श्वसन
śvasanaपुं · masc.In 18 kośas: 20 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
वायुः समीरसमिरौ पवनाशुगौ नभःश्वासो नभस्वदनिलश्वसनाः समीरणः ।वातोऽहिकान्तपवमानमरुत्प्रकम्पनाः कम्पाङ्कनित्यगतिगन्धवहप्रभञ्जनाः ॥ ११०६ ॥मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वो महाबलः ।मारुतः स्पर्शनो दैत्यदेवो झञ्झा स वृष्टियुक् ॥ ११०७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
श्वसनः स्पर्शनो वायुर्मातरिश्वा सदागतिः ॥ ६१ ॥पृषदश्वो गन्धवहो गन्धवाहानिलाशुगाः ।समीरमारुतमरुज्जगत्प्राणसमीरणाः ॥ ६२ ॥नभस्वद्वातपवनपवमानप्रभञ्जनाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
पवनः श्वसनो वायुर्मरुदनिलो मारुतो जगत्प्राणः ।पृषदश्वः पवमानः प्रभञ्जनः स्पर्शनो वातः ॥ ७५ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
वातो वायुर्जगत्प्राणः शुष्मिणः श्वसनोनिलः ।गन्धवाहो गन्धवहो गन्धगन्धिलचोरकः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
श्वसनः श्वसिनो वातिश्चलश्चापि जगत् जगत् ।महतः पृषताश्वोपि शरयुर्मेघकारकः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्वसितं श्वसनं श्वासः सोऽन्तर्वदन आहरः ।अनोच्छ्वासौ बहिर्वक्त्रौ निःश्वासः पान एतनः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मरुन्-मरुत-मारुत-श्वसन-गन्धवाहानिलाःसमीर-समिराशुग-क्षिपणवोऽङ्कतीश्चाञ्चतिः ।समीरण-सदागती वहति-शुक्षि-वाताहतिर्-नभस्वति महाबलः पवन-धूक-वीकाभृमिः ॥ १५३ ॥
पृथ्वी
genderपुंmasc.
तस्करः करहाटश्च श्वसनो विषपुष्पकः ।पिण्डीतकः शल्यकश्च पिण्डपुष्पश्च पर्वरुः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मदने श्वसनो राठः शल्यको विषनाशनः ।करहाटो मरुबकः पिण्डी पिण्डीतकः फलः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पवनः पवमानश्च वायुर्वातोऽनिलो मरुत् ।समीरणो गन्धवाहः श्वसनश्च सदागतिः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षेपण्यश्वसनो मारुत्पृषदश्वो मलिम्लुचः ।स्पर्शश्च स्पर्शनो वीरुदाशुगश्च प्रभञ्जनः ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
सदागतिर्जगत्प्राणो नभस्वान्पवनोऽनिलः ।श्वसनः पवमानश्च पृषदश्वः प्रकम्पनः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आशुगः क्षिपणश्चाऽहिकान्तो गन्धवहस्तथा ।गन्धवाहो नभःश्वासो नभस्वान् श्वसनोऽनिलः ॥ १९४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नभस्वान् श्वसनो वातः पवमानः स्वकम्पकः ।अक्षतिः कम्पलक्ष्मा च श्वसी निश्वावको हरिः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शमीवृक्षे शत्रुफला समी शक्तुफली शिवा ।मदनः स्यान्मरुवकः श्वसनः करहाटकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पवनसमीरसमीरणमारुतपृषदश्ववायुगन्धवहाः ।स्पर्शनपवमानानिलवातमरुच्छ्वसनमातरिश्वानः ॥ १२५ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.doubtful
यः कृतीशो युगान्तश्च बलीशो वायुसंज्ञकः ।वायुवेगी तथा शीघ्रः श्वसनः प्राणसंज्ञकः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वातो वायुर्जगत्प्राणः शुषिलः श्वसनोऽनिलः ।गन्धवाहो गन्धवहो मातरिश्वा समीरणः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नितम्बिनीनां कटितः पुरस्ता-द्भागे च कट्यां जघनं प्रदिष्टम् ।हासे स्मिते स्याद्धसनं स्त्रियां स्या-दङ्गारधान्यां श्वसनस्तु वायौ ॥ १२ ॥
उपजातिः
meaningsवायु
पिण्डीतके च श्वसिते तु षण्ढे-ऽथाच्छादने स्याद्वसनं च वस्त्रे ।स्वादे ध्वनौ स्याद्रसनं स्त्रियां तुरास्नाभिधानेऽथ न पुंसि काञ्च्याम् ॥ १३ ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
क्ली तु श्वासक्रियायां स्याच्छ्वपचस्तु द्वयोरयम् ।मर्त्यजात्यन्तरे विप्राचण्डालप्रभवे तथा ॥ १७७५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsश्वासक्रिया
doubtful
श्वसन as a meaning in nānārtha verses
- तन्त्राभिधान ययो वाणी वसुधा वायुर्विकृतिः पुरुषोत्तमः । युगान्तः श्वसनः शीघ्रं धूम्रार्चिः प्राणिसेवकः ॥ १३९ ॥ Tantrābhidhāna 2.43.139