कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

काल

kālaपुं · masc.

In 26 kośas: 72 synonym verses, 15 as a nānārtha head word, 97 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.126 · p. 9
स्यात्कालः समयो दिष्टानेहसौ सर्वमूषकः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.185 · p. 11
यमः कृतान्तः पितृदक्षिणाशाप्रेतात्पतिर्दण्डधरोऽर्कसूनुः ।कीनाशमृत्यू समवर्तिकालौ शीर्णाङ्घ्रिहर्यन्तकधर्मराजाः ॥ १८४ ॥यमराजः श्राद्धदेवः शमनो महिषध्वजः ।कालिन्दीसोदरश्चापि धूमोर्णा तस्य वल्लभा ॥ १८५ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.324 · p. 17
मृतिः संस्था मृत्युकालौ परलोकगमोऽत्ययः ॥ ३२३ ॥पञ्चत्वं निधनं नाशो दीर्घनिद्रा निमीलनम् ।दिष्टान्तोऽस्तं कालधर्मोऽवसानं सा तु सर्वगा ॥ ३२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1397 · p. 53
अरुणो बालसंध्याभः पीतरक्तस्तु पिञ्जरः ।कपिलः पिङ्गलः श्यावः पिशङ्गः कपिशो हरिः ॥ १३९६ ॥बभ्रुः कद्रुः कडारश्च पिङ्गे कृष्णस्तु मेचकः ।स्याद्रामः श्यामलः श्यामः कालो नीलोऽसितः शितिः ॥ १३९७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa · हेमचन्द्र देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa 2.15 · p. 1
शुक्रे भृगुः शनौ पङ्गुः श्रुतकर्मा महाग्रहः ॥ १४ ॥श्रुतश्रवोऽनुजः कालो ब्रह्मण्यश्च यमः स्थिरः ।क्रूरात्मा चाथ राहौ स्यादुपराग उपप्लवः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa · हेमचन्द्र देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa 2.26 · p. 2
धनदे निधनाक्षः स्यान्महासत्त्वः प्रमोदितः ॥ ३८ ॥रत्नगर्भ उत्तराशाधिपतिः सत्यसंगरः ।धनकेलिः सुप्रसन्नः परिविद्धोऽलका पुनः ॥ ३९ ॥वसुप्रभा वसुसारा शंकरे नन्दिवर्धनः ।बहुरूपः सुप्रसादो मिहिराणोऽपराजितः ॥ ४० ॥कङ्कटीको गुह्यगुरुर्भगनेत्रान्तकः खरुः ।परिणाहो दशबाहुः सुभगोऽण्वेकलोचनः ॥ ४१ ॥गोपालो वरवृद्धोऽहिपर्यङ्कः पांसुचन्दनः ।कूटकृन्मन्दरमणिर्नवशक्तिर्महाम्बकः ॥ ४२ ॥कोणवादी शैलधन्वा विशालाक्षोऽक्षतस्वनः ।उन्मत्तवेषः शवरः सिताङ्गो धर्मवाहनः ॥ ४३ ॥महाकान्तो वह्निनेत्रः स्त्रीदेहार्धो नृवेष्टनः ।महानादो नराधारो भूरिरेको दशोत्तमः ॥ ४४ ॥यौटी यौटीङ्गोऽर्धकूटः समिरो धूम्रयोगिनौ ।उलन्दो जयतः कालो जटाधरदशाव्ययौ ॥ ४५ ॥संध्यानाटी रेरिहाणः शङ्कुश्च कपिलाञ्जनः ।जगद्द्रोणिरर्धकालो दिशांप्रियतमोऽतलः ॥ ४६ ॥जगत्स्रष्टा कटाटङ्वः कटप्रूहीरहृत्कराः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्भ (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 सु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गु (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 श (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 णि (wrong syllable)
निधनाक्षपुंमहासत्त्वपुंप्रमोदितपुंरत्नगर्भपुंउत्तराशाधिपतिपुंसत्यसंगरपुंधनकेलिपुंसुप्रसन्नपुंपरिविद्धपुंवसुप्रभास्त्रीवसुसारास्त्रीनन्दिवर्धनपुंबहुरूपपुंसुप्रसादपुंमिहिराणपुंअपराजितपुंकङ्कटीकपुंगुह्यगुरुपुंभगनेत्रान्तकपुंखरुपुंपरिणाहपुंदशबाहुपुंसुभगपुंअणुपुंएकलोचनपुंगोपालपुंवरवृद्धपुंअहिपर्यङ्कपुंपांसुचन्दनपुंकूटकृत्पुंमन्दरमणिपुंनवशक्तिपुंमहाम्बकपुंकोणवादिन्पुंशैलधन्वन्पुंविशालाक्षपुंअक्षतस्वनपुंउन्मत्तवेषपुंशवरपुंसिताङ्गपुंधर्मवाहनपुंमहाकान्तपुंवह्निनेत्रपुंस्त्रीदेहार्धपुंनृवेष्टनपुंमहानादपुंनराधारपुंभूरिरेकपुंदशोत्तमपुंयौटिन्पुंयौटीङ्गपुंअर्धकूटपुंसमिरपुंधूम्रपुंयोगिन्पुंउलन्दपुंजयतपुंकालपुंजटाधरपुंदशाव्ययपुंसंध्यानाटिन्पुंरेरिहाणपुंशङ्कुपुंकपिलाञ्जनपुंजगद्द्रोणिपुंअर्धकालपुंदिशांप्रियतमपुंअतलपुंजगत्स्रष्टृपुंकटाटङ्कपुंकटप्रूपुंहीरहृत्करपुं
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह स्वर्गवर्गः Amarakośa 1.1.40
धर्मराजः पितृपतिः समवर्ती परेतराट् ।कृतान्तो यमुनाभ्राता शमनो यमराड्यमः ॥ ५८ ॥कालो दण्डधरः श्राद्धदेवो वैवस्वतोऽन्तकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह कालवर्गः Amarakośa 1.4.1
कालो दिष्टोऽप्यनेहापि समयोऽप्यथ पक्षतिः ।प्रतिपद्द्वे इमे स्त्रीत्वे तदाद्यास्तिथयो द्वयोः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह धीवर्गः Amarakośa 1.5.21
कृष्णे नीलासितश्यामकालश्यामलमेचकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.71 · p. 9
शमनः समवर्ती च प्रेतपतिः पितृपतिश्च कीनाशः ।वैवस्वतः कृतान्तः कालिन्दीसोदरः कालः ॥ ७१ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.105 · p. 13
दिष्टः कालस्तथानेहास्तद्भेदाः स्युः कलादयः ।अहोरात्रं च विद्वद्भिः कथ्यते षष्टिनाडिकम् ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.628 · p. 71
निधनं नाशो मृत्युर्मरणं पञ्चत्वमत्ययः कालः ।संस्था स्याद्दिष्टान्तो निमीलनं दीर्घनिद्रा च ॥ ६२८ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.734 · p. 84
असितं शिति कृष्णं च कालं नीलं च मेचकम् ।श्यामं तु श्यामलं रामं पालाशं हरितं हरित् ॥ ७३४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर द्वितीयोपदेशः Bālaprabodhikā 2.50 · p. 70
धूमजाः शिखिनो ब्रह्मपुत्राः श्रीमन्त आहिकाः ।कालोsनेहा च दिष्टश्च सूक्ष्मस्त्रितुटीस्तुटीः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every lineLatin letters: s
genderपुंmasc.
एकादिसंख्यासंज्ञाकोष Ekādisaṃkhyāsaṃjñākoṣa · अज्ञात त्रिसंख्यावाचकाः शब्दाः Ekādisaṃkhyāsaṃjñākoṣa 3.5 · p. 200
भुवन-वलि-वह्नि-विद्या-सन्ध्या-गजजाति-शम्भुनेत्राणि ।त्रिशिरोमौलि-दशा-क्षेत्रपाल-फण-काल-मुनि-दण्डाः ॥ ५ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम स्वर्गाधिकारो दिक्पालाधिकारश्च प्रथमस्तरङ्गः Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 1.66 · p. 14
अयः कालायसं… शस्त्राख्यमिषमायसम् ।धीवरं भीमकं लोहं लोहकालदृढानि च ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम स्वर्गाधिकारो दिक्पालाधिकारश्च प्रथमस्तरङ्गः Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 1.75 · p. 14
कारुर्जैवातृकः शुष्मा दवो वनहुताशनः ।यमः कालो दण्डधरः श्राद्धदेवोत्तरोद्यमः ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.415 · p. 66
मेध्यः सौरभ्यदः शालनिर्यासस्त्वग्निवल्लभः ।रालः सर्जरसः शालः कालः कनकलोद्भवः ॥ ४१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.420 · p. 67
चक्री चक्रनखश्चापि कालः पुंस्यथ षण्पुनः ।संस्कारो गन्धमाल्याद्यैर्यत्स्यात्तदधिवासनम् ॥ ४२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.519 · p. 307
भूम्याहुल्यां कुष्ठका स्यान्मार्कण्डीयं महौषधम् ।कासमर्दोऽरिमर्दः स्यात्कालः कनक इत्यथ ॥ ५१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.138 · p. 333
मत्तः कालोऽपि कामान्धो गन्धर्वश्चास्य तु प्रिया ।कोकिला मधुरालापा कामगा वनभूषणा ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव साधारणप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.1.9 · p. 370
त्वष्टा विवस्वान्सविता द्वादशो विष्णुरित्यथ ।क्रतुर्दक्षो वसुः कालकामौ च धृतिमानपि ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नभःस्थदेवप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.3.47 · p. 385
अथ स्याच्छ्राद्धदेवार्थो यमः कालोऽन्तको हरिः ।कृतान्तो हर्षणः कङ्को महिषाद्वाहनध्वजः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव कालप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.4.1 · p. 405
कालोऽपष्ठुर्जहोदिष्टोऽनेहाः पीथो मतिस्तिथः ।आमतिः समयः पीयुरथ वास्रस्तु वासरः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नाट्यप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.5.163 · p. 435
शितिः कालो मेचकोऽपि रामश्च मिश्रवर्णके ।कपोताभः कपोतोऽथ पीतः पीतल इत्यपि ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.61 · p. 468
… कालपुद्गलयोरपि ।गोलाजगलवालानां तद्वत्कामलतालयोः ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्वर्गवर्गः Koṣakalpataru 1.2.143 · p. 22
कीनाशः शमनो यमः पितृपतिः कालः कृतान्तोऽन्तकःधूमोर्णारम[15b]णो विशीर्णचरणो वैवस्वतो धर्मराट् ।कालिन्दीसहजो दिनेशतनुजो मृत्युर्हरिः प्रेतराट्स्यात्सांज्ञायनिरन्तकृच्च समवर्त्ती दक्षिणाशापतिः ॥ १४३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कालवर्गः Koṣakalpataru 1.4.1 · p. 39
कालोऽमतिश्चायतिरप्यनेहास वत्सरात्मा समयो भवन्तः ।पारुश्च पीयुर्जहकोऽपि जिव्रि-र्यातुश्च दिष्टो लग्नः सर्वमुट् च ॥ १ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 2, syllable 6 ल (wrong syllable); pāda 2, syllable 7 ग्नः (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कालवर्गः Koṣakalpataru 1.4.97 · p. 50
संवत्सरो वत्सर-काल-पर्व-युगांशकाः शारदमासमासौ ।अब्दोऽत्र वर्षं च न हायनः स्त्रीसमाः स्त्रियां भूम्नि च वा शरदः स्त्री ॥ ९७ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.30 · p. 56
पालाशो हरित-हरित्-पलाश-पीत-नीलाः स्युः स च हरितालसंनिभोऽपि ।श्या[36b]म-श्यामल-शिति-काल-कृष्ण-रामाःनीलोऽस्त्री त्वसित इहास्ति मेचकोऽपि ॥ ३० ॥
प्रहर्षिणीmetre not read in every linenearly प्रहर्षिणी
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.18 · p. 153
लेख्यपत्रो बहुपुटश्चर्मी कालः पृथुत्वचः ।[34b]शाल्मलिस्तु द्वयोर्मोचा पिच्छिला स्थिरजीविता ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.1.21 · p. 96
रात्राश्च प्राक् संख्याहीनाःकल्लोल्लोलौ तल्लः खल्लः ।वालः पुच्छे गोलः पालःकालो वृन्दे वातुलश्च ॥ २१ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र शाककाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 4.347 · p. 187
अङ्गारको भेकरजो भृङ्गी मार्कव इत्यपि ।कासमर्दे त्वरिमर्दः कालं कनककर्कशौ ॥ ३४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 145 · p. 71
कुरुकीचकयोर्वैरी वायुपुत्रो वृकोदरः ।समवर्ती यमः कालः कृतान्तो मृत्युरन्तकः ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 148 · p. 72
कृष्णं नीलासितं कालं धूमं धूम्रमलिप्रभः ।तमोऽन्धकारं तिमिरं ध्वान्तं संतमसं तमम् ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.79 · p. 15
रोहिणीप्रमुखाः सन्ति विद्यादेव्यस्तु षोडश ।यमः प्रेतपतिर्दण्डधरः कालोऽन्तकोऽर्कजः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.122 · p. 20
पुष्पदन्तौ पुष्पवन्तौ चन्द्रसूर्यौ समोक्तितः ।कालोऽनेहा दिष्टसर्वमूषकौ समयोऽपि च ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.288 · p. 88
कापोतस्तु कपोताभः कालः कृष्णोऽसितः शितिः ।श्याममेचकरामास्तु नीलः श्यामलकः समौ ॥ २८८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.1.24 · p. 213
कालः पोटगलावेलबालाः फालगलौ तथा ।वातूलबहुलौ पत्रपालो भृमलकामलौ ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट ऊर्ध्वलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 1.132 · p. 18
कालो दिष्टोऽप्यनेहापि समयः सम इत्यपि ।घस्रो दिनः समा वारोऽहः क्लीबे तिथिरित्यपि ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.114 · p. 39
नीलबिन्दुस्त्वक्प्रदेशे तिलकस्तिलकालकः ।कालको जडुलः पिप्लुः कालः कालकरण्डकः ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त दिक्पालमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 6.1.341 · p. 24
प्रेतराजः पितृपतिः कालो महिषवाहनः ।निशाचरः पललभुग्राक्षसः कर्बुरोऽस्रपः ॥ ३४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दचन्द्रिका Śabdacandrikā · वामनभट्टबाण शूद्रप्रकरणम् Śabdacandrikā 5.4.44 · p. 45
सर्वज्ञो मांसविक्रेता शस्त्री स्याच्छस्त्रकारकः ।मालश्चण्डालको म्लेच्छो नीचोऽस्पृश्योऽथ पञ्चमः ।तद्भेदाः शृङ्खलाः कालाः यावनाः प्रांशुका नराः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति देववर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.1.55 · p. 7
यमः कृतान्तः शमनो धर्मराजः परेतराट् ।समवर्ती श्राद्धदेवः कालः सूर्यसुतोऽन्तकः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.82 · p. 42
पीतो गौरो हरिद्राभः पालाशो हरितो हरित् ।कालः श्यामः सितिः कृष्णः श्यामलो मेचकोऽसितः ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.111 · p. 17
छायासुतोऽसितो मन्दः क्रूरात्मा च यम स्थिरः ।पङ्गुः क्रोडस्तथा कालः नीलवासा महाग्रहः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.120 · p. 18
कालो दिष्टोऽप्यनेहाः स्यात् समयः सर्वमूषकः ।कालो द्विधाऽवसर्पिण्युत्सर्पिणीकालभेदतः ॥ १२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.206 · p. 28
यमराजो यमः कालो यमराट् यमुनाग्रजः ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.228 · p. 31
महापद्मस्तथा कालो महाकालश्च माणवः ।शङ्खकश्चेति नामानि निधयो नव संख्यया ॥ २२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.240 · p. 32
योगी जोटी च जोटीङ्गः भवो भूरिश्च भैरवः ।उग्रः कालः उलन्दश्च रेरिहाणो जटाधरः ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.476 · p. 59
मृत्युः कालो मृतिः संस्था कालधर्मो निमीलनम् ।पञ्चत्वमवसानं च तथा निधनमत्ययः ॥ ४७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2537 · p. 411
कृष्णः कालस्तथा नीलः श्यामश्च श्यामलोऽसितः ।शितिश्च मेचको रामो नव नामानि सन्ति वै ॥ २५३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.142 · p. 10
समवर्ती शीर्णपादः शमनो भीमनाशनः ।कालोऽन्तकोऽपि यमराट् कङ्को वैवस्वतो हरिः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.245 · p. 18
मृगतृष्णा मृगतृषा मृगतृट् स्यान्मरीचिका ।कालः स्वयम्भूः समयस्त्वनेहा दिष्ट इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.339 · p. 24
य ईषद्धवलो वर्णः कीर्तितः स च धूसरः ।कृष्णो नीलः शितिः कालः श्यामल-श्याम-मेचकाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.325 · p. 132
अथ कालं कालपृष्ठं भवेत् कर्णस्य कार्मुके ।अर्जुनस्य च गाण्डीव-गाण्डिवौ न स्त्रियां द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण दिक्पालाध्यायः Śabdaratnākara 1.3.78 · p. 11
कालः कामः सखा सत्यो विश्वेदेवा अमी दश ।प्राभास आपः प्रत्यूषो धरः सोमो ध्रुवोऽनिलः ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण दिक्पालाध्यायः Śabdaratnākara 1.3.113 · p. 15
पितृपतिकृतान्तशमनप्रेताधिपधर्मराजयमराजाः ।कालयममहिषवाहनसमवर्तिश्राद्धदेवकीनाशाः ॥ ११३ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण ग्रहाध्यायः Śabdaratnākara 1.4.187 · p. 25
नीलवस्त्रोऽसितः कालस्तमो राहुर्विधुंतुदः ।स्वर्भानुः सैंहिकेयश्च स एवाभ्रपिशाचकः ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण कालाध्यायः Śabdaratnākara 1.8.230 · p. 32
कालस्तु समयोऽनेहा दिष्टः सूक्ष्मस्तु स त्रुटिः ।अष्टौ तु ता निमेषस्तौ लिप्तिका स्यादमूर्नव ॥ २३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पुराध्यायः Śabdaratnākara 2.6.888 · p. 111
कालश्यामश्यामलकृष्णासितनीलमेचकास्तु समाः ।रक्तो रोहितलोहितताम्रारुणशोणपाटलाश्च समाः ॥ ८८८ ॥
गीतिः
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शूद्राध्यायः Śabdaratnākara 3.5.1553 · p. 187
तालो विलम्बितं कालो द्रुतं मध्यं क्रिया लयः ।ओघः साम्यं धनं तत्त्वं क्रियाथ भ्रमरी भ्रमः ॥ १५५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तन्त्राभिधान Tantrābhidhāna · अज्ञात बीजनिघण्टु Tantrābhidhāna 4.7 · p. 28
विदारीयुक्तं व्योमास्यं रुद्रराकिण्यलङ्कृतम् ।कूर्चं कालं क्रोधबीजं जानीहि वीरवन्दिते ॥हू̐॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 क्तं (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 हि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अमरेशो दक्षकर्ण उग्रश्चेति तमोहनः ।विश्वकर्मा तथा श्रोत्रं बभ्रुः कालः प्रकीर्त्तितः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महाकाली समुद्राख्यः कालसंज्ञो विषान्तकः ।कृतान्तः कृधि(षि)तः पुंसो यमश्च कालभद्रकः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तन्त्राभिधान Tantrābhidhāna · अज्ञात भूतडामरतन्त्रोक्तबीजाभिधान Tantrābhidhāna 10.32 · p. 63
प्रणवो विषबीजं स्यात् ध्रुवं हालाहलं स्मृतम् ।कालः श्रुतिमुखं ज्ञेयं बहुरूपि निरञ्जनम् ॥प्रणवम्॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव कालवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 1.4.21 · p. 18
कालस्त्वऽपष्टुर्जहको भवन्तो भसदित्यपि ॥ २१ ॥
genderपुंmasc.
उत्पलिनी Utpalinī · व्याडि Utpalinī 40 · p. 47
तृतीये तु यमतार्क्ष्यौ क्रमात् कल्माषपक्षिणौ ।चित्रगुप्तश्च कालश्च रवेर्दक्षिणपार्श्वगौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 म (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश लोकपालाध्यायः Vaijayantī 1.2.35 · p. 11
कालः कृतान्तः शमनः कीनाशो दक्षिणाधिपः ।धर्मराजः पुराणान्तः कालकुन्थो विशीर्णपात् ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश ज्योतिरध्यायः Vaijayantī 2.1.52 · p. 21
कालोऽनेहा च दिष्टश्च स सूक्ष्मः स्त्री तुटिस्त्रुटिः ।द्वे तुटी लघ्वक्षरकस्तौ द्वावक्षरपातकः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 घ्व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शैलाध्यायः Vaijayantī 3.2.33 · p. 43
अयः कृष्णायसं चीनं शस्त्राख्व्यं विषमायुधम् ।धीवरं धीमकं लोहं लौहकालदृढानि च ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वैश्याध्यायः Vaijayantī 3.8.80 · p. 129
लोहाख्यं श्यामवल्ली च त्र्यूषणं (तूषणादिकम्) ।कावेरं त्रिकटु व्योषमप्यं कालं कटूत्कटम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.194
कृतान्तानेहसोः कालश्चतुर्थेऽपि युगे कलिः ॥ १९४ ॥
अनुष्टुप्
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध अनेकार्थकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.83 · p. 99
इराशब्दो बुधैर्ज्ञेयो भुवि वाच्यशनेऽम्भसि ।निमेषादौ यमे वर्णे कालो मृत्यौ च कीर्त्यते ॥
अनुष्टुप्
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास लश्लोकः Dharaṇikośa 27.3.13 · p. 200
कालो यमे महाकाले मृत्यौ समयकृष्णयोः ।काली दुर्गा यामिनी च काली स्यान्नववारिदे ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ लान्ताः Koṣakalpataru 6.28.55 · p. 338
विशेष्यवत्स्याद्विपुले कुलं तुदेशे गृहे गोत्रशरीरयोश्च ।तथा सजातीयगणेऽथ कालोमृत्यौ कृतान्ते समये च कृष्णे ॥ ५५ ॥
उपजातिः
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ लान्ताः Koṣakalpataru 6.28.56 · p. 338
तथा महाकालगणे स्त्रियां तुकृष्णत्रिवृद्वाचक ईरितोऽयम् ।गौर्यां च नील्यामपि मातृकायांस्यात्तालमूल्यां परिवादके च ॥ ५६ ॥
उपजातिः
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.183 · p. 58
काला मनः शिलायां च कृष्णत्रिवृति च स्त्रियाम् ।क्ली तु कालायसे कालं पुमांस्तु समये यमे ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.184 · p. 58
मृत्यौ चापि महादेवे कार्ष्ण्ये त्रिषु तु तद्वति ।काष्ठा स्त्री कालभेदे स्यादष्टादशनिमेषके ॥ १८४ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास ककारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.7.95 · p. 173
कन्तुः कामे कुसूलेऽथ कान्तिः शोभेच्छयोर्मता ।कान्तः प्रिये मनोज्ञे च कालो वर्णे यमे मृतौ ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास ककारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.7.96 · p. 173
समयेऽपि महाकाले काव्यो नक्षत्रशुक्रयोः ।काव्याथ पूतनाबुद्ध्योः काव्यं ग्रन्थेऽपि कथ्यते ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र लद्विः Śivakoṣa 23.1.437 · p. 40
अम्ली चाङ्गेरिकायां स्यादम्लाऽम्लिक्यां स्त्रियामुभे ।अम्लोऽम्लवेतसे पुंसि कालः स्यात्कासमर्दके ॥ ४३७ ॥
अनुष्टुप्
शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र लद्विः Śivakoṣa 23.1.438 · p. 40
कालं मोघात्रिवृद्दोलामञ्जिष्टाकृष्णजीरके ।गाङ्गेरुक्यां चाथ काली स्यात्कदल्यामथो कुली ॥ ४३८ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश लान्ताः Śabdaratnāvalī 7.28.6 · p. 277
कालः कृष्णे च समयमहाकालयमेषु च ।काला तु कृष्णात्रिवृतामञ्जिष्ठानीलिकासु च ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.1880 · p. 229
कालः शनैश्चरेऽनेहस्यन्तकेऽत्ययवर्णयोः ।शिक्ये दृग्रुचि मृद्भेदे काचः काशः शरे त्विषि ॥ १८८० ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.383 · p. 226
आर्द्रशूरणयो रोलः कालः स्यान्मृत्युकृष्णयोः ।अंशे वृद्धावपि कला कदली ध्वजरम्भयोः ॥ ३८३ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.1.15 · p. 215
कारुस्तु विश्वकर्मापि धान्यांशे शीकरे कणः ।कालो दिष्टे यमे काचो मृद्भेदे शिक्यदृग्रुजोः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्

काल as a meaning in nānārtha verses