व्यय
vyayaपुं · masc.In 12 kośas: 10 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
संस्थानं संनिवेशः स्यादर्थस्यापगमे व्ययः ॥ १५१६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अनुहारोऽनुकारः स्यादर्थस्यापगमे व्ययः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
एकादशं भवं लाभं प्राप्तिमापमुदाहृतम् ।अन्त्यं व्ययं द्वादशमं रिष्यं प्राहुर्मुनीश्वराः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनुहारोऽनुकारः स्यात्सादृश्येऽथार्थवर्त्तनम् ।व्ययः संकटसंबाधौ परिपाट्यानुपूर्व्यपि ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्ययस्त्वर्थस्यापगमो जप्तिः स्त्री जपनं जपः ।बन्धनं प्रसितिश्चारः स्पशः स्प्रष्टोपतप्तरि ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निरर्थकं मुधा चान्तर्गडु चाथ व्ययः क्षयः ।अर्थव्यपगमः प्रोक्तो भ्रेषो भ्रंशस्तथोचितात् ॥ ३८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
व्ययो वित्तसमुत्सर्गे प्रवहोऽपगमनं वहिः ।प्रवाहस्तु प्रवृत्तिः स्यादनवच्छिन्नसन्ततौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 प्रव (syllable split)
genderपुंmasc.
रहश्चोपह्वरं क्लीबे उपांशु च रहोऽव्यम् ।वित्तत्यागो व्ययः संप्रधारणं स्यात् समर्थनम् ॥ १३०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोशोऽर्थसंचयो राज्ञां भाण्डान्यर्था हि कोशगाः ।आयोदयौ धनोत्पत्तौ तत्क्षयेऽपचितिर्व्ययः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपाद्ध्रासे व्यये शुद्धौ परिच्छेदे निरो मतौ ।उपात्समृद्धौ लेपे च समाधाने प्रतस्तु तौ ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
meanings
व्ययो वित्तसमुत्सर्गे विगमे पक्षिणो गतौ ।लग्नाच्च द्वादशे राशौ ना त्रिस्तुल्ये त्रपाययोः ॥ ११९४ ॥
अनुष्टुप्
वित्तत्यागे व्ययः स्त्री तु जागर्या जागरा द्वयोः ।स्यादाश्रय उपघ्नोऽथ डमरो डिम्बविमप्लवौ ॥ १७३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 डम (syllable split)
meaningsवित्तत्याग
व्यय as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश सूचीसूची सीवनवस्तु स्यात्सूची त्वभिनये व्यये । सूची च करणे प्रोक्ता रतताण्डवशीलिनाम् ॥ Dharaṇikośa 5.3.2
- धरणिकोश अपचितिअपचितिर्व्ययार्चनहानिषु प्रतिकृतिः प्रतिकारसमानयोः । कुहरितं रटिते पिकनिस्वने परिगतं गतवेष्टितलब्धिषु ॥ Dharaṇikośa 15.1.30
- कोषकल्पतरु विनयतिवितः शिक्षणवाणिज्योपनयप्रणतिव्यये । निभृतत्वे विगणने भवेन्निरसनेऽपि सः ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.36
- कोषकल्पतरु नयतेज्ञाने भृतौ[199a] वि[ग]णने व्यये कर्मणि कर्तृगे । शरीरावयवाद्भिन्ने नयतिर्ह्यात्मनेपदी ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 3.5.40
- कोषकल्पतरु निर्मुञ्चतिमोक्षणे स्यान्मोचयति मुञ्चति स चाङ्परो न हि । प्रतेर्निष्क्रमणे बन्धे निरस्त्वङ्मोचने व्यये ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 3.5.20
- कोषकल्पतरु अपचितिअपचिति[300a]रर्चा हान्योर्निष्कारे स्याद्व्यये च स्त्री । अनुमतिरुक्तानुज्ञा क्षीणकलेन्दुश्च पूर्णिमा गदिता ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.17.75
- नानार्थार्णवसंक्षेप अपचितिव्ययनिष्कृतिपूजासु स्यादप्येकाहयज्ञयोः । अथ विद्यादनुमतिमनुज्ञायां तथैव च ॥ ५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.5
- शब्दरत्नावली अपचितिअंशुमान् पुंसि मिहिरे शालपर्ण्यामपि स्त्रियाम् । स्त्रियामपचितिः पूजा निष्कृतिव्ययहानिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.156
- वैजयन्ती अपचितिअर्चनायामपचितिः प्रक्षये निष्कृतौ व्यये । अजमोदा शाल्मलेश्च निर्यासेऽथ गदद्रुहि ॥ १ ॥ Vaijayantī 8.2.1