ग्राह
grāhaपुं · masc.In 17 kośas: 25 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 16 as a meaning of another word.
ग्राहे तन्तुस्तन्तुनागोऽवहारो नागतन्तुणौ ।अन्येऽपि यादोभेदाः स्युर्बहवो मकरादयः ॥ १३५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रक्ष्णस्त्राणे ग्रहो ग्राहे व्यधो वेधे क्षये क्षिया ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ग्राहोऽवहारो नक्रस्तु कुम्भीरोऽथ महीलता ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
ग्रहे ग्राहो वशः कान्तौ रक्ष्णस्त्राणे रणः क्वणे ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 वृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अन्तर्जलचरं सत्त्वं क्रूरं यादोऽभिधीयते ।अवहारः स्मृतो ग्राहः कुम्भीरो नक्र उच्यते ।कच्छपः कमठः कूर्मस्तद्भार्या च डुली स्मृता ॥ ६५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करवाल्यथ मुष्टी स्त्री द्वयोर्मुष्टिर्ग्रहस्थले ।त्सरुश्च पुंसि ग्राहोऽपि प्रत्याकारस्तु पुंसि च ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपग्रहः करमरी ग्राहो वन्दी च बन्धने ।प्राणोऽसुरसवः प्राणाः पुंसि भूम्न्येकभाषणे ॥ ३८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संप्रदायोऽथ विश्रम्भो विश्वासोऽथ क्षये क्षिया ।ग्रहे ग्राहो वशः कान्तौ रक्षा त्राणे रणः क्वणे ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कामः काम्ये ग्रहे ग्राहो ग्लपनं ग्लापनं समम् ।असद्ग्राहे संसरणं संसारः संसृतिः स्त्रियाम् ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जलप्लवोऽम्बुनकुलो नीराखुश्च वसी पुमान् ।अवहारो नक्रराजो ग्राहो जलविराटकः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संग्राहो मुष्टिबन्धः स्याद्ग्रहो ग्राहः समावुभौ ।उद्ग्राहः स्यादुद्ग्र[ह]णं दान्तिः स्त्री दमथो दमः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महावसस्तूष्णवीर्यो जलशूकरगोमुखौ ।तन्तुर्ग्राहे तथा तन्तुनागः कुत्रापि तन्तुणः ॥ २४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समुच्चयोपहारौ तु समाहारोऽपि कथ्यते ।उपादानं तथा ग्राहो निष्क्रमो बुद्धिशक्तिजः ॥ ३९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अगुरौ मकरी ग्राहोऽवराहो मकरोऽपि च ।जलवाहो जलारः स्याद्धिडुर्जलगजे स्मृतः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जलसत्त्वपतिर्ग्राहः उलूपी शिशुमारकः ।मत्स्यपाशी गुणनिका बडिशं मत्स्यवेधनम् ॥ ३०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुसरो मकरो ग्राहे जलचारो वनौकसः ।मीनो मसलकः पुच्छी चिरजीवी निलिम्पकः ।गलग्राही काभिमुखः प्रद्युम्नः कर्णसागरः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ग्राहस्तन्तुस्तथा नागस्तन्तुनागश्च तन्तुणः ।जलसर्पोऽवहारश्च वरुणपाश उच्यते ॥ २४५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ण (wrong syllable)
genderपुंmasc.
त्राणं रक्षा च रक्षणश्च त्रीणि नामानि सन्ति वै ।ग्रहणार्थे ग्रहो ग्राहः स्याद्वेधस्तु व्यधोऽपि च ॥ २७७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात् पञ्चगुप्तः क्रोडाङ्घ्रिः (क्रोडाङ्गः) कूर्मः कमठकच्छपौ ।अथ ग्राहो नक्रराजस्त्ववहारोऽवहारकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भवेदुच्छ्वास आश्वासे तेवनं देवनेऽपि च ।ग्रहग्राहौ च ग्रहणे निर्बन्धे च समीरितौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यान्निवृत्तावुपरमो व्युपाव्याङ्भ्यो रतिः परा ।विधूनने विधुवनं, ग्रहणे ग्राहवद्ग्रहः ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जलौकसः स्त्रियां भूम्नि जलूका रक्तपा च सा ।तन्तुनागो वराहः स्याद् ग्राहो वरुणपाशकः ॥ ३४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनुप्रासोऽक्षरावृत्तिः स तु वीप्सा सकृत्कृतः ।ग्रहो ग्राहे भिदा भेदे छिदा छेदे क्षये क्षिया ॥ १६९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चिता काष्ठमटी चैत्यं चिताचूडकमिष्यते ।चितं चाऽथान्तशय्यायां खटिर्वारुठ इत्यपि ।उपग्रहस्तु ग्राहः स्याद्वन्द्वी करमरीत्यपि ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तद्भेदो हस्तिमकरोऽथ स्याद्वारुणपाशकः ।ग्राहस्तन्त्रस्तन्तुनागस्तन्द्रश्चामोघतन्तुकौ ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निर्बन्ध इति केऽप्याहुराचार्यस्य प्रयोगतः ।मुनित्रयमते त्वस्य साधुत्वं नोपलभ्यते ॥ ३४३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनिर्बन्ध
doubtful
सूर्पादौ पूतनादौ च राहूपरागयोः पुमान् ।ग्राहोऽवहारग्रहयोः सामान्याम्बुचरे क्वचित् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)
ग्राह as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अवहारअवहारः समाख्यातो द्यूतयुद्धादिविश्रमे । निमन्त्रणोपनेतव्यद्रव्ये ग्राहाख्ययादसि ॥ Dharaṇikośa 26.3.46
- कोषकल्पतरु अवहारस्याद्द्यूतयुद्धादिकविश्रमेऽपि ग्राहाख्ययादस्यपि संप्रदिष्टः । स्यात्खड्गकोषे परिवार आद्ये परिच्छदे चापि कुटुम्बके च ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.17
- कोषकल्पतरु समुद्रारुग्राहे समुद्रारुरिहापि सेतो- र्बन्धे तथा पुंसि तिमिङ्गलेऽपि । स्याद्विश्वकद्रुर्मृगयाप्रकीर्णे शुनि ध्वनौ तादृश एव धूर्ते ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.26
- कोषकल्पतरु माचलपाचलो धनहुताशवायुषु ग्राहयादसि तु माचलो मतः । बन्दितस्कररोगयोरथो श्वेतरक्तरुचि पाटलस्त्रिषु ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 6.28.29
- नानार्थार्णवसंक्षेप दंष्ट्रिन्दण्डी पुंसि यमे द्वाःस्थेऽप्यथ दण्डवति त्रिषु । द्वे शुके द्वे तु दंष्ट्री स्यात् सर्पे ग्राहाख्ययादसि ॥ ५८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.584
- नानार्थार्णवसंक्षेप नक्रनपुंसकं तु सलिले नखरे तु नखोऽस्त्रियाम् । क्ली तु शुक्त्याख्यभैषज्ये नक्रस्तु ग्राहसंज्ञके ॥ ६६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.665
- नानार्थार्णवसंक्षेप नागमेघे च नागदन्त्यां च नागवल्ल्यां च कश्चन । अस्त्री तु वङ्गे सीसे च द्वे तु ग्राहाख्ययादसि ॥ ६७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.677
- नानार्थार्णवसंक्षेप अवहारशेखरे कर्णपूरे चाप्यथ स्यादवहारवाक् । ग्राहाख्ययादसि द्वे स्यात् त्रिषु चोरे पुमान् पुनः ॥ १६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.16
- शब्दरत्नावली अवहारअवहारो द्यूतयुद्धविश्रामे ग्राहचौरयोः । निमन्त्रणे चोयनेयद्रव्ये धर्मान्तरेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.114
- शब्दरत्नावली समुद्रारुपुमांस्तु कमले क्लीबं पुष्पभेदेऽपि च स्त्रियाम् । समुद्रारुः सेतुबन्धे ग्राहे तिमिङ्गिलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.145
- शब्दरत्नावली संग्रहविग्रहं समरे देहे विस्तारप्रविभागयोः । विदेहो मिथिलाभूपे देहशून्ये तु वाच्यवत् ॥ वैदेही पिप्पलीसीतारोचवासु वणिक् स्त्रियाम् । संग्रहो ग्राहसंक्षेपबृहदुत्तुङ्गकेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.26
- शब्दरत्नाकर दंष्ट्रिन्दुर्गमे त्रिषु दंष्ट्री तु शार्दूले मूषिके किटौ । सदंष्ट्रपन्नगे ग्राहे दानं हस्तिमदेऽपि च ॥ १९४० ॥ Śabdaratnākara 4.1.1940
- शब्दरत्नाकर नागनगः शिलोच्चये वृक्षे नाकः स्वर्गान्तरिक्षयोः । नागः सर्पे गजे ग्राहे नरोऽर्जुनमनुष्ययोः ॥ १९४६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1946
- वैजयन्ती नागग्राहाभ्राहिगजा नागा नाभिः क्षत्रे महानृपे । न्यंकुर्गुरुकुलेवासी शिष्यो मुनिमृगावपि ॥ ३० ॥ Vaijayantī 6.1.30
- वैजयन्ती दंष्ट्रिन्दंष्ट्री ग्राहे सदंष्ट्रेऽहौ शार्दूले मूषिके किटौ । परिमाणे दारुपात्रे द्रोणोऽस्त्री वायसे पुमान् ॥ ४० ॥ Vaijayantī 6.5.40
- वैजयन्ती अपहारअपहारः पुनश्चोरे द्युतयुद्धादिविश्रमे । निमन्त्रणोपनेतव्यद्रव्ये ग्राहाख्ययादसि ॥ ३ ॥ Vaijayantī 8.1.3