जीवातु
jīvātuपुंक्ली · m. n.In 15 kośas: 16 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
जीवेऽसुजीवितप्राणा जीवातुर्जीवनौषधम् ॥ १३६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderस्त्रीfem.
आयुर्जीवितकालो ना जीवतुर्जीवनौषधम् ।
genderस्त्रीfem.doubtful
जीवोऽसुधारणं चाथ क्लीबे द्वे आयुरायुषी ।पुंसि जीवितकालः स्याज्जीवातुर्जीवनौषधम् ॥ ३८७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कशिपुस्थाण्डजन्तूनां जीवातोश्च पलाण्डुना ।सिन्धुदोस्तितऊनां च कम्बुना सह सक्तुभिः ॥ १९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आयुर्वृद्धिकरो यज्ञ आयुष्टोमः प्रकीर्तितः ।आयुष्मान् जीवथो जैवातृकः स्याच्चिरजीवनः ॥जीवनीयं जीवहितं प्राणदं च रसायनम् ।जीव्यं त्रिष्वथ जीवातुरस्त्रियां जीवनौषधम् ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 जी (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
पक्कण-कङ्कण-शिङ्घाणाः स्यु-र्वर्णः शुक्लाद्यक्षरवाची ।वास्तुः सक्तुर्जीवातुः स्या-द्भूतः प्रेते पूर्त-निकेते ॥ ४६ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
क्लीबलिङ्गे जनुः षान्तं जीवातुर्जीवनागदे ।श्वसितं श्वास इत्येवमुच्छ्वासोऽन्तर्मुखे मतः ॥ २५७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कुस्तुम्बरुः सानुजानू जीवातुः कशिपुः चटुः ।स्थाणुः कमण्डलुर्लक्षपटहावणुसीधुनी ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आयुर्जीवितकाले स्यादाजीवः प्राणधारणे ।जीवसौख्ये तु जैवातुर्जीवातुर्जीवनौषधे ॥ ४०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आयुरायुः क्लीबलिङ्गं जीवकाले निगद्यते ।पुंसिक्लीबे च जीवातुः पुंस्येके जीवनौषधे ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कूरमापूपिकञ्चैव जीवातुर्ना प्रसादनम् ।भिस्सटा दाग्धिका चेति दग्धभक्ते भवेद्द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जनुः सान्तं षण् जननम्, जीविते जीवस्त्रिष्वचि ।जीवातुरस्त्रियां प्राणाः पुंभूम्नि जीविताध्वनि ॥ २ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 व (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 म्नि (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
आजीवश्चेष्टनं त्वीहा जीवातुर्जीवनौषधम् ।श्मशानं स्यात् पितृवनं रुद्रावासः परेतभूः ॥ १०५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुन्नपुंसकयोर्दारुजीवातुस्थाणुसीधवः ।स्थाद्वास्तु हिङ्गु तितउ सानु कम्बु कमण्डलु ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
genderपुंmasc.
स्याज्जीवनौषधे केचित् त्वौषधे सलिलान्नयोः ।द्रव्ये च रभसस्त्वाह जीवे बहुविदां वरः ॥ ८०८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
जीवातुर्जीवितं प्राणाः जीवोऽसवोऽपि पञ्चमम् ।जीवनरक्षणोपायो जीवातुर्जीवनौषधम् ॥ २४८६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स (wrong syllable); pāda 3, syllable 3 न (wrong syllable)
जीवातु as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु जीवितैशव्याजे निमित्तेऽप्यथ जीवितेशो जीवातुजीवाधिपयोः कृतान्ते । कान्तेऽथ शंभौ हरिसारथौ च भवेद्गुडाकेश इहानले तु ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.30.27
- शब्दरत्नावली बन्धनीफलिन्यग्निशिखायान्तु फल्यां स्त्री तद्वति त्रिषु । फाल्गुणोऽर्जुनवृक्षे च गुडाकेशनदीजयोः ॥ मासभेदे पुमानेव पौर्णमास्यान्तु फाल्गुनी । ब्रह्मा प्रजापतौ ऋत्विग्योगभेदद्विजेषु ना ॥ ब्रह्म तत्त्वे च वेदे च तपस्यपि च न द्वयोः । वन्धनी वटिजीवातु नङिमाठनकर्मसु (?) ॥ बन्धनञ्च वधे बन्धे हिंसायाञ्च नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.62