स्पश
spaśaपुं · masc.In 14 kośas: 16 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
अनुवृत्तिस्त्वनुरोधो हेरिको गूढपूरुषः ।प्रणिधिर्यथार्हवर्णोऽवसर्पो मन्त्रविच्चरः ॥ ७३३ ॥वार्तायनः स्पशश्चार आप्तप्रत्ययितौ समौ ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 नु (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 र्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
यथार्हवर्णः प्रणिधिरपसर्पश्चरः स्पशः ।चारश्च गूढपुरुषश्चाप्तप्रत्ययितौ समौ ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपसर्पश्चरश्चारः प्रणिधिर्गूढपूरुषः ।यथार्थवर्णो मन्त्रज्ञः स्पशो हेरक उच्यते ॥ ४२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्वे पृथुप्रभृतयो मताः सौखरयो नृपाः ।यथार्हवर्णः प्रणिधिरपसर्पश्चरः स्पशः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बन्धनं प्रसितिश्चारः स्पृष्टिः स्पशोपतप्तता ।विकारो विप्रकारः स्यादाकारस्त्विङ्ग इङ्गितम् ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
चरश्चारः स्पशो वार्तायनश्च प्रणिधिश्च सः ।अवसर्पो मन्त्रवेत्ता हेरीको गूढपूरुषः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्ययस्त्वर्थस्यापगमो जप्तिः स्त्री जपनं जपः ।बन्धनं प्रसितिश्चारः स्पशः स्प्रष्टोपतप्तरि ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आदीनवो हाव इहाथ राशि-वराशि-वंश-स्पश-कोटिशांशाः ।कुशः पुरोडाश-विशौ शिशुः स्या-दुदो दिशिवत्प्रदिशमादिशेच्च ॥ २५ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 2, syllable 6 त्प्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वार्तायनो मन्त्रवित्तु स्पशश्चारस्तथोच्यते ।आप्तो यथार्थवादी च पुमान्प्रत्ययितोऽपि सः ॥ ३५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निचोलतालकुद्दलयावस्वस्रुवरौरवाः ।दावध्रुवकहावांशपणवादीनवस्पशाः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 द्द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मित्रे वयस्यः सवयाः सखा च सुहृदित्यपि ।चारे यथार्हवर्णः स्यात्प्रणिधिः स्पश इत्यपि ॥ २६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवसर्पः स्पशश्चारो हेरिकः प्रण(णि)धिश्चरः ।संदेशहारको दूतः पान्थस्तु पथिकोऽध्वगः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्पशो यथार्हवर्णश्च वार्त्तायनश्च हेरिकः ।प्रणिधिश्चेति नामानि कथयन्ति चरस्य वै ॥ ११९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रणिधिर्गूढपुरुषः प्रतिष्कसप्रतिष्कशौ ।परः स्पशो गुप्तगतिर्मन्त्रगूढो हितप्रणीः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्पशो यथार्हवर्णश्च दूतवार्ताहरौ समौ ।संदेशहारी दौत्यं तु दूतानां भावकर्मणोः ॥ १२८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिमर्दाभिसंपातप्रघाताभ्यागमाहवाः ।समुदायः समुदयः सम्मर्दः संगरः स्पशः ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संस्तरः प्रस्तरेऽप्युक्तो हनौ कुञ्जो रणे स्पशः ।गर्जन्मेघेऽपि पर्जन्यः सन्धा स्यादवधावपि ॥ ८१८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsरण
स्पशश्चारक्रियायां तु शमति स्वेच्छया गते ।अवाद्वलानत उदस्तुङ्गत्वे विकृतौ परेः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsचारक्रिया
स्पश as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु चरअरिस्तु शत्रौ चरमे तु चक्रे करस्तु वर्षोपलपाणिवाची । मयूखशुण्डानृपदेयभागे चरः स्पशे जङ्गमके चले च ॥ ९७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.97
- नानार्थार्णवसंक्षेप चारद्वे कुलाले गृहस्थे च तौलिके भुजगेऽपि च । त्रि तु स्याच्चक्रवन्मात्रे चारस्तु स्यान्नरि स्पशे ॥ ४१० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.410
- नानार्थार्णवसंक्षेप उदास्थितस्फ्यसंज्ञकाष्ठकुद्दाले भवेदुद्धननीत्यथ । उदास्थितस्तु भिक्षाकवेपधारस्पशे पुमान् ॥ १०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.107