प्रवृत्ति
pravṛttiस्त्री · fem.In 15 kośas: 23 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
वार्ता प्रवृत्तिर्वृत्तान्त उदन्तोऽथाह्वयोऽभिधा ।गोत्रसंज्ञानामधेयाख्याह्वाभिख्याश्च नाम च ॥ २६० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उदग्रदन्नीषादन्तो बहूनां घटना घटा ।मदो दानं प्रवृत्तिश्च वमथुः करशीकरः ॥ १२२३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वार्ता प्रवृत्तिर्वृत्तान्त उदन्तः स्यादथाह्वयः ॥ ७ ॥आख्याह्वे अभिधानं च नामधेयं च नाम च ।हूतिराकारणाह्वानं संहूतिर्बहुभिः कृता ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
चटु चाटु प्रियं वाक्यं हृद्यार्थं हृदयङ्गमम् ।वार्त्तोदन्तः प्रवृत्तिश्च वृत्तान्तश्च समाः स्मृताः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वार्त्तायनिः प्रवृत्तिश्च चरश्चारोऽपि वार्त्तिकः ।प्रतिष्कशोवसर्पः स्यात् प्रविकाशोऽप्यमी त्रिषु ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मदो दानं प्रवृत्तिश्च वमथुः करसीकरः ।करिनासा तु हस्तार्थः शुण्डा शुण्डार इत्ययम् ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
निर्बन्धाऽभिनिवेशः स्यात्प्रवेशोन्तर्विगाहनम् ।स्यात्प्रवृत्तिस्तु प्रवाहः प्रवहो गमनं बहिः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जनश्रुतिः किंवदन्तिर्वार्त्तोदन्तः पुमानयम् ।वृत्तान्तोऽपि प्रवृत्तिः स्त्री नामधेयं च नाम च ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वार्ता प्रवृत्तिर्वृत्तान्त उदन्तः स पुरातनम् ।इति हाव्ययमैतिह्यं वर्णौकोऽस्त्री तु पुस्तकम् ।उत्थानं पुस्तमस्त्रीयाथादर्शः प्रतिपुस्तकम् ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
द्वयोस्तु हस्तिनोऽपत्यं हास्तिनायनमीरितम् ।हास्तिकं गजता वृन्दे करिणां घटना घटा ।मदो दानं प्रवृत्तिः स्त्री वमथुः करसीकरः ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रेष्यादेशनिदेशाज्ञानियोगाः शासनं तथा ।सन्देशः प्रिययोः वार्ता प्रवृत्तिः किंवदन्त्यपि ॥ १५४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपन्यास उपोद्धात उदाहारश्च वाङ्मुखम् ।वार्तोदन्तौ प्रवृत्तिश्च वृत्तान्तः सा पुरातनी ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
घटा स्याद्धस्तिनां श्रेणी मदो दानं निगद्यते ।प्रवृत्तिरथ शुण्डायाः शीकरो वमथुर्मतः ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अवधिः पूर्णता सीमा मर्यादा धारणा स्थितिः ।वार्ता प्रवृत्तिर्वृत्तान्त उदन्तः किंवदन्त्यपि ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उदन्तस्तु प्रवृत्तिः स्याद् वार्ता वृत्तान्तकस्तथा ।अथाऽऽख्याऽऽह्वाऽभिधाऽभिख्या संज्ञा गोत्रं तथाऽऽह्वयः ॥ ३७६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गजानां समुदाये तु हास्तिकं गजता घटा ।मदो दानं प्रवृत्तिस्तु उन्मत्तगजगण्डनम् ॥ २२१३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वार्ता प्रवृत्तिवृत्तान्त उदन्तः स्यादुदन्तकः ।नामाभिधानमाह्वानं नामधेयञ्च लक्षणम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
व्ययो वित्तसमुत्सर्गे प्रवहोऽपगमनं वहिः ।प्रवाहस्तु प्रवृत्तिः स्यादनवच्छिन्नसन्ततौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 प्रव (syllable split)
genderस्त्रीfem.
प्रवृत्तिवार्ते वृत्तान्त उदान्तोऽथ जनश्रुतिः ।किंवदन्त्यशरीरा तु वागेवाकाशभारती ॥ ९०९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रीतिः प्रवृत्तौ वृद्धौ तु स्फातिर्ज्ञातिस्तु बान्धवे ।प्रमा तु प्रमितौ श्रायः श्रयणे मार्जने मृजा ॥ १६९९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मुखे पृषन्ति पद्मानि वमथुः करशीकरः ।प्रवृत्तिर्मद आलानं स्तंभस्तोत्रं तु वेणुकम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रचूडकः कफहरी प्रवृत्तिश्च कुलुत्थिका ।आढकी तुवरी वल्ला सौराष्ट्री करवीरका ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रवृत्ति as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश प्रतिपत्तिप्रतिपत्तिः प्रवृत्तौ स्यात्प्रागल्भ्ये गौरवेऽपि च । संप्राप्तौ च प्रबोधे च प्रतिप्रत्तिः प्रकीर्तिता ॥ Dharaṇikośa 15.3.34
- कोषकल्पतरु वृत्तान्तदृष्टान्तस्तु निदर्शने च मरणे शास्त्रे कृतान्तः पुनः सिद्धान्तान्तकदैवनिःशुभकृतिष्वाख्यायते पण्डितैः । क्लीबे धाम्नि निशान्तके तु कलिते शान्ते निशान्तोऽन्यव- द्वृत्तान्तस्तु रहोऽर्थके प्रकरणे कार्त्स्न्ये प्रवृत्तावपि ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.19
- कोषकल्पतरु ?उद्वान्तस्त्वमदे द्विपे त्रिषु समुद्गीर्णेऽथ कक्षान्तरे क्ष्मापानां प्रमदापुरेऽप्यकुशले त्वस्वन्तमन्त्येऽन्तयोः । क्षेत्रे चानवधौ *** वुदितः साधौ प्रवृत्तौ पुमान् अर्हन्तः क्षपणे जिनेऽथ जलधौ प्रोक्तस्तरन्तः पुमान् ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.16.20
- नानार्थार्णवसंक्षेप मात्रामात्रा प्रवृत्तौ कर्णस्य परिष्कारान्तरे धने । परिच्छदे परिच्छेदे शैलेऽन्ये त्वेकदेशके ॥ ९७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.979
- नानार्थार्णवसंक्षेप वर्तनजीविकायां प्रवृत्तौ च मुहुर्वचन एव च । व्यावर्तने कुटीपिण्डे वर्तना तु न ना भवेत् ॥ १६०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1609
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रतिपत्तिकण्टकार्यां च विज्ञेया प्रतिपत्तिस्तु गौरवे । प्राप्तौ प्रवृत्तौ प्रागल्भ्ये प्रतिभाज्ञानयोरपि ॥ ३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.33
- शब्दरत्नावली प्रतिपत्तिपदप्राप्तौ प्रवृत्तौ च प्रागल्भ्ये स्यादपि स्त्रियाम् । अथ प्रव्रजिता मांसीमुण्डीरीतापसीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.169
- शब्दरत्नावली प्रवाहप्रवाहस्तु प्रवृत्तौ स्यान्नीरस्रोतसि पुंस्ययम् । वराहः शूकरे मुस्ते मावभेदाब्दसूरिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.24
- शब्दरत्नाकर मात्रामाता ब्राह्म्याद्यकाराद्योरुमायां गवि मातरि । अक्षरावयवे माने प्रवृत्तौ कर्णभूषणे ॥ १९७९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1979
- त्रिकाण्डशेष प्रतिपत्तिप्रतिपत्तिश्चित्प्रवृत्तिः प्राप्तिः प्रागल्भ्यगौरवे । पारावती गोपगीतिलवलीफलयोरपि ॥ १६६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.166
- वैजयन्ती मात्राअक्ली मणिरजाकण्ठस्तने रत्नेऽप्यलिंजरे । मात्रा परिच्छदेऽर्थेंशें प्रवृत्तौ कर्णभूषणे ॥ ६२ ॥ Vaijayantī 6.5.62