कुसूल
kusūlaपुं · masc.In 12 kośas: 8 synonym verses, 11 as a meaning of another word.
वातायनो गवाक्षश्च जालकोऽथान्नकोष्टकः ॥ १०१२ ॥कुसूलोऽश्रिस्तु कोणोऽणिः कोटिः पाल्यस्र इत्यपि ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
चतुष्पथादीनां नपुंसकत्वं विद्धि जानीहि । इदं चतुष्पथम् । युगलं युग्मम् । छलं व्याजः । चेलं वस्त्रजातिः । खोलं भग्नभाण्ड[ड]म् । धिष्ण्यं गृहम् । अर्गलं द्वारपिधानम् । शफं खुरः । पण्यं विक्रेतव्यम् । पिच्छं मयूरस्य । पलं चतुःपलिपरिमाणम् ।रयमण्डपनरककपालगुडमणिमेढ्रदर्दुरकुसूलाः ।युग्माकाशव्रतशृङ्गवर्जिताः मञ्चः सदा पुंसि ॥ ६९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 चे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुशूलश्चाऽन्नकोष्टकः कुसूलोऽपि निगद्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 ष्ट (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नीवरास्तृणधान्ये स्युर्गवेधुः स्त्री गवेधुका ।कुत्रा कुत्था गवेडूश्च कुसूलं ब्रीहिभेदके ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चूला मूलापि, गवाक्षे जालं जालकमित्यपि ।कुसूलस्तालव्यदन्त्यमध्यः स्यादन्नकोष्ठके ॥ ५१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अविरलविरलः पदक्रमो यश्चतुरगमागमनेषु चूर्णपादः ।कोष्ठागारं कुसूलं स्याद्वस्त्रकोशो वाटकम् ॥ ८७३ ॥
पुष्पिताग्राmetre not read in every line
genderक्लीneut.
स्यूतः प्रसेवकोऽथ स्यात्समुद्गः संपुटः पुटः ।धान्यकोष्ठे कुसूलोऽथ कण्डोलः पिटकः पिटः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुसूल as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् कोष्ठपुंसि कोष्ठोऽन्तर्जठरं कुसूलोऽन्तर्गृहं तथा ॥ ४० ॥ Amarakośa 3.3.40
- कोषकल्पतरु कोष्ठपृष्ठं तु चरममात्रे स्तोमविशेषे च देहाङ्गे । अथ मध्येगृहकुक्ष्योः कोष्ठः स्वीये कुसूले च ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 6.11.55
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्लुक्षिसूर्येऽपि सज्जनः पीकः पुनर्योनौ जलाशये । प्रुक्षिः स्यादुदपानेऽग्नौ प्लुक्षिरग्निकुसूलयोः ॥ ८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.80
- नानार्थार्णवसंक्षेप कन्तुशम्बूके चाथ कन्तुर्ना स्यात् कन्दर्पकुसूलयोः । कंशब्दार्थवति त्वेष वाच्यलिङ्गः प्रकीर्तितः ॥ १६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.168
- नानार्थार्णवसंक्षेप कोष्ठवराहे मूषिके त्रिस्तु खञ्जे कोष्ठस्तु न स्त्रियाम् । कुसूलेऽन्तर्गृहे चान्तःकुक्षौ स्वीयेऽप्यधीयते ॥ २९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.290
- नानार्थार्णवसंक्षेप करूशवैद्यस्तु तण्डुलकणे कश्चिद्ब्रूते तु सज्जनः । कुसूले रभसस्त्वाह कदरः खदिरे सिते ॥ ६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.69
- नानार्थार्णवसंक्षेप मूलकुसूलेऽमरदत्तेन कथितस्तत्स्य ने-तम् । मूलमस्माभिरर्थे नप् साम्नो स्यादुभयोरपि ॥ १३५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1353
- परमानन्दीयनाममाला कन्तुकन्तुः कामे कुसूलेऽथ कान्तिः शोभेच्छयोर्मता । कान्तः प्रिये मनोज्ञे च कालो वर्णे यमे मृतौ ॥ ९५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.95
- शब्दरत्नाकर कोष्ठत्रिष्वन्तःकुक्षि कोष्ठोऽस्त्री कुसूलेऽन्तर्गृहे पदे । कूर्चमस्त्री कुशे पीठे भ्रूमध्यश्मश्रुणोरपि ॥ १८९९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1899
- वैजयन्ती कन्तुउत्सवे परतन्त्रत्वे मध्यावसरपर्वसु । कन्तू कुसूलकन्दर्पौ प्राज्ञकाव्यकृतौ कवी ॥ १२ ॥ Vaijayantī 6.1.12
- वैजयन्ती कोष्ठक्षेमो ना प्राप्तरक्षायां मोक्षेऽप्यस्त्री तु मङ्गले । स्वीयेऽन्तःकुक्षि कोष्ठोऽस्त्री कुसूलेऽन्तर्गृहे पदे ॥ २२ ॥ Vaijayantī 6.5.22