पिच्छिल

picchilaपुं · masc.

In 10 kośas: 11 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वैश्यवर्गः Amarakośa 2.9.79

स्यात्पिच्छिलं तु विजिलं सम्मृष्टं शोधितं समे ।

अनुष्टुप्

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.678 · p. 77

पिच्छिलं स्याद्विजपिलं पङ्कः शादो निषद्वरः ।जम्बालः कर्दमः प्रोक्तो बुधैरिचिकिलस्तथा ॥ ६७८ ॥

अनुष्टुप्

पिच्छिलक्ली विजपिलक्ली पङ्कपुं शादपुं निषद्वरपुं जम्बालपुं कर्दमपुं चिकिलपुं

genderक्लीneut.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वैश्यादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.7.286 · p. 164

धारापूपकवत् पाच्यं वर्वरं चाथ चिक्कणम् ।मसृणं कर्कशं स्निग्धं पिच्छिलं विजिलं पुनः ॥ २८६ ॥

अनुष्टुप्

वर्वरक्ली चिक्कणवि मसृणवि कर्कशवि स्निग्धवि पिच्छिलवि विजिलवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.140 · p. 264

मृगलण्डो गणेरुः स्यात्तोदनः क्रुन्दनोऽप्यथ ।श्लेष्मातको बाहुवारः पिच्छिलो द्विजकूपितः ॥ १४० ॥

अनुष्टुप्

मृगलण्डपुं गणेरुपुं तोदनपुं क्रुन्दनपुं श्लेष्मातकपुं बाहुवारपुं पिच्छिलपुं द्विजकूपितपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वारिवर्गः Koṣakalpataru 1.7.15 · p. 100

प्रसन्नमच्छं विमलं कलुषेऽनच्छमाविलम् ।पिच्छिलं स्याद्विजयिनं द्राग्भृतं तत्क्षणोद्धृतम् ॥ऋक्षरं वारिधारा स्याद्घर्घरो वारिनिःस्वनः ।देशं विनाद्भिरन्वीतमन्वीपं भेद्यलिङ्गकम् ॥पारावारः समुद्रो जलनिधिरुदधिर्वीचिमाली समीचःपारापारश्च पारीस्तिमिरपि पुरणः स्यात्सरस्वानुदन्वान् ।गङ्गानाथो नदीनोदरथि-कधि-महाकच्छ-शीतांशुताता-कूपारावारपारा भुविरविष-पयो एगप्से(?)पांपतिश्च ॥ १५ ॥

स्रग्धराmetre not read in every linenearly स्रग्धरा: pāda 2, syllable 16 ग (wrong syllable)

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.43 · p. 147

वसन्तकुसुमो लेखशाटः स्या[29a]द्बहुवारकः ।शैलूष-पिच्छिलोद्दाल-मुक्त-मुक्तफला अपि ॥ ४३ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

वसन्तकुसुमपुं लेखशाटपुं बहुवारकपुं शैलूषपुं पिच्छिलपुं उद्दालपुं मुक्तपुं मुक्तफलपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.97 · p. 281

पक्वं राद्धं च संसिद्धं भृष्टं पक्वं विनाम्बुना ।स्यात्पिच्छिलं विजिविलं विजिलं विज्जलं च तत् ॥ ९७ ॥

अनुष्टुप्

पक्ववि राद्धवि संसिद्धवि भृष्टवि पिच्छिलवि विजिविलवि विजिलवि विज्जलवि

genderविadj.

निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र वृक्षकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 1.118 · p. 65

रेखापत्रश्छत्रपत्रो बहुत्वक्चर्मिणावपि ।श्लेष्मातके भूतवृक्षः पिच्छिलो द्विजकुत्सितः ॥ ११८ ॥

अनुष्टुप्

रेखापत्रपुं छत्रपत्रपुं बहुत्वच्पुं चर्मिन्पुं श्लेष्मातकपुं भूतवृक्षपुं पिच्छिलपुं द्विजकुत्सितपुं

genderपुंmasc.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त वृक्षलतौषधिमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.4.158 · p. 11

चूतोऽतिसौरभः सीधुरसो माधवपादपः ।शाल्मलिः कीरनिलयः पिच्छिलो रक्तपुष्पकः ॥ १५८ ॥

अनुष्टुप्

चूतपुं अतिसौरभपुं सीधुरसपुं माधवपादपपुं शाल्मलिपुं कीरनिलयपुं पिच्छिलपुं रक्तपुष्पकपुं

genderपुंmasc.

संसारावर्त Saṃsārāvarta · विक्रमादित्य Saṃsārāvarta 23 · p. 468

शिङ्घाणः फेनडिण्डिरो नक्ररेतश्च पिच्छिलः ॥ २३ ॥

शिङ्घाणपुं फेनडिण्डिरपुं नक्ररेतस्क्ली पिच्छिलपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वैश्यवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.7.99 · p. 144

पिच्छिलं लालसिकञ्च विजिलं विज्जिलञ्च तत् ।व्यञ्जने केशकीटादि शुद्धे संसृष्टशोधिते ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 सि (wrong syllable)

पिच्छिलवि लालसिकवि विजिलवि विज्जिलवि

genderविadj.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास लपादः Dharaṇikośa 27.1.8 · p. 189

जम्बुलौ केतकीजम्बू जम्बालौ पङ्कशैवलौ ।जटिला पिप्पलीमांस्योः पिच्छिलौ विजिलझावुकौ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्

meaningsविजिल झावुक

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास लार्धश्लोकः Dharaṇikośa 27.2.34 · p. 195

सप्तला चर्मघासा स्यात्सप्तला नवमालिका ।पिच्छिला शिंशपा मोचा पिच्छिलं विजलं स्मृतम् ॥

अनुष्टुप्

meaningsविजल

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ लान्ताः Koṣakalpataru 6.28.56 · p. 352

दैत्यान्तरे पुं[73b]सि तथैव मत्स्येमोचानदीभित्सु च पिच्छिला स्यात् ।स्यात्पोतकीनाम्नि च शिंशपायांविशेष्यलिङ्गा विजिले प्रदिष्टा ॥ ५६ ॥

उपजातिःmetre not read in every line

meaningsमोचा नदी भिद्पोतकी शिंशपा विजिल

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1172 · p. 150

पिशीली तु स्त्रियां वीणाभेदे त्रिषु तु पिच्छिलः ।पिच्छाख्यगुणसंयुक्ते विजिलाख्ये स्त्रियां पुनः ॥ ११७२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsपिच्छगुणयुक्त

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश लान्ताः Śabdaratnāvalī 7.28.79 · p. 282

शिंशपायां स्त्रियामेव विजिले पिच्छिलं त्रिषु ।पुङ्गलः सुन्दराकारे त्रिष्वात्मदेहयोः पुमान् ॥पेशलं रुचिरे धूर्ते चतुरेऽपि च वाच्यवत् ।बहुलः कृष्णपक्षाग्न्योर्वाच्यवद्भूरिकृष्णयोः ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त्म (wrong syllable)

meaningsविजिल

पिच्छिल as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु वातखुडऽथो वातखुडोऽस्त्री मरुत्संघे । वामे च वातरक्ते स्फोटे स्यात्पिच्छिले परवत् । वेण्यां तु देवताडो वह्नौ राहुग्रहे तद्वत् । शैंले तु चक्रवाडो [गदि]तोऽप्यन्ते तु मण्डलार्थे द्वौ ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 6.12.91