कुड्य
kuḍyaक्ली · neut.In 15 kośas: 13 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
कुड्यमस्त्री स्त्रियां भित्तिः करभः पुंस्यथास्त्रियाम् ।यदन्तर्न्यस्तमृतकदेहं प्रायोर्द्धकुड्यकम् ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कषीशीर्षं(?) तु तस्याग्रं प्राचीनं वाटिका वृतिः ।आवेष्टकोऽन्त्ये प्राचीरं कुड्यं भित्तिश्च भित्तिका ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्रिष्वप्यक्षेषु मध्ये इन्द्रियसञ्ज्ञकमक्षं नपुंसके विद्धि । इदमक्षमिन्द्रियं शेषास्त्वक्षाः पुंसि प्रोक्ताः । अयं देवानामक्षः कटाक्षः । श्रीपिष्टाद्या[धा] निर्यासाश्च पुंसि भवन्ति । अयं श्रीपिष्टः सर्जरसः गुगुल इत्येवमादयः ।विंशतिरानवतेः स्त्री नपुंसके तालुहृदयकुड्यानि ।पार्श्वकुकुन्दरविण्यतलध[धा]नलवणराष्ट्राणि चावैहि ॥ ४९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
विंशतिप्रभृतयो नवतिपर्यन्ताः स्त्रियां भवन्ति । इयं विंशतिः त्रिंशत् चत्वारिंशत् पञ्चाशत् षष्ठिः सप्ततिः अशीतिः नवतिः ।एतानि नपुंसके भवन्ति । इदं तालु वदनैकदेशः । हृदयं जीवनस्थानम् । कुड्यं भित्तिः । एतानि नपुंसकान्यवैहि अवग[म]च्छेत्यर्थः । इदं पार्श्वं शरीरस्य । कुकुन्दरं नितम्बकूपद्वयम् । विण्यं द्रव्यम् । तलमधः । धनं द्रविणम् । लवणं रसविशेषः । राष्ट्रं जनपदस्थानम् ।क्रोडाघाटाजिह्वाशिरोधराशष्कुलीस्पृहामाया स्त्रियां विद्धि ।शाखाशिखाकलामेखला रेखाराजिपङ्क्ती च ॥ ५१ ॥
metre not recognised
विंशतिस्त्रीत्रिंशत्स्त्रीचत्वारिंशत्स्त्रीपञ्चाशत्स्त्रीषष्टिस्त्रीसप्ततिस्त्रीअशीतिस्त्रीनवतिस्त्रीतालुक्लीहृदयक्लीकुड्यक्लीपार्श्वक्लीकुकुन्दरक्लीविण्यक्लीतलक्लीधनक्लीलवणक्लीराष्ट्रक्लीक्रोडास्त्रीघाटास्त्रीजिह्वास्त्रीशिरोधरास्त्रीशष्कुलीस्त्रीस्पृहास्त्रीमायास्त्रीशाखास्त्रीशिखास्त्रीकलास्त्रीमेखलास्त्रीरेखास्त्रीराजिस्त्रीपङ्क्तिस्त्री
genderक्लीneut.
हट्टाट्टौ विपणिर्भित्तिः कुड्यं वेदी वितर्दिका ।एडूकं क्लीबलिङ्गे स्याद्यदन्तर्न्यस्तकीकसम् ॥ २८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भित्तिः कुड्यं गृहाधारे चैडूकं तत्र कीकसम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्त्री भित्तिर्भित्तिका कुड्यं कूड्यं कुड्यकमित्यपि ।भित्तौ न्यस्तं विचित्रार्थमस्थ्याद्येडूकमेडुकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विपणी चाऽपणो, वेश्याश्रये वेशः सवेषकः ।भित्तौ स्याद्भित्तिका कुड्य-कुट्ये अत्र तृतीयकौ ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रच्छन्नमन्तर्द्वारं स्याद्भित्तिः कुड्यं नपुंसकम् ।वेश्मस्थूणा गृहस्थूणं वेदिका तु वितर्दिका ॥ ८५२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुड्यमस्त्रियाम् ॥ ८६ ॥
genderपुंक्लीm. n.
कुड्योऽस्त्री भित्तिका कन्थाप्येडूकं त्वन्तरस्थिकम् ।नीव्रं वलीकं चोलान्ते चोलोऽस्त्री पटलं छदिः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पुंसि क्लीबन्तु कायं स्यान्मनुष्यतीर्थभिद्यपि ।क्रिया कर्मणि पूजायामारम्भे सम्प्रधारणे ॥उपाये निष्कृतौ शौचे चेष्टायामपि च स्त्रियाम् ।कुड्यं विलेपने भित्तौ क्लीबं कौतुहलेऽपि च ॥कुल्यं सूर्पे कीकशे स्यादामिषे द्रोणभिद्यपि ।कुल्या जीवन्तिकौषध्यां प्रणाल्यां सरिति स्त्रियाम् ॥अमात्ये पुंसि च कुलीद्भवे कुलहिते त्रिषु ।कृत्या कर्मणि देवे स्त्री विद्विष्टकार्ययोस्त्रिषु ॥गयो ना पशुराजर्षिभेदे तीर्थे पुनः स्त्रियाम् ।गव्या गोसंहतौ क्लीबं रागद्रव्ये धनुर्गुणे ॥गोदुग्धादिगोहितयोस्त्रिषु गव्यं निगद्यते ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्य (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्ट (wrong syllable)
कुड्य as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश भित्तिद्युतिः प्रभा द्युतिः कान्तिर्भृतिर्भरणमूल्ययोः । सुप्तिः स्पर्शाज्ञता [33] निद्रा भित्तिः कुड्यप्रदेशयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.1
- कोषकल्पतरु भित्तिकुड्ये प्रदेशेऽपि च संधिभागे तथावकाशेऽप्यथ संवृ(भृ?)ते स्यात् । लाभे तथाप्तिः सुमहोदये तु प्राप्तिश्च लाभे परमे तथोक्ता ॥ ५८ ॥ Koṣakalpataru 6.16.58
- कोषकल्पतरु प्रदेशविन्यासके वेतनमूर्छयोस्तु निर्वेश उक्तः प्रगमे च भोगे । अङ्गुष्ठतर्जन्युभयप्रमाणे देशे च कुड्येऽपि नरि प्रदेशः ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.30.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप भित्तिकुड्यप्रदेशयोः स्यात् तु भूमिः क्ष्मास्थानमात्रयोः । भूतिर्भस्मनि सम्पत्तावुत्पत्तौ भरुटेऽपि च ॥ ७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.76
- नानार्थार्णवसंक्षेप रोधस्वरणे बन्धने कुड्ये रोधसी इति रोदसोः । ललं पल्लव उद्याने लक्ष्म चिह्नप्रधानयोः ॥ ५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.53
- शब्दरत्नावली भित्तिभित्तिः कुड्ये प्रदेशे स्यादाश्रयेऽपि भवेत्स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.32
- त्रिकाण्डशेष भित्तिजम्बुद्वीपे व्यासकृतौ भूतिर्भरणमूल्ययोः । कुड्यभेदनयोर्भित्तिर्भास्वन्तौ सूर्यभास्वरौ ॥ १७६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.176