त्रीवटुस्त्रीवीचिस्त्रीचीरीस्त्रीहिङ्गुस्त्रीतिथिस्त्रीनस्स्त्रीज्योत्स्नास्त्रीपत्रीस्त्रीसुरास्त्रीकङ्गुस्त्रीकलशिस्त्रीनिम्नगास्त्री
genderस्त्रीfem.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त मनुष्यमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.1.23 · p. 2
लास्यं नृत्तं नर्त्तनकं नाट्यं नर्त्तनताण्डवे ।विपञ्ची तुंबिनी तन्त्री वीणा सप्तस्वरस्वना ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
लास्यक्लीनृत्तक्लीनर्त्तनकक्लीनाट्यक्लीनर्त्तनक्लीताण्डवक्लीविपञ्चीस्त्रीतुंबिनीस्त्रीतन्त्रीस्त्रीवीणास्त्रीसप्तस्वरस्वनास्त्री
genderस्त्रीfem.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संगीतवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.3.109 · p. 30
वंशादिकं तु सुषिरमानद्धं मुरजादिकम् ।विपञ्ची वल्लकी वीणा मुरलीवंशवेणवः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
सुषिरक्लीआनद्धक्लीविपञ्चीस्त्रीवल्लकीस्त्रीवीणास्त्रीमुरलीस्त्रीवंशपुंवेणुपुं
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.416 · p. 53
करटमवनद्धं च कथ्यते मुरजादिकम् ।वीणा घोषवती चैव विपञ्ची कण्ठकूणिका ॥ ४१६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ट (wrong syllable)
करटक्लीअवनद्धक्लीवीणास्त्रीघोषवतीस्त्रीविपञ्चीस्त्रीकण्ठकूणिकास्त्री
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.792 · p. 114
प्रतीपदर्शिनी क्वापि काव्ये शास्त्रे निरूपिता ।लीला शृङ्गारचेष्टा स्यात् मानः वीणां धनं स्मृतम् ॥ ७९२ ॥
अनुष्टुप्
प्रतीपदर्शिनीस्त्रीलीलास्त्रीमानपुंवीणास्त्रीधनक्ली
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.412 · p. 29
विपञ्ची वल्लकी वीणा रङ्गवल्ली विपञ्चिका ।सा वीणा सप्ततन्त्रीभिरुच्यते परिवादिनी ॥
अनुष्टुप्
विपञ्चीस्त्रीवल्लकीस्त्रीवीणास्त्रीरङ्गवल्लीस्त्रीविपञ्चिकास्त्रीपरिवादिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्त्रीलिङ्गसङ्ग्रहः Śabdaratnāvalī 9.8 · p. 308
नदी सरित् शैवलिनी वाणी गीर्गोश्च वागपि ।वीणा विपञ्ची दिक्ककुप् स्याद्भूर्भूमिरवणि क्षितिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
नदीस्त्रीसरित्स्त्रीशैवलिनीस्त्रीवाणीस्त्रीगिर्स्त्रीगोस्त्रीवाच्स्त्रीवीणास्त्रीविपञ्चीस्त्रीदिश्स्त्रीककुभ्स्त्रीभूस्त्रीभूमिस्त्रीअवनिस्त्रीक्षितिस्त्री
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण नाट्याध्यायः Śabdaratnākara 2.8.936 · p. 117
विपञ्ची वल्लकी वीणा नकुलोष्ठी पिनाकिनी ।कुब्जिकालापिनी सैव सारङ्गी शततन्त्रिका ॥ ९३६ ॥
अनुष्टुप्
विपञ्चीस्त्रीवल्लकीस्त्रीवीणास्त्रीनकुलोष्ठीस्त्रीपिनाकिनीस्त्रीकुब्जिकास्त्रीआलापिनीस्त्रीसारङ्गीस्त्रीशततन्त्रिकस्त्री
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण उक्तशेषाध्यायः Śabdaratnākara 3.8.1816 · p. 220
मालिका स्त्री वेश्मभेदे निर्यूहे मत्तवारणम् ।वीणा घोषवती सा तु गणेशस्य प्रभावती ॥ १८१६ ॥
अनुष्टुप्
मालिकास्त्रीनिर्यूहपुंमत्तवारणक्लीवीणास्त्रीघोषवतीस्त्रीप्रभावतीस्त्री
genderस्त्रीfem.
तन्त्राभिधान Tantrābhidhāna · अज्ञात मुद्रानिघण्टु Tantrābhidhāna 12.13 · p. 69
लक्ष्मीमुद्रार्च्चने लक्ष्म्या वाग्वादिन्यास्तु पूजने ।अक्षमाला तथा वीणा व्याख्यापुस्तकमुद्रिके ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
लक्ष्मीमुद्रास्त्रीअक्षमालास्त्रीवीणास्त्रीव्याख्यास्त्रीपुस्तकक्ली
genderस्त्रीfem.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.116 · p. 145
घनं चाथाद्यवाद्ये द्वे विततं सहकीर्तने ।विपञ्ची वल्लकी वीणा घोषवत्यनुवादिनी ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
विपञ्चीस्त्रीवल्लकीस्त्रीवीणास्त्रीघोषवतीस्त्रीअनुवादिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ णान्ताः Koṣakalpataru 6.15.12 · p. 195
वीणा विद्युद्वल्लक्योः स्या-च्छ्राणं लोहे वाच्यवत्पक्ववाचि ।स्त्रीलिङ्गे तु स्याद्यवाग्वां जुगुप्सा-नुक्रोशार्थे त्वत्र शस्ता घृणापि ॥ १२ ॥
शालिनीmetre not read in every line
meaningsविद्युत्वल्लकी
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश णान्ताः Śabdaratnāvalī 7.15.16 · p. 208
वाणा द्वयोर्नीलझिण्ट्यां वानमूले स्त्रियामपि ।वीणा तडिति वल्लव्यां रुद्रवीणादिषु स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
meaningsतडित्वल्लवीरुद्रवीणा
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.285 · p. 189
कुम्भो वारस्त्रियाः कान्ते रक्षोराशिप्रभेदयोः ।वीणा प्रसेवे ककुभो रागभेदेऽर्ज्जुनद्रुमे ॥ २८५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रसेव
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश स्त्रीलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.2.24 · p. 249
वीणा विपञ्ची सैवाल्पदण्डा सा नवतन्त्रिका ।वृषल्यृतुमती कन्या शूद्रा वन्ध्या मृतप्रजा ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsविपञ्चीनवतन्त्रिका

वीणा as a meaning in nānārtha verses