कार
kāraपुं · masc.In 10 kośas: 6 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
अल्पाहरशकुटः कारः कारलिः परिकीर्तितः ।तुम्ब्यलाबूः पिण्डफला दीर्घतुम्बी तु दुग्धदा ॥ ३४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कारः करो नाथोद्दानं बन्धनं शुल्कमस्त्रियाम् ।घट्टादिदेये द्रव्ये स्यादथापि द्विविधं भयम् ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिवृष्टं नवं दृष्टं तद्दिव्यं स्याद्दिवश्च्युतम् ।धारं धाराप्रवृष्टं यत्कारं स्यात्करकोद्भवम् ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्राकारे तु करः कारो वप्रो वरण इत्यपि ।गृहे तु वस्त्यं सं(प?)स्त्यं च वास्तु वासो निवासनम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शौर्ये शौण्डीर्य-शौण्डीरे नय-न्यायौ समञ्जसे ।भागधेयो भागधेयी भागोऽपि कारवत् करः ॥ २५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
महिष्योऽपि शिल्पिनि तु स्युः कारु-कारि-कारयः ।ध्वजो ध्वजी कल्पपाले मध्ये कपिश-कापिशे ॥ ३३५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 पि (wrong syllable); pāda 2, syllable 3 रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रसेवके बन्धगृहे च दूत्यांस्त्रीकारिकायां चरमे तु हेम्नि ।पारं परस्मिंश्च तटे समाप्तौप्रान्ते च न स्त्री गदितं स्त्रियां तु ॥ ८ ॥
उपजातिः
बन्धने नृस्त्रियोः काशस्त्विक्षुगन्धाख्यवीरुधि ।अस्त्री स्त्रीपुंसयोः काशा दीप्तौ काशी तु सा स्त्रियाम् ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsबन्धन
doubtful
ऐन्द्रिर्जयन्ते काके ना स्त्री शचीशिवयोरपि ।ओड्रः पुंभूम्नि देशे स्यात्तरुभेदे पुमानयम् ॥करो रश्मौ च करके शुण्डप्रत्यायपाणिषु ।कद्रुस्त्रिषु पिशङ्गे स्यान्नागमातरि तु स्त्रियाम् ॥कारो हिमगिरौ यत्ने वलौ पत्यौ वधे पुमान् ।कारा स्त्रियां बन्धगृहे बन्धे दूत्यां प्रसेवके ॥कारिः क्रियायां स्त्रीलिङ्गो वाच्यलिङ्गस्तु शिल्पिनी ।क्रूरं स्यात्कठिने घोरे नृशंसेऽपि च वाच्यवत् ॥कारुस्त्वष्टरि पुंसि स्यात्त्रिषु कर्तरि शिल्पिनि ।कीरः शुके देशभेदे क्लीबं स्यान्नीरदुग्धयोः ॥कुरुर्ना भक्तनृपयोः पुंबहुत्वे च निवृति ।क्षुद्रः क्रूरेऽधमेऽल्पे च कृपणेऽपि च वाच्यवत् ॥क्षुद्रा व्यङ्गानटीधृष्टाबृहतीसरधासु च ।चाङ्गेरी मक्षिकामात्रे हिंस्रा वादरतासु च ॥क्षुरः स्याच्छेदनद्रव्ये कोकिलाक्षे च गोक्षुरे ।खुरः शफे कोलदले तथा छेदनवस्तुनि ॥क्रोष्ट्री कृष्णविदार्युक्ताशृगालीलाङ्गलीषु च ।खरो धर्मे गर्दभे ना तीक्ष्यो त्रिष्वौषधे स्त्रियाम् ॥खरुर्दर्पे हरे दन्ते हये ना धवले त्रिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 नि (wrong syllable)
कार as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश यतियतिः श्लोकपदच्छेदे यतिः कारे ? यतिर्यती । धृतिधैर्ये च योगे च धारणे च सुखेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 15.2.13
- कोषकल्पतरु कटकालक्रियाकारकपोलकेषु शवप्रकर्षद्विपगण्डकेषु । कटो भटः पामरवीरयोः स्याद् भटिस्तु भाटिः प्रगमे स्त्रियौ स्तः ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.10.2
- कोषकल्पतरु हशंभौ शूले कोपे दारुणि हस्ते च कारौ हः ॥ Koṣakalpataru 6.32.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुरुमकुरुमस्तु द्वयोः कारौ भाजने तु पुमानयम् । अथ क्ली कुषितं पाते निष्कृष्टे त्वभिधेयवत् ॥ ५४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.540
- नानार्थार्णवसंक्षेप वञ्चथमार्गे काले च दम्भे च द्वे तु कारौ च कोकिले । व्रश्चनं छेदने क्लीबं ना पत्रपरशौ त्रि तु ॥ १६१९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1619
- शब्दरत्नाकर यतियतिर्यतिनि पुंसि स्यात् कारसंयमयोः स्त्रियाम् । ध्यानसंनहनोपाययुक्तिविस्रब्धघातिषु ॥ १९८३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1983