प्रसेवक

भेद्यवत्सर्वचर्मीणं दृतिर्भस्त्रा च खल्वकः ।प्रसेवकः पुमानत्र द्वयोश्चर्मप्रसेविका ॥भूते दृत्यां कलस्यां च दार्त्तेयं कालशेयवत् ।चर्मणो जलपात्रे स्यादालूः करकपात्रिका ॥ ७० ॥

अनुष्टुप्

सर्वचर्मीणवि दृतिपुं भस्त्रास्त्री खल्वकपुं प्रसेवकपुं चर्मप्रसेविकापुंस्त्री दार्त्तेयवि कालशेयवि आलूस्त्री करकपात्रिकास्त्री

genderपुंmasc.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.201 · p. 29

कोलम्बो वल्लकीदेहः प्रवालो दण्ड इष्यते ।निबन्धनं तूपनाहः ककुभश्च प्रसेवकः ॥ २०१ ॥

अनुष्टुप्

कोलम्बपुं वल्लकीदेहपुं प्रवालपुं दण्डपुं निबन्धनक्ली उपनाहपुं ककुभपुं प्रसेवकपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.421 · p. 53

तस्याः कोलम्बकः काय उपनाहो निबन्धनम् ।प्रवालः स्यात् पुनर्दण्डः ककुभस्तु प्रसेवकः ॥ ४२१ ॥

अनुष्टुप्

कोलम्बकपुं उपनाहपुं प्रवालपुं ककुभपुं प्रसेवकपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1539 · p. 244

स्यूतः प्रसेवकश्चैव स्यूतं वस्त्रादि कथ्यते ॥ १५३९ ॥

अनुष्टुप्

स्यूतपुं प्रसेवकपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.417 · p. 30

वीणादिवादनं कोणः प्रवालस्तस्य दण्डके ।वीणाप्रान्ते वक्रकाष्ठे ककुभस्तु प्रसेवकः ॥

अनुष्टुप्

कोणपुं प्रवालपुं ककुभपुं प्रसेवकपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.341 · p. 216

सेवनं च स्यूतौ, स्यूते तु प्रसेवश्च प्रसेवकः ।स्योनं स्यात्तन्तुवाये तु तन्त्रवायः कुविन्दवत् ॥ ३४१ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

सेवनक्ली स्यूतिस्त्री स्यूतपुं प्रसेवपुं प्रसेवकपुं स्योनक्ली तन्तुवायपुं तन्त्रवायपुं कुविन्दपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पुराध्यायः Śabdaratnākara 2.6.893 · p. 112

प्रस्फोटनं शूर्पमस्त्री तितउः पुंसि चालनी ।कटः किलिञ्जः कण्डोलः पिटः स्यूतः प्रसेवकः ॥ ८९३ ॥

अनुष्टुप्

प्रस्फोटनक्ली शूर्पपुंक्ली तितउपुं चालनीस्त्री कटपुं किलिञ्जपुं कण्डोलपुं पिटपुं स्यूतपुं प्रसेवकपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.120 · p. 145

कोलंबकस्तु कायोऽस्याः ककुभस्तु प्रसेवकः ।वीणावंशशलाका तु कणिका कूणिका च सा ॥ १२० ॥

अनुष्टुप्

कोलम्बकपुं ककुभपुं प्रसेवकपुं कणिकास्त्री कूणिकास्त्री

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.64 · p. 164

स्यूतः प्रसेवकोऽथ स्यात्समुद्गः संपुटः पुटः ।धान्यकोष्ठे कुसूलोऽथ कण्डोलः पिटकः पिटः ॥ ६४ ॥

अनुष्टुप्

स्यूतपुं प्रसेवकपुं समुद्गपुं संपुटपुं पुटपुं कुसूलपुं कण्डोलपुं पिटकपुं पिटपुं

genderपुंmasc.

प्रसेवक as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु कारप्रसेवके बन्धगृहे च दूत्यां स्त्रीकारिकायां चरमे तु हेम्नि । पारं परस्मिंश्च तटे समाप्तौ प्रान्ते च न स्त्री गदितं स्त्रियां तु ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.8
शब्दरत्नावली सेवकसूतकः पारदेऽस्त्री स्यादुत्पत्तावपि न द्वयोः । सृदाकुः पुंसि वज्रेऽग्नौ समीरे प्रतिसूर्यके । सेवको वाच्यवद्भृत्ये भवेत् पुंसि प्रसेवके ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.152
शब्दरत्नावली काराऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि । ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥ करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु । कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥ कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् । कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥ कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी । क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥ कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि । कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥ कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति । क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥ क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च । चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥ क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे । खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥ क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च । खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥ खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.7