सर्जरस
sarjarasaपुं · masc.In 11 kośas: 9 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
यक्षधूपो बहुरूपः सालवेष्टोऽग्निवल्लभः ।सर्जमणिः सर्जरसो रालः सर्वरसोऽपि च ॥ ६४७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 हु (wrong syllable); pāda 3, syllable 2 र्ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
यक्षधूपः सर्जरसो रालसर्वरसावपि ॥ १२७ ॥बहुरूपोऽप्यथ वृकधूपकृत्रिमधूपकौ ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
मेध्यः सौरभ्यदः शालनिर्यासस्त्वग्निवल्लभः ।रालः सर्जरसः शालः कालः कनकलोद्भवः ॥ ४१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नखवृक्षो नखालुः स्यान्नराह्वः शोकनाशनः ।अथ सर्जरसः सर्जः कलः कलयजोद्भवः ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दीपवृक्षः सर्ज-सर्जरस-सर्वरसा गलः ।बहुरूपो यक्षधूपः स्निग्धदारुश्च शीतलः ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्रिष्वप्यक्षेषु मध्ये इन्द्रियसञ्ज्ञकमक्षं नपुंसके विद्धि । इदमक्षमिन्द्रियं शेषास्त्वक्षाः पुंसि प्रोक्ताः । अयं देवानामक्षः कटाक्षः । श्रीपिष्टाद्या[धा] निर्यासाश्च पुंसि भवन्ति । अयं श्रीपिष्टः सर्जरसः गुगुल इत्येवमादयः ।विंशतिरानवतेः स्त्री नपुंसके तालुहृदयकुड्यानि ।पार्श्वकुकुन्दरविण्यतलध[धा]नलवणराष्ट्राणि चावैहि ॥ ४९ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
रालः सर्जरसः सर्जमणिः सर्वरसोऽपि च ।तुरुष्कः पिण्डकः सिल्हो वृक्षधूपे तु पायसः ॥ २९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्जमणिर्बहुरूपः सर्जरसः सर्वरसः ।सिल्हस्तु सिल्हकश्चापि तुकष्को यावनस्तथा ॥ १०४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
यक्षधूपः सर्वरसो रालः सर्जरसोऽपि च ।अवालो बहुरूपश्च विरूपोऽपि च कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सर्जरस as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अरालरसाल इक्षौ वृक्षे च रसालीं पालकीं ? विदुः । अरालः कुटिले प्रोक्तो रसः सर्जस्य च स्मृतः ॥ Dharaṇikośa 27.2.35
- कोषकल्पतरु गलनीचेऽधमे चाथ गलस्तु कण्ठे भवेत्तथा सर्जरसे नृलिङ्गः । चलोऽनिले कम्पगतोऽन्यवत्स्या- द्दलं तु पर्णे भवति स्त्रियां न ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 6.28.50
- नानार्थार्णवसंक्षेप लालननासारज्जौ तुरङ्गाणां स्यात् त्रिस्तु ललितर्यथ । लालनो ना सर्जरसे लालना त्वपुमानियम् ॥ १५६७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1567
- शब्दरत्नावली अरालअरालो हस्तभेदे स्यात्कुटिले मत्तहस्तिनि । पुंसि सर्जरसे स्त्री तु कुलटाधृष्टयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.41
- शब्दरत्नावली कलकलअक्षमाला चाक्षसूत्रे त्वरुन्धत्यामपि स्त्रियाम् । अङ्कपाली परिरभ्ये कोटिधात्रिकयोः स्त्रियाम् ॥ भवेदतिवलौषध्यां प्रबलेऽप्यभिधेयवत् । उदूखलं गुग्गुलौ स्याद्भवेदुलूखलेऽपि च ॥ एकाष्ठीला पापचेल्यां वकपुष्पेऽपि च स्त्रियाम् । भवेत्कलकलः कोलाहले सर्जरसेऽपि च ॥ भवेत्कर्मफलं कर्मरङ्गे च सुखदुःखयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.104