कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

अराल

arālaवि · adj.

In 15 kośas: 16 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.108 · p. 55
कुञ्चितं नतमाविद्धं कुटिले वक्रवेल्लिते ॥ १४५६ ॥वृजिनं भङ्गुरं भुग्नमरालं जिह्ममूर्मिमत् ।
अनुष्टुप्
कुञ्चितविनतविआविद्धविकुटिलविवक्रविवेल्लितविवृजिनविभङ्गुरविभुग्नविअरालविजिह्मविऊर्मिमत्वि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.71
अरालं वृजिनं जिह्ममूर्मिमत्कुञ्चितं नतम् ।आविद्धं कुटिलं भुग्नं वेल्लितं वक्रमित्यपि ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
अरालविवृजिनविजिह्मविऊर्मिमत्विकुञ्चितविनतविआविद्धविकुटिलविभुग्नविवेल्लितविवक्रवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.696 · p. 80
वक्रं वृजिनं भङ्गुरमाविद्धं वेल्लितं नतं जिह्मम् ।भुग्नमरालं कुटिलं व्याकुञ्चितमूर्मिमत्कथितम् ॥ ६९६ ॥
आर्या
वक्रविवृजिनविभङ्गुरविआविद्धविवेल्लितविनतविजिह्मविभुग्नविअरालविकुटिलविव्याकुञ्चितविऊर्मिमत्वि
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.128 · p. 228
प्रेङ्खोलितस्तरलितो ललितः प्रेङ्खितः पुनः ।अरालं वृजिनं जिह्ममूर्मिमन्नतमित्यपि ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
प्रेङ्खोलितवितरलितविललितविप्रेङ्खितविअरालविवृजिनविजिह्मविऊर्मिमत्विनतवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नाट्यवर्गः Koṣakalpataru 1.6.122 · p. 87
तन्मूले कुञ्चिताङ्गुष्ठो यत्रारालः स उच्यते ।तलमध्य[56b]स्थितानि स्युरङ्गुल्यग्राणि यत्र च ॥ १२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
अरालपुं
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.89 · p. 252
यूथनाथो यूथपतिर्लुषभस्तु मदोद्धतः ।अरालोऽसौ मदकलो मारीचो जायकश्च सः ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 यू (wrong syllable)
यूथनाथपुंयूथपतिपुंलुषभपुंअरालपुंमदकलपुंमारीचपुंजायकपुं
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.89 · p. 20
वक्रं तु कुटिलं भुग्नं कुटिलं कुञ्चितं नतम् ।आविद्धाराल-जिह्मोर्मिमद्-वङ्क-वृजिनानि च ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
वक्रविकुटिलविभुग्नविकुञ्चितविनतविआविद्धविअरालविजिह्मविऊर्मिमत्विवङ्कविवृजिनवि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.345 · p. 94
जिह्मभुग्ने अरालं चादिमादी प्रथमः पुनः ।पौरस्त्यमग्र्यपूर्वे च जघन्यान्तेऽन्तिमं मतम् ॥ ३४५ ॥
अनुष्टुप्
जिह्मविभुग्नविअरालविआदिमविआदिविप्रथमविपौरस्त्यविअग्र्यविपूर्वविजघन्यविअन्तिमवि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंस्त्रीलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.4.112 · p. 225
कृसरो बहुकरो जित्यरालकीलवितस्तयः ।पटोलः कम्बलः शारो रभसो वेतसोऽपि च ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
कृसरपुंस्त्रीबहुकरपुंस्त्रीजित्यपुंस्त्रीअरालपुंस्त्रीकीलपुंस्त्रीवितस्तिपुंस्त्रीपटोलपुंस्त्रीकम्बलपुंस्त्रीशारपुंस्त्रीरभसपुंस्त्रीवेतसपुंस्त्री
genderपुंस्त्रीm. f.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.695 · p. 117
अवाग्रं चाप्यवनतमरालं मण्डलीकृतम् ।भग्नं च वेल्लितं भुग्नमाविद्धं कुटिलं तथा ॥ ६९५ ॥
अनुष्टुप्
अवाग्रविअवनतविअरालविमण्डलीकृतविभग्नविवेल्लितविभुग्नविआविद्धविकुटिलवि
genderविadj.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.93 · p. 43
विचालं त्वन्तरं मध्यमन्तरालं च मध्यमम् ।अरालं कुटिलं वक्रं सरलं प्रगुणो ऋजु ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
विचालक्लीअन्तरक्लीमध्यक्लीअन्तरालक्लीमध्यमक्लीअरालविकुटिलविवक्रविसरलविप्रगुणविऋजुवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2 · p. 427
आविद्धं वेल्लितं वक्रं कुञ्चितं कुरिलं नतम् ।अरालं भगुरं भुग्नं वृजिनं जिह्नमूर्मिमत् ॥ २ ॥ २६४८ ॥
अनुष्टुप्
आविद्धविवेल्लितविवक्रविकुञ्चितविकुटिलविनतविअरालविभङ्गुरविभुग्नविवृजिनविजिह्मविऊर्मिमत्वि
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.26 · p. 165
कुटिले वृजिनं जिह्ममरालं कुञ्चितं नतम् ।आविद्धमूर्मिमद्वक्रं भुग्नं वेल्लितमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
वृजिनविजिह्मविअरालविकुञ्चितविनतविआविद्धविऊर्मिमत्विवक्रविभुग्नविवेल्लितवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1636 · p. 197
न्यङ्नीचौ प्रह्वविनताववाग्रावनतौ समौ ।कुटिलमरालं वक्रं वेल्लितमाविद्धवृजिनभुग्नानि ॥ १६३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
न्यञ्च्विनीचविप्रह्वविविनतविअवाग्रविअवनतविकुटिलविअरालविवक्रविवेल्लितविआविद्धविवृजिनविभुग्नवि
genderविadj.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वैश्याध्यायः Vaijayantī 3.8.111 · p. 132
तुरुष्कः पावनश्चाथ सर्ज्जनो लालनो रसः ।बहुरूपो यक्षधूपोऽप्यरालोऽप्यथ कृत्रिमे ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
तुरुष्कपुंपावनपुंसर्जनपुंलालनपुंरसपुंबहुरूपपुंयक्षधूपपुंअरालपुं
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.124 · p. 211
अरालं कुटिलं भुग्नमवक्रे प्रगुणोऽप्यृजुः ।सत्वरं त्वरितं तूर्णमरं क्षिप्रं लघु द्रुतम् ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
अरालविकुटिलविभुग्नविप्रगुणविऋजुविसत्वरवित्वरितवितूर्णविअरविक्षिप्रविलघुविद्रुतवि
genderविadj.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास लार्धश्लोकः Dharaṇikośa 27.2.35 · p. 196
रसाल इक्षौ वृक्षे च रसालीं पालकीं ? विदुः ।अरालः कुटिले प्रोक्तो रसः सर्जस्य च स्मृतः ॥
अनुष्टुप्
meaningsकुटिलसर्जरस
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ लान्ताः Koṣakalpataru 6.28.43 · p. 351
स्या[72b]द्वल्लकीदण्डकविद्रुमेऽपिरसाल उक्तः सहकार इक्षौ ।स्त्री गोस्तनीनाम्नि च मार्जितायांजिह्वासु दूर्वासु विदारिकासु ।स्यात्सिल्हकेऽन्त्येऽप्यथ सर्जवृक्षेमत्तद्विपे ना कुटिलेऽप्यरालः ॥ ४३ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
meaningsसर्जवृक्षमत्तद्विपकुटिल
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.106 · p. 56
अजन्यं क्लीबमुत्पाते जन्यहीने तु तत् त्रिषु ।अरालो यक्षधूपाख्यनिर्यासे पुंसि कीर्तितः ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsयक्षधूपनिर्यास
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.107 · p. 56
नटानां हस्तविन्यासभेदे भुग्ने तु भेद्यवत् ।अतिप्रमाणकाये तु गजभेदे द्वयोरयम् ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsहस्तविन्यासभेदभुग्नअतिप्रमाणकायगज
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश लान्ताः Śabdaratnāvalī 7.28.41 · p. 279
अरालो हस्तभेदे स्यात्कुटिले मत्तहस्तिनि ।पुंसि सर्जरसे स्त्री तु कुलटाधृष्टयोरपि ॥
अनुष्टुप्
meaningsहस्तभेदकुटिलमत्तहस्तिन्सर्जरस
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.395 · p. 225
शैलेऽचलोऽचला भूमावरालः सर्जवक्रयोः ।अलिः सुरापुष्पलिहोः कल्लोलेऽप्याकुलं त्रिषु ॥
अनुष्टुप्
meaningsसर्जवक्र

अराल as a meaning in nānārtha verses