कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

सेवन

sevanaक्ली · neut.

In 15 kośas: 17 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 15 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.912 · p. 36
सेवनं सीवनं स्यूतिस्तुल्यौ स्यूतप्रसेवकौ ॥ ९१२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह सङ्कीर्णवर्गः Amarakośa 3.2.5
सेवनं सीवनं स्यूतिर्विदरः स्फुटनं भिदा ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
समौ निष्ठेव निष्ठीव सेवनं सीवनं भवेत् ।त्रुटिस्त्रुटी स्याद्बहुलं बहु स्यात् पुरुहं पुरु ॥ २५६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव शूद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.8.60 · p. 208
सेवनं सीवनं स्यूतिस्त्रिषु स्यूतप्रसेवकौ ।त्रसरः सूत्रवेष्टे स्याच्चूची सूत्रं तु पिप्पलम् ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सङ्कीर्णकाण्डः Kalpadrukośa 1.10.8 · p. 235
स्याद्धस्तवारणं चाथ स्यूतिः सेवनसीवने ।स्त्रियां भिदानो विवरः स्फुटनं तु नपुंसकम् ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.85 · p. 239
सेवोपास्तिश्च भजनं सेवनं चाप्युपासनम् ।उपचर्योपचारोऽथ प्रतिपत्तिश्च गौ[102b]रवम् ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शूद्रवर्गः Koṣakalpataru 2.4.14 · p. 296
द्रव्यं तु तन्तुवायस्य कृविर्नरि निगद्यते ।कृपाणी कर्त्तरी कल्पन्यपि सूची तु सेवनी ।सूचिसूत्रं पिप्पलकं सेवनं सीवनं समे ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ प्रकीर्णवर्गः Koṣakalpataru 3.4.14 · p. 31
सेवस्तु सेवनं स्यूतिः कीर्णिः स्यात्क्षिपणं क्षिपः ।व्यतिषङ्गो व्यतिकरः स्पृष्टिः पृक्तिः स्तवः श्रवः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नाममालिका Nāmamālikā · भोज भूम्यादिनामधेयप्रकरणम् Nāmamālikā 3.234 · p. 38
सीवनं सेवनं सूती रङ्गाजीवस्तु चित्रकृत् ।लिखितं चित्तमालेख्यं पुस्तं लेख्यादिकर्मणि ॥ २३४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.162 · p. 122
सेवा प्रसादना भक्तिः सेवनं परिचर्यया ।परीष्ट्याराधनोपास्तिः शुश्रूषा वरिवस्यया ॥ १६२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1481 · p. 244
सीवनं सेवनं स्यूतिः सूचीकारस्य कर्मणि ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सङ्कीर्णवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 6.10 · p. 171
सीवनं सेवनं स्यूतिः स्यादूतिर्व्यूतिरित्यपि ।विदारणञ्च विदरो दारणं स्फुटनं भिदा ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.341 · p. 216
सेवनं च स्यूतौ, स्यूते तु प्रसेवश्च प्रसेवकः ।स्योनं स्यात्तन्तुवाये तु तन्त्रवायः कुविन्दवत् ॥ ३४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शूद्राध्यायः Śabdaratnākara 3.5.1532 · p. 185
ऊतं स्यूतमुतं स्यूतिः सीवनं सेवनं समे ।रङ्गाजीवश्चित्रकारो मालाकारस्तु मालिकः ॥ १५३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण संकीर्णाध्यायः Śabdaratnākara 3.7.1703 · p. 205
प्रीणनं तर्पणं तृप्तिर्धावनं परिशोधनम् ।सेवनं सीवनं स्यूती रक्ष्णस्त्राणे क्षुधा क्षुधि ॥ १७०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश ब्राह्मणाध्यायः Vaijayantī 3.6.38 · p. 86
वरिवस्या तु शुश्रूषा सेवा भक्तिरुपासना ।परिचर्याराधनञ्च सेवनञ्च प्रसादनम् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.12 · p. 137
सूचिसूत्रं पिप्पलकमोतं प्रोतमुभे त्रिषु ।सीवनं सेवनं स्यूती रंगाजीवस्तु चित्रकृत् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास नपादः Dharaṇikośa 19.1.14 · p. 107
[54] सेवनं सीवनोपास्त्योर्वर्जनं त्यागहिंसयोः ।तलिनं विरले स्तोके सदनं भवने जले ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नान्ताः Koṣakalpataru 6.21.21 · p. 250
नौसेकपात्रेऽप्यवनेऽभिषेकेस्यात्सेचनं सेवनमन्यलिङ्गम् ।उपासने सीवनके पिधानेसंव्यानमाच्छादनवाससोश्च ॥ २१ ॥
उपजातिः
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.2001 · p. 222
क्ली तु तोये सेवनं तु क्लीबं स्यात् स्यूतिसेवयोः ।अना तु सेवयत्यर्थे सेवना सेवकः पुनः ॥ २००१ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश नान्ताः Śabdaratnāvalī 7.20.98 · p. 242
सेचनं तरणीसेकभाजने सेकरक्षयोः ।सेनानी कार्त्तिकेये स्यात्पुमान् सेनापतावपि ।हली कर्षके रामे च सेवनं सीवनार्चयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.271 · p. 184
सेवनं सीवनोपास्त्योः शाश्वताजौ सनातनौ ।पुत्रे रवौ च सूनुः स्याद्भ्रातर्यपि कनीयसी ॥ २७१ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नपुंसकलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.3.37 · p. 253
सेनांगे यातनायाञ्च सेवनं स्यूतिसेवयोः ।मृत्यौ समाप्तौ संस्थानं सन्निवेशे चतुष्पथे ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्

सेवन as a meaning in nānārtha verses

  • कल्पद्रुकोशः उपसद्सोऽत्यन्तशब्दे सत्तिः प्रात् प्रीतावाङस्तु संनिधौ । वेर्दुःख आसने नेः स्यात्सेवने चोपपूर्वकः ॥ १०३ ॥ Kalpadrukośa 1.10.103
  • कल्पद्रुकोशः परिचर्अभेः षञ्जिः पराभूतौ क्रोधे च चरतिस्त्वभेः । परो निष्ठाध्यवसितौ पर्युपाभ्यां तु सेवने ॥ १०४ ॥ Kalpadrukośa 1.10.104
  • कोषकल्पतरु उपास्तेउत्परस्त्वासिरौदास्येऽथोपाच्छुश्रूषणे वधे । शराभ्यासे सेवनेऽनोरनुशोचन-सेवयोः ॥ ४१ ॥ Koṣakalpataru 3.5.41
  • कोषकल्पतरु कुरुतेहिंसार्थसूचने भर्त्से साहसिक्ये च सेवने । प्रतियत्ने प्रकथने चोपयोगे स केवलः ॥ ६१ ॥ Koṣakalpataru 3.5.61
  • कोषकल्पतरु श्रयतिश्रयति श्रयते भज[207b]ते भजति प्रुष्णाति सेवते जुषते । प्लुष्णाति मर्षति सभा- जयति स्याद्गेवते युषते ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 3.5.70
  • कोषकल्पतरु ग्लेवतेस्याद्ग्लेवते पेवते च मेवते म्लेवते तथा । अधेः श्रिञ्पचनारम्भे समः परिचितावुदः ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 3.5.363
  • कोषकल्पतरु परिस्कन्द्शुण्ठति स्रीव्यति तथा स्यात्पायति च शोषणे । परेः स्कन्दिः सेवने स्यात्परातः स्तेयकर्मणि ॥ ३३ ॥ Koṣakalpataru 3.5.33
  • कोषकल्पतरु गैस्पर्धायां स्यात्प्रतेर्गर्जिरुद्गै * सेवने मतः । वेर्निन्दायामवाद्दृष्टो निर्वा[218b]दे वापि गर्हणे ॥ ३१ ॥ Koṣakalpataru 3.5.31
  • कोषकल्पतरु उपासनउपासनं सेवनहिंसयोश्च निर्वासनं त्वत्र विहिंसने स्यात् । बहिष्कृतौ स्याच्च पुरादितोऽथ योगेऽद्य शिल्पिन्युदितः सुकर्मा ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 6.21.29
  • नानार्थार्णवसंक्षेप सेपरब्रह्मणि नीरे च वयं ब्रूमो नपुंसकम् । सेशब्दः सेवने स्त्री स्यात् सेवके वाच्यलिङ्गकः ॥ २३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.23
  • नानार्थार्णवसंक्षेप भक्तिभेदे सप्तदशस्तोमविच्युतेरिषुधावपि । भक्तिर्भागे सेव्यमाने लक्षणायां च सेवने ॥ ७३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.73
  • नानार्थार्णवसंक्षेप जोषकेशविन्यासभेदेऽथ जोषः प्रीतौ च सेवने । झाटः स्थावरभेदे च सङ्घातेऽप्यथ डिम्बवाक् ॥ ५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.55
  • परमानन्दीयनाममाला पिप्पलकप्रचलाको भुजंगेऽपि शराघातशिखण्डयोः । चुचुके सेवने सूत्रे स्मृतं पिप्पलकं बुधैः ॥ ३२१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.321
  • शब्दरत्नावली उपासनआत्मयोनिः शिवे कामे हरौ च परमेष्ठिनि । उद्वर्त्तनमुत्पतने विलेपे घर्षणेऽपि च ॥ उद्वाहनी भवेद्रज्वां द्विसीत्ये तु नपुंसकम् । उपासनं शराभ्यासे सेवनासनयोरपि ॥ कपीतनश्चलदले गर्दभाण्डे शिरीषके । आम्रातके च पूगे च मालूरेऽपि च कुत्रचित् ॥ कलापी स्यान्मयूरे च प्लक्षभूमिरुहे पुमान् । क्षौमं(?) शुद्धार्द्धजरती विधवादुर्गयोः स्त्रियाम् ॥ कुम्भयोनिर्वशिष्ठे स्याद् द्रोणेऽगस्त्ये पुमानयम् । कुचन्दनं वृक्षभेदे कुङ्कुमे रक्तचन्दने ॥ कुण्डली कुण्डलवति व्याले बर्हिप्रचेतसोः । केशरी सिंहपुन्नागनागकेशरवाजिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.105
  • वैजयन्ती सेसेशब्दः सेवने स्त्री स्यात्सेवके त्वभिधेयवत् । Vaijayantī 8.5.43