शल्यक
śalyakaपुं · masc.In 11 kośas: 14 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
वातप्रमीर्वातमृगः शशस्तु मृदुलोमकः ॥ १२९५ ॥शूलिको लोमकर्णोऽथ शल्ये शललशल्यकौ ।श्वाविच्च तच्छलाकायां शललं शलमित्यपि ॥ १२९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ग्रन्थिधारा गोलघटाफलः पिण्डीतकः पुनः ।तगरः शल्यकैडर्यो मदनः करहाटकः ॥ ३३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रघसा वानराद्यास्तेऽप्यथापि स्युर्विलेशयाः ।स्याच्छल्यकः शल्यमृगो वज्रशल्की विलेशयः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चर्मप्रसेवकस्य स्याद्घुटिकस्य ततोऽपि च ।शुण्डिकस्य सल्लंकस्य शल्यकस्याप्यनन्तरम् ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable)
genderपुंस्त्रीm. f.
तस्करः करहाटश्च श्वसनो विषपुष्पकः ।पिण्डीतकः शल्यकश्च पिण्डपुष्पश्च पर्वरुः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोराटः श्यामसारश्च शल्यको बहुशल्यकः ।स सितः सोमवल्कः स्यात्कन्दरः श्वेतसारकः ।पथिद्रुमोऽथासितेऽत्र नेमिद्रुः कुकुकण्टकः ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
जाहको गात्रसंकोची मण्डली शल्यकः पुमान् ।सूचीधृक् सूचकी श्वाविच्छ*लः शललं शली ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तिन्दुक-शल्यक-शम्बुक-शम्बूकाः शङ्कुरङ्कभिदि ।आखुः कङ्गुः शुङ्गोगौश्च*वीचिर्मरीचिलञ्चे च ॥ १९ ॥
metre not recognised
genderपुंस्त्रीm. f.
मदने श्वसनो राठः शल्यको विषनाशनः ।करहाटो मरुबकः पिण्डी पिण्डीतकः फलः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिपीलिकः शल्यकशुण्डिका चतुरुष्कशुङ्गौ घुटिकः सृपाटः ।चोटः किलाटो वरटः स्फटश्चकीटः सटः शाटफटौ घटोऽपि ॥ १०९ ॥
उपजातिः
genderपुंस्त्रीm. f.
शल्यकः शललः शल्यः श्वाविच्चेत्यपि कथ्यते ।मन्यते तच्छलाकायां शललं शलली शलम् ॥ २३४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शल्यः पिण्डीतकश्चापि शल्यकः करपाटकः ।देवदारु भद्रदारु पीतदारु च दारु च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्त्रियामीदन्तं लक्ष्मीवद् ङीबन्तं तु नदीसमम् ।श्वाविधि शललः शल्यः शल्यकः पुंस्त्रियोर्मतः ॥ ३३१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्तं (wrong syllable); pāda 3, syllable 3 धि (wrong syllable)
genderपुंस्त्रीm. f.
बालपत्रे तिक्तसारः खदिरो दन्तधावनः ।सिते तु तस्मिन् कदरः शल्यकश्च मरुन्धवः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शल्यक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश शल्यशल्यश्च शल्यके रागे शङ्कौ च मदनद्रुमे । मत्स्यो मीने विराटाख्ये देशेऽपि च जनान्तरे ॥ Dharaṇikośa 25.2.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप वक्रिअह्नि च त्रिस्तु कुटिले शल्यके तु द्वयोरयम् । वह्निस्त्वग्नौ पुमानक्ष्णि द्वे त्वश्वे वहिवाक् तु ना ॥ ११९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1198