शश
śaśaपुं · masc.In 15 kośas: 20 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
वातप्रमीर्वातमृगः शशस्तु मृदुलोमकः ॥ १२९५ ॥शूलिको लोमकर्णोऽथ शल्ये शललशल्यकौ ।श्वाविच्च तच्छलाकायां शललं शलमित्यपि ॥ १२९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृष्णसाररुरुन्यङ्कुरङ्कुशम्बररौहिषाः ।गोकर्णपृषतैणर्श्यरोहिताश्चमरो मृगाः ॥ १० ॥गन्धर्वः शरभो रामः सृमरो गवयः शशः ।इत्यादयो मृगेन्द्राद्या गवाद्याः पशुजातयः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कौलेयको गृहमृगः कृतज्ञो रात्रिजागरः ।शशस्तु मृदुरोमा स्यादोतुर्मर्कश्च मण्डली ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करण्टको धौर्त्यमार्गस्तेयशास्त्रप्रवर्तकः ।भ्राता शशोस्य भृत्यस्तु विपुलश्चाचलस्तथा ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रसगन्धो गन्धरसो बोलो जातीरसो रसः ।प्राणः शशश्च पिण्डश्च गोप-गोपरसावपि ॥गञ्जा पिका मातुलानी भङ्गिका विजया जया ।उन्मादि[नी] हर्षिणी स्याद्भङ्गराजस्तु मार्कवः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सिंहादीनां स्त्रियां जातौ सिंही व्याघ्री च शूकरी ।वानरी हरिणी च स्याच्छम्बरी गवयीति दिक् ॥कडंकरं त्वर्हति यः कडंग(क)र्यः स भेद्यवत् ।पशुः कडंग(क)रोऽपि स्याच्चारिः स्त्री पशुभोजनम् ॥मृगेन्द्राद्या गवाद्याश्च सर्वे स्युः पशुजातयः ।रोमन्थो ना पशूनां यद्भवेच्चर्वितचर्वणम् ॥स रोमन्थायमानो यो हनुना व[67a]र्तयत्यमुम् ।गन्धर्वः शरभो रामः सृमरो गवयः शशः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
इत्यादयो मृगेन्द्राः स्युः शशस्तु मृदुलोमकः ।लम्बकर्णो लोमकर्णः शूलिकश्च बिलेशयः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रक्ते तु पट्टिका तिल्वः पट्टी लाक्षाप्रसादनः ।तिरीटो मार्जनश्चिल्ली कानीनः क्रमुकः शशः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करवीरा नागजिह्वा सिन्दूरं नागजं पुनः ।शृङ्गारभूषणं नागरक्तं बोले शशः पुनः ॥ ३३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्लवङ्गमो वृक्षमृगो मर्कटो वानरः कपिः ।शल्यः श्वाविच्छरलोमा मृदुकः शशकः शशः ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अच्युत आत्मभूश्चैव यज्ञनेमिर्बलिन्दमः ।शशसुवर्णबिन्दू वै वासवावरजस्तथा ॥ २९० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 त (wrong syllable); pāda 3, syllable 3 सु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
लोमकर्णः शशः स्याद्वै शूलिकः मृदुलोमकः ॥ २३४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
विन्दुचित्रक-एनर्ष्यपृषताः सृमरः शशः ।गवयश्चैवमाद्याश्च तथान्येऽपि च लोकतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रसगन्धो गन्धरसः प्राणः पिण्डो रसः शशः ।वोलो गोपो गोपरसो वोलजो गोपकोऽपि च ।हिण्डीरः स्यादब्धिकफः फेणो हिण्डिर इत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शुक्लधातौ पाकशुक्ला कंटिनी कर्कटी कटी ।बोलः पिण्डः शशः प्राणो गोलो गण्ड(न्ध?)रसो रसः ॥ ४३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समानौ बभ्रुनकुलावच्छकर्णशशौ समौ ।मृगनाभिस्तु कस्तूरीमृगो गन्धमृगोऽपि सः ॥ ६९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जातकानि पुनर्व्याघ्री शितिः श्रेष्ठी शशो विशम् ।हंसो विश्वन्तरः शक्रो मैत्रीबलसुपारगौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बोलो गोलः शशः पिण्डः प्राणो गन्धरसो रसः ।अभ्रकं व्योममेघाख्यं चक्रसंज्ञं नु माक्षिकम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सिंहाद्यैश्च शशाद्यैश्च ग्राम्यैश्चैव गवादिभिः ।शशस्तु रोमकर्णः स्यान्मृदुरोमा च शूलिकः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शशः पुरुषभेदः स्याच्छशः स्याच्चन्द्रलाञ्छनम् ।शशो गन्धरसः प्रोक्तः शशकाख्यः पशुः शशः ॥
अनुष्टुप्
कुशी तु फालेऽथ कुशा च लाड्यां ( ? )वल्गाह्णयेऽन्यत्र तु पापमत्ते ।स्पशश्चरे स्यात्समरे शशस्तुस्याल्लोमकर्णे पुरुषान्तरे च ॥ ३ ॥
उपजातिः
लोध्रे तथा गन्धरसेऽथ दर्शःसूर्येन्दुसङ्गेऽप्यवलोकनेऽपि ।श्रौते च पक्षान्त विधौ तथाथस्पर्शो भवेत्स्पर्शनदानयोश्च ।त्वाचे गुणेऽर्तौ च नृवैश्ययोस्तुनास्त्री प्रवेशे विडिह प्रजायाम् ।मले न ना स्त्री तु खगादिबन्धेकचोत्तरस्थो निकरे च पाशः ।कर्णान्तगः शोभनवाचकः स्या-न्निन्दार्थकश्चात्र परस्थितोऽयम् ।नाशो विनाशानुपलम्भयोः स्यात्पलायनेऽथ क्षवथौ पुमान्स्यात् ॥ ६ ॥
इन्द्रवज्राtwo metres in one verse
doubtful
मुद्गमाषादिसस्यानां बीजकोदयां च कर्मणि(?) ।शशस्तु रोमकर्णाख्यमृगे द्वे वा तु भेषजे ॥ १३११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
शश as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप मृदुरोमन्तरक्षौ पूर्ववत् सादि मृगाजीवः पुनर्द्वयोः । तरक्षौ पूर्ववत् सादि मृदुरोमा शशे द्वयोः ॥ ५०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.506