कोश
kośaपुं · masc.In 17 kośas: 61 synonym verses, 15 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
स्वाम्यमात्यः सुहृत्कोशो राष्ट्रदुर्गबलानि च ।राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ ७१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
भाण्डागारं तु कोशः स्याच्चन्द्रशाला शिरोगृहम् ॥ ९९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderक्लीneut.
पेशीकोशोऽण्डे कुलायो नीडे केकी तु सर्पभुक् ।मयूरबर्हिणौ नीलकण्ठो मेघसुहृच्छिखी ॥ १३१९ ॥शुक्लापाङ्गोऽस्य वाक्केका पिच्छं बर्हं शिखण्डकः ।प्रचलाकः कलापश्च मेचकश्चन्द्रकः समौ ॥ १३२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पेशी कोशो द्विहीनेऽण्डं कुलायो नीडमस्त्रियाम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ॥ १७ ॥राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्कोशश्च हिरण्यं च हेमरूप्ये कृताकृते ।ताभ्यां यदन्यत्तत्कुप्यं रूप्यं तद्द्वयमाहतम् ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पेशीकोशः स्मृतोऽण्डश्च कुलायो नीड उच्यते ।चञ्चुश्चञ्चूस्तथा त्रोटिर्डयनं गगने गतिः ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोशः प्रत्याकारः खड्गपिधानं त्सरुर्भवेन्मुष्टिः ।असिपुत्रिकासिधेनुः क्षुरिका पत्त्रं च शस्त्रिका ज्ञेया ॥ ४७३ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
मुष्कोऽण्डं वृषणः कोशः सङ्ग्राहो मुष्टिरुच्यते ।जत्रु वक्षोंऽसयोः सन्धिरूरुसन्धिश्च वङ्क्षणः ॥ ५२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकोशौ वेषवेशौ धूलिधूल्यौ समे मते ।रंहो रङ्घोऽपि निर्दिष्टमधोऽङ्घश्चोच्यते बुधैः ॥ २६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुट्टिमोऽस्त्री निबद्धा भूश्चन्द्रशाला शिरोगृहम् ।भाण्डागारे कोशकोषावस्त्रियां गञ्ज इत्यपि ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।सप्तैवाङ्गान्यमूनि स्युरथ पौरास्तु पुंस्यमी ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिवारः परीवारः कोशः कोषो नपुंसकम् ।खड्गपर्यायसद्मार्थपिधानार्थकमित्यपि ॥ ३०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शिविः शिंवी सिविः सिंवी सिवा सिंवा शिमिस्त्रियः ।धान्यान्माता च कोशोऽथ समूहे धान्यसम्भवे ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्युम्नं स्त्रियौ रा रयी ना कोशोर्थो विभवोऽपि च ।शोभोजनं वैणवं च दीप्तं दीप्तकमुज्ज्वलम् ॥ ५३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिषु नीडं पक्षिगृहं स्यात् क्लीबेऽथाण्डमस्त्रियाम् ।कोशोऽस्त्रियां स्त्रियां पेशिः पेशी कोषोऽपि वा स्त्रियाम् ॥ १९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
अन्नं क्लीबे क्षरः कोशो भेको देवो घनोऽपि च ।धाराधरो धूमयोनिस्तडित्वानपि वारिदः ॥ १५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलिशाकाशकोशानां तथा कणिशकाशयोः ।पाशाङ्कुशोष्णीषवेषाम्बरीषाणां विषस्य च ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
होत्रीयं स्याद्धविर्धानी प्राग्वंशः प्राकृतो गृहम् ।आथर्वणं शान्तिगृहं कोशोऽस्त्री भाण्डमन्दिरम् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्रिषु प्रतिकृतिस्त्वस्य हरिणी च हिरण्मयी ।वर्णावलीपरीक्षार्थं स्था[17a]पितेऽस्याल्पभागकः ।अकुप्यं च हिरण्यं च कोषः कोशोऽस्त्रियामुभौ ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
यथार्हवर्णो विश्वस्तस्त्वाप्तः प्रत्ययितस्त्रिषु ।स्वाम्यमात्य-सुहृत्कोश-राष्ट्र-दु*[र्ग]बलानि च ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भावारावशरावपल्लवशवक्लीवा अपूर्वं तथानिष्ठीवं च सदैवमर्थविषये स्वं सत्त्वमङ्गिन्यपि ।नल्वः स्याल्लवणे च सैन्धवमधो लोके तथा वाडवःपाशः कर्कशकोशवच्च कुलिशं चाकाश-काशाङ्कुशाः ॥ ७० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंक्लीm. n.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।राज्याङ्गानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोशमस्त्री हिरण्यं च हेमरूप्यं कृताकृतम् ।ओषध्यो जातिमात्रं स्युरजातौ सर्वमौषधम् ॥ २१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कुलायो नीडमस्त्री स्यात्पेशीकोशोऽण्डके पुनः ।मयूरः सर्पभुक्केकी स्मृतो मेघसुहृच्च सः ॥ २२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रत्याकारपरीवारौ कोशः स्यादसिसंवृतौ ।खोटकः फलकं चर्माड्डनं चावरणं तथा ॥ ३८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इने मित्रो नरे नीलो मणौ भेकेश्वरे पुमान् ।अस्रः कोणे पुमान् कोशश्चषकार्थे नरो मतः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिदिवताण्डवपारशवं पुनःकुलिशकर्कशकोशविषा अपि ।कणिशमङ्कुशपाशकरीषकादिवसरोहिषमेषविशेषकाः ॥ १६१ ॥
द्रुतविलम्बितम्
genderपुंक्लीm. n.
कोशः खड्गपिधाने स्याच्छिम्बायां च निरीक्ष्यते ।कटाहकलशौ पूलकन्दलार्गलशृङ्खलाः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
भित्तिर्हेतिः प्रभा भानुश्चरणं किरणं द्युतिः ।उमा जिह्वा दशा कीलः कोशः काशः प्रकाशनम् ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संतोषगमने सण्डी सण्डीनं चापि सण्डिनम् ।अण्डे तु पेशीकोशः स्यात्पेशः(शी?) कोशश्च कथ्यते ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ककुन्दरी नितम्बस्थनिम्नदेशे प्रकीर्तिता ।मुष्ककोशौ तु वृषणेऽप्युपस्थो भगशिश्नयोः ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पालिरश्रिश्चरः कोशोऽप्यस्रं चापि प्रकीर्तितम् ।संनद्धसैन्ये सर्वौघः स च सर्वाभिसारकः ॥ ३७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खगासनं खगसभा खगयष्टिर्विहङ्गिका ।भूतिर्विभूतिः संपत्तिः कोशो वसुसमुच्चयः ॥ २४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आवलिर्वीथिका पङ्क्तिः श्रेणी लेखा परम्परा ।कोशा[श]ण्डं पेशिका पेशी कुलायो नीडकोटरे ॥ ३८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गर्भागारोऽपवरको मण्डपो जनताश्रयः ।भाण्डागारः कोशकोषावङ्गण्यं [णं] चत्वराजिरे ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वाम्यऽमात्यस्तथा सुहृत् कोशो राष्ट्रं दुर्गो बलम् ॥ ११६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शाता विशसनश्चेति नामानि विलसन्त्यसेः ।खड्गमुष्टिस्त्सरुः ख्यातः कोशस्तु खण्डधारकः ॥ १२८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
कुप्यं कोशो हिरण्यञ्च स्वर्णे रूप्ये कृताकृते ।कुप्यं स्यात् तद्द्वयादन्यद् रूप्यं तु द्वयमाहतम् ॥ १८११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
वृक्षादौ पतनश्चैव संडीनं परिकीर्तितम् ।कोषः कोशश्च पेषी च पेषीकोषश्च कोषकम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोशं कोषं जातिकोषं जातीकोषञ्च कोषकम् ।कर्पूरागुरुकक्कोल कस्तूरी समभागतः ।यक्षकर्दम इत्युक्तः यक्षकर्दमकोऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
भाण्डं पात्रममत्रञ्च कोषकोशौ च भाजनम् ।पात्री कोषी च कोशी च कोषिका कोशिकेत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रत्याकारे कोश-कोषावावरणे फरं स्फरम् ।स्फरः स्फरकः फरकः फलकं फलमित्यपि ॥ २७८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पीशीकोशः पेशी-कोशौ, नीडं त्रिषु कुलायके ।केकिनि मोर-मयूरौ मयूको मरुकस्तथा ॥ ३४८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
स्वर्णे दुर्वर्णसंश्लिष्ठे घनगोलकमस्त्रियाम् ।कोशमस्त्री हिरण्यं च हेमरूप्ये कृताकृते ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
प्रडीनोड्डीनसंडीनान्येताः पक्षिगतिक्रियाः ।अण्डं कोशः स्त्रियां पेशी मिथुनं द्वन्द्वमित्युभे ॥ ८२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मेढ्रोऽण्डं कोशवृषणावथ योनिर्द्वयोर्भगम् ।उपस्थं पृष्ठवंशस्य क्लीबे स्यादधरे त्रिकम् ॥ १०६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।षाड्गुण्यं षड्गुणाः संधिविग्रहो यानमासनम् ॥ १२७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भद्रासनं भद्रपीठं पीठं कोशोऽर्थसंचयः ।लक्ष्मीश्रीसंपदस्तुल्या विपत्तिविपदापदःधान्यादेर्वीवधः प्राप्तिरायातिस्तु धनागमः ॥ १२९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
मुसलस्त्वायसो देवदण्डो रत्निप्रमाणकः ।प्रत्याकारः परीवारः कोशोऽथास्त्रस्य शेखरः ॥ १३४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पेशी कोशश्च डिंबोऽण्डं त्रोटिश्चंचुः सृपाटिका ।डयनं गतिरुड्डीनसंडीनादि विशेषकम् ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।राज्यांगानि प्रकृतयः पौराणां श्रेणयोऽपि च ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोशोऽर्थसंचयो राज्ञां भाण्डान्यर्था हि कोशगाः ।आयोदयौ धनोत्पत्तौ तत्क्षयेऽपचितिर्व्ययः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हुलं द्विफलपत्राग्रं मुनयोऽस्त्र्यस्य शेखरम् ।प्रत्याकारपरीवारौ कोशो मुष्टौ त्सरुः पुमान् ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अकुप्यं कुप्यमन्यत्स्याद्रूप्यं तद्द्वयमाहतम् ।कोशमस्त्री हिरण्यं च हेमरूप्यं कृताकृतम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शंकुर्मेढ्रः शेफकोशौ शिश्नं मेहनशेफसी ।पुषो भगं कामपदमक्ली योनिश्च्युतिर्बुलिः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धारका गुह्यधारायां पुंफिका गुह्यजे मले ।अस्त्रियो मुष्ककोशाण्डाः फेलुको वृषणोऽण्डुकः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अग्न्युत्पातौ धूमकेतू श्वशुर्यौ श्यालदेवरौ ।दिव्यार्थसंग्रहौ कोशौ नरेन्द्रौ नृपवार्त्तिकौ ॥ ८४० ॥
अनुष्टुप्
अस्त्री स्यात् कुड्मले दिव्ये विशेषे गेहदेहयोः ।धनौघे वेष्टकद्रव्ये पुस्तकासिपिधानयोः ॥ २८५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शास्त्रे प्रजनने पेश्यां वृषणेऽपि च केचन ।कृमिभेदस्य नीडे चे कौशेयप्रकृतौ तथा ॥ २८६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
तनुत्वे न पुमांस्त्वेष मेघे कोलं पुनर्नपि ।व्योषेऽर्धकर्षे तक्कोले शुण्ठ्यां च बदरीफले ॥ २८८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमेघ
doubtful
कोशः पाने जातिकोषखड्गपिधानकुट्मले ।पेश्यां दिव्येऽर्थसंघाते शब्दादिसंग्रहेऽपि च ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 दि (wrong syllable)
अलंकृतायां कन्यायां दातुं कूपः प्रहावपि ।कविः काव्यकृति प्राज्ञे वाल्मीकौ दैत्यदेशिके ॥ १८८४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
गुह्येऽण्डे वेष्टके पेश्यां पुस्तकासिपिधानयोः ।कोलं बदरतक्कोलशुण्ठीव्योषेऽर्धकर्षके ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कोश as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु मन्थरमञ्जरीवाचकस्तु स्त्रियां सम्मतो मन्थरः सूचके कोशमन्थानयोः । स्यात्कुसुम्भे * * वाच्यलिङ्गः पृथौ तादृशः सम्मतो वक्रमन्दाह्वये ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.28
- नानार्थार्णवसंक्षेप जीलजीलं करकपत्र्यां स्यात् कोशे चर्मपुटे दृतौ । तन्त्रं स्वराष्ट्रव्यापारे तन्तुवाने परिच्छदे ॥ २५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.25
- नानार्थार्णवसंक्षेप गञ्जकोशेऽपि स्यात् तु पुंस्येष भाण्डागारेऽथ गर्जवाक् । द्वे गजे गर्जने त्वक्ली गर्जा ना तु गदो रुजि ॥ ३३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.331
- परमानन्दीयनाममाला अण्डअर्यो वैश्ये प्रभावण्डं मुष्के कोशेऽप्यनन्तरे । अर्चिः कीलोस्रयोरर्तिः पीडायामटनावपि ॥ १४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.14
- परमानन्दीयनाममाला टङ्कक्रोधे मानान्तरे कोशे तगरे केसरद्रुमे । पाषाणदारणे क्रोधे टङ्कणोपि मतः सताम् ॥ २१३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.14.213
- वैजयन्ती जीलजीलं चर्मपुटः कोशो दृतिः करकपत्रिका । ज्योतिस्ताराग्निभाज्वालादृक्पुत्रार्थाध्वरात्मसु ॥ १० ॥ Vaijayantī 6.3.10