पर्वन्
parvanक्ली · neut.In 15 kośas: 31 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 18 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
ग्रन्थिः पर्व परुर्बीजकोशी शिम्बा शमी शिमिः ॥ ११३० ॥शिम्बिश्च पिप्पलोऽश्वत्थः श्रीवृक्षः कुञ्जराशनः ।कृष्णावासो बोधितरुः प्लक्षस्तु पर्कटी जटी ॥ ११३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
ग्रन्थिर्ना पर्वपरुषी गुन्द्रस्तेजनकः शरः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शलाटुः कोमलं प्रोक्तं वानं शुष्कफलं भवेत् ।बीजकोशी शमी शिम्बा ग्रन्थिः पर्व परुस्तथा ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपनिष्क्रमणं पर्व मध्यमाङ्गुलिमध्यमम् ।स्यादङ्गुलं तैर्द्वादशभिर्वितस्तिस्तद्युगेन च ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तन्मध्यसंधिर्ग्रन्थिः स्त्री क्लीबे पर्व परुः पुनः ।यदङ्गुष्ठाङ्गुलीमध्ये तत्स्यात्क्षिप्रं पुनस्ततः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्थानं प्रकरणं पर्वाह्निकं तु शीघ्रपाठतः ।अवान्तरप्रकरणं विश्रामो ग्रन्थसंधयः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
भसत्संपत्ककुत्पर्वमहद्वृषत्पुरीतताम् ।स्याद्रोम्णोऽह्न इतीहोक्ताः क्लीबप्रकृतयोऽथ तु ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द्वृ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
यज्ञकालौ पर्वणी तु क्लीबे अथ यदन्तरम् ।चतुर्दशीपञ्चदश्योः पर्वमूलं तदस्त्रियाम् ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संधिः पर्व च पक्षत्या पञ्चदश्योः समागमः ।अमावसी त्वमावासी स्यादमाऽमामसी तथा ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संवत्सरो वत्सर-काल-पर्व-युगांशकाः शारदमासमासौ ।अब्दोऽत्र वर्षं च न हायनः स्त्रीसमाः स्त्रियां भूम्नि च वा शरदः स्त्री ॥ ९७ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः
genderक्लीneut.
पेशी कर्कटकी च स्त्री पक्वं तत्तु पचेलिमम् ।निर्यासोऽस्त्री वृक्षरसो बीजं त्वङ्कुरकारणम् ।परु-ग्रन्थी ग्रन्थव(गु ?)ल्माः स्तः पर्व-परुषी समे ।* * * * * * * * बीजकोशी शमी शिमिः ।शिम्बिः शिम्बा चाथ सर्वं मूले पुष्पे फले भवेत् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
पञ्चाङ्गं तु तरोर्मूलवल्कपुष्पफलच्छदैः ।पुष्पज्वरस्तु पर्वा स्याज्ज्यौतिष्कस्त्वौषधिज्वरः ॥दशाङ्गं रसनिर्याससारकण्टकवृन्तकैः ।अश्वत्थः पिप्पलो बोधिश्चलपत्रो गजाशनः ॥मङ्गल्यः केशवावासः श्रीवृक्षः क्षीरपादपः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुक्षौ कृत्स्नं वाद्यभेदे घनं स्याद्द्युम्नं चिह्नं निम्नमह्ना ललाम ।कुनं(?) रोम स्याद्दृशानं च पर्ववर्त्म प्रोक्तं सक्थि धन्व स्थले च ॥ २ ॥
शालिनीmetre not read in every linenearly शालिनी: pāda 1, syllable 1 कु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
क्षणः पर्व च कल्याणं मधुपर्कं तु निष्टकम् ।यज्ञाध्ययनदानानि याजनाध्यापनग्रहाः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रथमापञ्चमीसप्तम्यर्थेष्वेषोऽपि वाव्ययम् ।पर्व सर्वेऽपि चाचार्याः क्लीबमन्ये समामनन् ॥ ७३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भाष्यकारस्तु भगवान् योगसूत्रे प्रयुक्तवान् ।गुणपर्वाण इत्येवं षष्ठीतत्पुरुषे नरम् ॥ ७३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तिथिः स्यात्कर्मवाटी च पक्षान्तौ पर्वणी तथा ।विषुवं विषुवत्तुल्यदिनरात्रावनेहसि ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आमं शलाट्वथ ग्रन्थिः शिम्बिः शिम्बा शमिः परुः ।बीजकोशीपर्वणी च पिप्पलो बोधिपादपः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आर्तवं पौतवं साध्वसं साहसकशेरुणी ।शयातुवीक्षपर्वाणि ककुन्महदहानि च ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
देवालयो देवगृहं चैत्यमायतनं मठः ।बिम्बं मूर्तिः प्रतिमार्चा महः पर्व महोत्सवः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderक्लीneut.
तिथिस्तु कर्मवाटी स्यात् पक्षतिः प्रतिपत् तथा ।पञ्चदश्यौ यज्ञकालौ पक्षान्तौ चापि पर्वणी ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
ग्रन्थिर्ना परुषं क्लीबे परु पर्व च पर्वकम् ।शरो मुञ्जस्तेजनकः सरः स्यात् गुन्द्र इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रकीर्णाह्णिकपर्वाणि प्रकाशो ग्रन्थसन्धयः ।प्रक्लीप्तिः परिभाषायाः शैली सङ्केतिकेति च ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परुः पर्व पुमान् ग्रन्थिर्विस्तारो विटपोऽस्त्रियाम् ।शाखालता स्कन्धशाखा शाला तुल्ये शिफाजटे ।अवरोहस्तु सा शाखा या मूलादग्रमाश्रिता ॥ ४४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उच्छ्वासः परिवर्तश्च पटलः काण्डमस्त्रियाम् ।स्थानं प्रकरणं पर्वाह्निकं च ग्रन्थसन्धयः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चन्द्रे कलोनेऽनुमतिः सैव राका तु पूरिते ।पर्वणी पञ्चदश्यौ द्वे पक्षान्तौ नन्दिवर्धनौ ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्ररोहश्चाथ वंशः स्याद्योंऽकुरः पर्वसूत्थितः ।परुः पर्व पुमान् ग्रंथिर्निर्यासः खपुरो लशः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्षणः पर्व च कल्याणं भोज्यं तु जठरोत्सवः ।मधुपर्कस्तु निष्टंकः शंखपात्रं तु पाटली ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्ष्वेडाश्च कन्दलाः कालकूटाद्याः स्युः कमण्डलुः ।सक्तुः परीतन्महिमा कर्म पर्व च लोम दोः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थप्रस्तावे विषुवादिषु ।दर्शप्रतिपदोः सन्धौ स्यात्तिथिः पञ्चकान्तरे ॥
अनुष्टुप्
पर्वोत्सवेऽन्त्ये तिथिपञ्चके चग्रन्थौ च दर्शप्रतिपत्सुसंधौ ।प्रस्तावके लक्षणभिद्यपि स्यात्तद्वत्प्रदिष्टं विषुवादिकेषु ॥ ८९ ॥
इन्द्रवज्रा
पुंसि ग्रामनिवेशे त्रिः शून्ये पर्वस्तु ना हरे ।इक्ष्वादीनां तु काण्डस्थग्रन्थिमध्ये नपुंसकम् ॥ ७२४ ॥
अनुष्टुप्
विपुवादाववसरे पञ्चदश्यां तथोत्सवे ।प्रतिपत्पञ्चदश्योश्च सन्धौ ग्रन्थिद्वयान्तरे ॥ ७३९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
इक्षुवेण्वादिदण्डानां ग्रन्थौ त्वेवेति केचन ।पद्वा वत्से द्वयोः पुंसि त्वन्ये गत्यवसानयोः ॥ ७४० ॥
अनुष्टुप्
meaningsग्रन्थि
doubtful
तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः ।दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् ।दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च ।दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः ।अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे ।धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके ।धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् ।धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः ।नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे ।नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे ।अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे ।निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् ।स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु ।एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे ।प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् ।पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः ।स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु ।पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ल्क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 च (wrong syllable)
पर्वन् as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश क्षणगणः स्यात्प्रमथे संघे संख्यासैन्यप्रभेदयोः । क्षणो व्यापारशून्यत्वे मुहूर्तोत्सवपर्वसु । कणोऽतिसूक्ष्मे धान्यांशे पिप्पल्यां जीरके कणा ॥ Dharaṇikośa 14.2.6
- धरणिकोश ग्रन्थिपृथुरादिनृपे प्रोक्तः कृष्णजीरे महत्यपि । ग्रन्थिर्व्याघिविशेषः स्याद्ग्रन्थिः कौटिल्यपर्वणोः ॥ Dharaṇikośa 16.2.3
- धरणिकोश अग्रअग्रं पलानां परिमाणमुक्तं प्रान्तेऽवलम्बेऽप्यधिकेऽपि चाग्रम् । अग्रं पुनः पर्वणि चाग्रमाहुः पूर्वे प्रधाने प्रथमे गणे च ॥ Dharaṇikośa 26.3.12
- कोषकल्पतरु क्षणधान्यांशेऽतितनौ कणो नरि युगे त्वेष स्फुलिङ्गे लवे कृष्णाजीरकयोश्च नक्तजकृमौ च स्त्री रणस्तु क्वणे । कोणेऽस्त्री तु स संगरे नरि पुनः सत्वादिसंध्यादिक- श्वेताद्येषु वृकोदरे पचिकरे रत्यां च विद्यादिंषु । व्यायामेन्द्रियदानपोपरगते(?)धर्मे च ना स्याद्गुणो- ऽथ व्यापारमुहूर्तपर्वसु महे सूक्ष्मेऽपि काले क्षणः । ना द्यूतव्यवहारवित्तभृतिषु स्याच्छ्वेंतकानां मितौ मूल्ये चामिषशाककेऽपि च पणः कार्षापणेऽपीरितः । संख्यासैन्यविशेषयोः पशुपतेर्भृत्येषु संघे गणो घ्राते घ्राण[278b]मुदीरितं च परवत्तन्नासिकायां द्विमुक् । काणो ना करटे तथैकनयने त्रय्यां स्त्रियां त्वौषधौ बाणो ना दनुजे स्त्रियां कुसुमभित्काण्डाङ्गकाण्डेषु च ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.15.3
- कोषकल्पतरु पर्वरीणपर्वण्यपि स्यादथतन्दुरीणः कीटे तथा तन्दुलतोयके च । प्रवारणं वारणकामदाने- ऽध्वर्यौ हुताशे जुहुराण इन्दौ ॥ ५९ ॥ Koṣakalpataru 6.15.59
- कोषकल्पतरु ग्रन्थिग्रन्थिः पुमान्पर्वणि पर्वरोग- प्रभेदकौटिल्यगतः प्रदिष्टः । नाथः प्रभौ चर्मपुटे पशूनां प्रस्थोऽस्त्रियां सानुनि मानभेदे ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.18.1
- कोषकल्पतरु सुपर्वन्भवेत्परिज्वा क्रतुकर्मविज्ञे [तथा] परीचारकयाज्ञिके च । देवे सुपर्वा विशिखे च वंशे धूमे च पर्वण्यथ केसरी स्यात् ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.37
- कोषकल्पतरु ग्रन्थिलवास्तुके स्रुवतरौ तु पुंगतो ग्रन्थिलोऽपरसमः स पर्वणि । स्यात्करीरधरणीधरे पुमान् वामदाम्भिकगतस्तु वामिलः ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.26
- नानार्थार्णवसंक्षेप आवृत्द्वितीयपादगीत्यां च तृतीयार्चिकपर्वणोः । आवृत्तावपि चाथाशीर्हिताशंसाहिदंष्ट्रयोः ॥ ११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.11
- नानार्थार्णवसंक्षेप कण्वओको गृहे जलौकायामाश्रये चाथ भूषणे । कण्वं पर्वणि किण्वं तु नग्नहूसंज्ञवस्तुनि ॥ १७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.17
- नानार्थार्णवसंक्षेप सांवत्सरसंवत्सरभवादौ स्याद् विज्ञेयः फलपर्वणोः । विद्याज्ज्यौतिषिके चैनं कृष्णशालौ पुनः पुमान् ॥ ६६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.662
- शब्दरत्नावली क्षणऊर्णा स्यादन्तरावर्ते भ्रुसोर्मेषादिलोमनि । कर्णः स्यात्तु पृथापुत्रे श्रवणे काञ्चनी(?) त्रिषु(?) ॥ क्षण पर्वण्युत्सवे च कालमानेऽपि न द्वयोः । कणा तु जीवके चाल्पपिप्पलीमक्षिकासु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.4
- शब्दरत्नावली पर्वरीणतथा पर्णशिरायाञ्च मृतके द्यूतकम्बले । पत्रचूर्णरसे पुंसि क्लीबलिङ्गन्तु पर्वणि ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.83
- शब्दरत्नावली ग्रन्थिगन्थः शास्त्रे धने वर्णसंख्याते ग्रथनेऽपि च । ग्रन्थिर्ना पर्वरुग्भेदग्रन्थिपर्णेषु वल्कले ॥ गाथा श्लोकगेपवृत्तसंस्कृतेतरभाषिते । तीर्थं शास्त्रे कृतौ(?) क्षेत्रे पात्रे नारीरजस्यपि ॥ उपाध्यायोपायमन्त्रितटषिजुष्टजलेष्वपि । तुत्थं क्लीबमञ्जने स्यान्नीलीसूक्ष्मैलयोः स्त्रियाम् ॥ दुःस्थो मूर्खे दुर्गते स्यात्पुंसि दुःखस्थिते त्रिषु । प्रस्थोऽस्त्रियां मितद्रव्ये सानुमानभिदोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.17.3
- शब्दरत्नावली सुपर्वन्सदादानो गन्धहस्तिन्यैरावतगणेशयोः । सम्बदनं वशीकारे क्लीबमालोचनेऽपि च ॥ समादानं समीचीनग्रहे बौद्धाह्णिकेऽपि च । सम्वाहनन्तु भारादिवाहने चाङ्गमर्दने ॥ समापनं परिच्छेदप्रमापनसमाप्तिषु । सनातनो हरे विष्णौ नित्यपित्रतिथिष्वपि ॥ सनातनी भवान्यान्तु वाण्यब्धिसुतयोः स्त्रियाम् । स्तनयित्नुर्जलधरे विद्युति स्तनिते स्त्रियाम् ॥ सरोजिनी तु कमलाकरपङ्कजयोः स्त्रियाम् । समापन्नं वधे क्लिष्टे समाप्तप्राप्तयोरपि ॥ संयमनं व्रते बन्धे यमपूर्यामपि स्त्रियाम् । भवेत्सारसनं काञ्च्यामुरस्तेन तनुत्रिणाम्(?) ॥ सामयोनिर्ग्रजब्रह्मसामोत्थेषु भवेत्पुमान् । सुदर्शनो विष्णुचक्रे जम्बूवृक्षे सुरलाये ॥ क्लीबं महेन्द्रनगरे प्रज्ञौषधिभिदोः स्त्रियाम् । सुयामुनोऽच्युते मेघे प्रासादवत्सराजयोः ॥ सुकर्मा योगभेदे स्यात्सत्कर्मविधिकर्मणोः । सुधन्वा वीरभेदे स्याद्धानुष्के विश्वकर्मणि ॥ सुपर्वा पुंसि वंशे तु धूमपर्वामरेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.127
- शब्दरत्नाकर क्षणहिंसाव्यापारवैकल्यपरतन्त्रत्वपर्वसु । क्षणोऽथ क्रोश आक्रन्दे गव्यूतिद्वयगर्हयोः ॥ १८९३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1893
- त्रिकाण्डशेष निमित्तनिमित्तं हेतुचिह्नाङ्गशकुनोद्देश्यपर्वसु । प्रस्तुतः कुब्जिते पाणौ जङ्घायां स्त्री गते त्रिषु ॥ १६३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.163
- वैजयन्ती क्षणउत्सवे परतन्त्रत्वे मध्यावसरपर्वसु । कन्तू कुसूलकन्दर्पौ प्राज्ञकाव्यकृतौ कवी ॥ १२ ॥ Vaijayantī 6.1.12