पङ्क
paṅkaपुं · masc.In 18 kośas: 31 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 16 as a meaning of another word.
जम्बालेचकिलौ पङ्कः कर्दमश्च निषद्वरः ।शादो हिरण्यबाहुस्तु शोणो नदे पुनर्वहः ॥ १०९० ॥भिद्य उध्यः सरस्वांश्च द्रहोऽगाधजलो ह्रदः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अलक्ष्मीर्निरृतिः कालकर्णिका स्यादथाशुभम् ।दुष्कृतं दुरितं पापमेनः पाप्मा च पातकम् ॥ १३८० ॥किल्बिषं कलुषं किण्वं कल्मषं वृजिनं तमः ।अंहः कल्कमघं पङ्क उपाधिर्धर्मचिन्तनम् ॥ १३८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्त्री पङ्कः पुमान्पाप्मा पापं किल्बिषकल्मषम् ।कलुषं वृजिनैनोऽघमंहो दुरितदुष्कृतम् ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
निषद्वरस्तु जम्बालः पङ्कोऽस्त्री शादकर्दमौ ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पिच्छिलं स्याद्विजपिलं पङ्कः शादो निषद्वरः ।जम्बालः कर्दमः प्रोक्तो बुधैरिचिकिलस्तथा ॥ ६७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परागः कर्दमे तु स्यात्कीर्तिस्यूदश्च सूदकः ।पारिवत्परिवत्पङ्कं शादावलिकशाड्वला ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अपि तु स्यात्पत्रयुक्ते पङ्कः कर्वटिकोऽस्त्रियाम् ।दमः कर्दमशादौ च कूपकास्तु विदारकाः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दैनन्दिनः प्राकृतश्च स च स्याद्द्विविधोऽथ च ।किल्विषं कल्मषं किण्वं कल्कः पङ्कश्च न स्त्रियाम् ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वोलप्रवालमुरजद्विपानामभ्रपङ्कयोः ।सेवध्यम्बुधिमन्थानां विषयस्याशुगस्य च ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वल्कवल्मीकमरककल्कानां पुलकस्य च ।करकस्य व्यलीकस्य पङ्कवर्चस्कयोरपि ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
दुरितमशुभमंहः किल्बिषं पापमङ्घःकुकृत-कलुष-किण्वान्यत्र कृष्णैनसी स्तः ।अपि वृजिनतमोघं कल्मषं न्यङ्ककण्वा-णकमपि मलपङ्कौ पातकं कल्कमस्त्री ॥ ३७ ॥
मालिनी
genderपुंmasc.
पङ्काम्बुकल्कौ न स्त्रीत्वे जम्बालः कृमिवल्लभः ।निषद्वरः कर्द्दमश्च शादश्चावकि[की]लो दमः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शुल्को वल्कः कल्को निष्को मुष्कश्च मस्तिष्कः ।चूचुक-मञ्चक-मेचक-कञ्चुक-शूकानि पातकः पङ्कः ॥ ३५ ॥
उद्गीतिः
genderपुंक्लीm. n.
एते घण्टादयः शब्दा स्त्रियां भवन्ति । प्रथमा[प्र]कृतिः स्त्रीलिङ्गमित्यर्थः । इयं घण्टा वाद्यविशेषः । इयं जटा केशविन्यासः । इयं सटा केशरः । इयं वसा मेदः । इयं शिफा कन्दः । अयं स्वर्गः नाकः । अयं त्रिदिवः स्वर्गादिनामत्वात्पुंस्त्वं त्रिविष्टपस्य प्राप्नोतीत्यत आह । त्रिविष्टपं स्यादुभयहीनम् । न स्त्री न पुमानित्यर्थः । इदं त्रिविष्टपं स्वर्गः ।संवत्सरगिरिमासार्णवर्त्तुदेवासुराभिधानानाम् ।नित्यं पुंयोगः स्याच्छरासिपङ्कारिनाम्नां च ॥ ३० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
अभिधानशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । संवत्सराभिधायिनां शब्दानां संवत्सरपर्यायाणां च । गिर्यादिपर्यायाणां च । पुंयोगः स्यादित्यर्थः । तद्यथा अयं संवत्सरः हायनोऽब्द इत्यादि । अयं गिरिः पर्वतः धरः शैल इत्यादि । मासाभिधायिनाम् । अयं मासः द्विपक्षः । मासविशेषोऽपि अयं चैत्रः वैशाखः ज्येष्ठः आषाढ इत्यादि । अर्णववाचिनाम् । अयमर्णवः समुद्रः सागरः पारावारः सरित्पतिरित्यादि । अयमृतुः वसन्तः ग्रीष्मः ।देववाचिनाम् । देवः सुरः । असुरवाचिनाम् । असुरः दैत्यः । शराभिधायिनाम् । शरः काण्डः । अयमसिः खड्गः मण्डलाग्रः । अयं पङ्कः कर्दमः जम्बालः । अयमरिः शत्रुः वैरी रिपुः विपक्ष इत्यादि ।भाष्कच्छुकशारज्ज्विष्टकाश्च नित्यं स्त्रि[स्त्री]यामीषिका च ।विद्युद्दिग्भूम्यभिधानं वल्ली सरितां च विज्ञेयम् ॥ ३१ ॥
metre not recognised
संवत्सरपुंहायनपुंअब्दपुंगिरिपुंपर्वतपुंधरपुंशैलपुंमासपुंचैत्रपुंवैशाखपुंज्येष्ठपुंआषाधपुंअर्णवपुंसमुद्रपुंसागरपुंपारावारपुंसरित्पतिपुंऋतुपुंवसन्तपुंग्रीष्मपुंदेवपुंसुरपुंअसुरपुंदैत्यपुंशरपुंकाण्डपुंअसिपुंखड्गपुंमण्डलाग्रपुंपङ्कपुंकर्दमपुंजम्बालपुंअरिपुंशत्रुपुंवैरिन्पुंरिपुपुंविपक्षपुंभास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीईषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीवल्लीस्त्रीसरित्स्त्री
genderपुंmasc.
परिषत्कर्दमः पङ्कः तज्जम् तामरसं विदुः ।कमलं नलिनं पदम् सरोजं सरसीरुहम् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कलङ्कावद्यमलिनं किञ्जल्कं लक्ष्म लाञ्छनम् ।निबोधमधमं पङ्कं मलीमसमपि त्यजेत् ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पङ्को निषद्वरः शादो मृच्चते स्वल्पवारितः ।हिरण्यबाहुरुक्तास्तु शोणे नदे वहोऽपीरितः ॥ ३७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अंहो दुष्कृतमेनश्चाघं कल्कं तमसा सह ।दुरितं किल्बषं चापि पङ्कः कलुषमेव च ॥ २७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्षश्वेतप्लवाः शोणः पङ्कमन्थजलाशयाः ।मुरजात्मासिमासाद्रिबाणध्वानाध्वराग्नयः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मध्यशैवलयोर्नाम सूतकः कूलकोऽपि च ।कोरकः करकः पङ्कः पातकस्तिलकान्दुकौ ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
जम्बाले पङ्किलः पङ्कः कर्दमः शाद इत्यपि ।निषद्वरश्च भेकालं भेकालयमरिंदमम् ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
किल्बिषं कल्मषं पापमेनः पाप्मा च पातकम् ।दुरितं वृजिनं पङ्कमघमंहश्च दुःकृतम् ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पाषाणः प्रस्तरो ग्रावा दृषदश्मोपलः शिला ।रेणुर्धूली रजः पांशुः पङ्कश्चिखिल्लकर्दमौ ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्चि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कर्दमश्चिकिलः पङ्कश्चिक्खल्लश्च निषद्वरः ॥ १९०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पापं च पातकं पाप्मा पङ्कः किण्वं च किल्विषम् ।कल्मषं कलुषं कल्कं दुष्कृतं दुरितं तमः ॥ २५०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दुरितं पातकं तूस्तं कल्कं दुष्कृतकिल्विषम् ।एनः शल्यं पङ्कमस्त्री पाप्मा पापकमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कर्दः कर्कटशादौ च पङ्कोऽस्त्री दम इत्यपि ।पूरोढिः पत्रसङ्कारो रायभाटीसमाह्वये ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
दुष्कृतमघमेनोंऽहः किल्बिषमलदुरितपापरेपांसि ।दुष्कर्म कलुषरजसी वृजिनं पाप्मा तु पुंसि पङ्कोऽस्त्री ॥ २८६ ॥
गीतिः
genderपुंक्लीm. n.
नदी पुरी च नागानां भोगवत्यथ कर्दमः ।पुमान्निषद्वरः शादो जम्बालः पङ्कमस्त्रियाम् ॥ ३१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
दारिपत्परिपत्पंकचिकिलाश्च निषद्वरः ।शादावकीलजंबाला वप्रोऽस्त्री पालिराल्यपि ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
पद्मोऽस्त्र्यब्जेष्टकायां क्ली संख्यायां गजबिंदुषु ।ना तु नागे निधौ व्यूहे पंकोऽस्त्री कर्दमैनसोः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
पङ्क as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश जम्बालजम्बुलौ केतकीजम्बू जम्बालौ पङ्कशैवलौ । जटिला पिप्पलीमांस्योः पिच्छिलौ विजिलझावुकौ ॥ Dharaṇikośa 27.1.8
- कोषकल्पतरु कर्दटधौताञ्जन्यां त्र्यङ्कटं शिक्यभेदे प्रोक्तः पङ्के संकरे कर्दटोऽपि । मोचाटः स्वाच्चन्दने कृष्णजीरे मोचास्थ्नीभस्तुन्दयोः स्यात्कृपीटम् ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 6.10.29
- कोषकल्पतरु पललचूर्णे तिलानां पललं च मांसे पङ्केऽथ ना राक्षसवाचकं स्यात् । ना पूतिकाष्ठे सरलो वदान्ये- ऽवक्रार्थको भेद्यगतः प्रदिष्टः ॥ ९८ ॥ Koṣakalpataru 6.28.98
- नानार्थार्णवसंक्षेप शादशादस्तु शष्पे पङ्के च शदने स्वर्णबन्धयोः । ना त्रिस्तु शत्तरि शदसम्बन्धिनि च सा पुनः ॥ १३४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1346
- नानार्थार्णवसंक्षेप कर्दमदृश्यते च जटाजूटमात्रे स्याच्च वराटके । कर्दमस्त्वत्र पङ्कारे पङ्के च रभसोदितः ॥ ६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.64
- नानार्थार्णवसंक्षेप जम्बालद्वे सृगालेऽथ जम्बालः पङ्कशैवलयोरयम् । अस्त्री पुंसि तु जम्बीरः पादपे जम्भलाह्वये ॥ ७७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.776
- नानार्थार्णवसंक्षेप निषद्वरनिषद्वरस्तु ना पङ्के वह्नाविन्द्रे च मन्मथे । निषद्वरी तु स्त्री दृश्या प्रभायां रजनावपि ॥ ३१६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.316
- परमानन्दीयनाममाला कश्मलकदम्बो निकुरम्बे द्रुविशेषे शिखरे तथा । कीकसो वानरे कीटे कश्मलं पङ्कपापयोः । ॥ १२४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.124
- परमानन्दीयनाममाला निषद्वरनिषद्वरः स्मरे पङ्के विचारे तु निरूपणम् । Paramānandīyanāmamālā 5.18.25
- परमानन्दीयनाममाला पललपर्याप्तं तु निषेधे स्याद्यथेच्छापूर्णशक्तिषु । प्रदरो रोगभीत्योः स्यात्पललं मांसपङ्कयोः ॥ ३०७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.307
- शब्दरत्नावली कर्कटस्त्रियां वान्नाकायान्तु(?) भुजङ्ग्यां शाल्मलीफले । कर्कटः पङ्कपङ्कारकरहाटेषु(?) कथ्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.37
- शब्दरत्नाकर कीर्तिसूत्रं तु संग्रहोक्तौ स्यात् पोत्रं हलमुखेऽपि च । कीर्तिः पङ्के ज्वरे जर्तिरार्तिस्तु धनुषोऽग्रके ॥ १७२३ ॥ Śabdaratnākara 3.7.1723
- शब्दरत्नाकर जम्बालजीमूतो जलदे शैले जम्बूकः क्रोष्टुपाशिनोः । जामाता तु श्वेततिले जम्बालौ पङ्कशैवलौ ॥ २०९४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2094
- त्रिकाण्डशेष जम्बालचपला पिप्पलीलक्ष्मीपुंश्चलीविद्युतः स्मृताः । छलं छद्मस्खलितयोर्जम्बालौ पङ्कशैवलौ ॥ ३९२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.392
- वैजयन्ती कीर्तिऊर्णा भ्रूमध्यगावर्ते तन्तौ मेषादिलोमसु । हिंसाविक्षेपयोः कीर्णिः कीर्तिः पंके यशस्यपि ॥ ६ ॥ Vaijayantī 6.2.6
- वैजयन्ती जम्बालजंबुकौ क्रोष्टुवरुणौ जंबालौ पंकशैवलौ । श्वेतस्तिलोऽपि जामाता जीमूतौ मेघपर्वतौ ॥ २६ ॥ Vaijayantī 7.1.26