कलाय
kalāyaपुं · masc.In 16 kośas: 14 synonym verses, 4 as a meaning of another word.
मङ्गल्यको मसूरः स्यात्कलायस्तु सतीनकः ॥ ११७० ॥हरेणुः खण्डिकश्चाथ चणको हरिमन्थकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तोक्मस्तु तत्र हरिते कलायस्तु सतीनकः ।हरेणुरेणुकौ चास्मिन्कोरदूषस्तु कोद्रवः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रियङ्गुः कथ्यते कङ्गुरतसी स्यादुमा क्षुमा ।कलायः खण्डिको ज्ञेयः सातीनश्च मनीषिभिः ॥ ५८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृष्णवर्णस्तु संवर्तो वर्तुलश्चक्र इत्यपि ।कलायः स्यात्कालपूरः पूरक: कडलोऽपि च ॥ २६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कलायो मण्डचणको हरेणुश्च द्वयोः पुनः ।सतीनकः सतीलेऽपि कलापश्चापि पुंस्ययम् ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राजमुद्गः कुलत्थस्तु कालवृन्तोऽभिधीयते ।कुलत्थिका ताम्रवृन्ता कलायस्तु सतीनकः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यवे हयप्रियस्तीक्ष्णशूकस्तोक्मस्त्वसौ हरित् ।मङ्गल्यके मसूरः स्यात् कलाये तु सतीनकः ॥ ३८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सतीनककलायौ तु चणको हरिमन्थकः ।बलाटः प्रथनो लोभ्यो मुद्गस्तु हरितो हरिः ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यवे तु शितशूकः स्याद्धरिते तोक्म इष्यते ।कलायः सतिनकश्च हरेणुः खण्डिकोऽपि च ॥ ४२७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मङ्गल्यको मसूरः स्यात् सातीनस्तु सतीनकः ।कलायः खण्डिकश्चैव हरेणुस्त्रिपुटः पुनः ॥ २११० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
वरको बालनालोऽथ मङ्गल्यकमसूरकौ ।सतीनको हरेणुः स्यात् कलायः खण्डिकश्च सः ॥ १४२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलायस्त्रिपुटः प्रोक्तः सतीनो वर्तुलो मतः ।हरेणुरङ्कटा ज्ञेया … ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वंशवर्णे कृष्णवर्णः संवर्तो वातुलश्चणः ।कलायः स्यात् कालपूरः खण्डिकः कालपूरकः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलाय as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश मातुलानीचित्रभानू रविर्वह्निः सामिधेनी च ऋक्समित् । मातुलानी कलायेऽपि सरोजिन्यम्बुजेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 19.1.23
- नानार्थार्णवसंक्षेप पूरणयेन त्रि तत्र ना तु स्यात् कलायाह्वयधान्यके । पूरकोऽपूपभेदे तु पूरिका स्त्री त्रिषु त्वदः ॥ १२०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1205
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिखण्डिन्शिखण्डिनी तु स्त्री यूथ्यां गुञ्जायां च पुमान् पुनः । कलायसंज्ञे धान्येऽपि रभसः प्रोक्तवानमुम् ॥ १८३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1834
- शब्दरत्नावली मातुलानीप्रसाधनी स्त्री कङ्कत्यां क्लीबन्तु सिद्धिवेशयोः । पयस्विनी विभावर्य्यां धेनौ नद्यामपि स्त्रियाम् ॥ पुण्यजनः सज्जने स्याद्यक्षराक्षसयोरपि । पृण्यजनस्तु पुंसि स्यान्नीचे मूर्खे च पापिनि ॥ फलकी मीनभेदे ना त्रिषु स्यात्फलकान्विते । वार्वकी वे विचित्राश्वपर्ण्यजीवशरान्विषु (?) ॥ भूतात्मा पुंसि भूतेशे देहे बुद्धे विधातरि । महाधनं महामूल्यसुवर्णसिह्लकादिषु ॥ महासेनः कुमारे स्यान्महासैन्यपतौ पुमान् । मदयित्नुः स्मरे शौण्डे पुमान्मद्ये तु न द्वयोः ॥ महामुनिः कुम्भयोनिबुद्धयोः क्लीबमोषधे । मातुलानी तु भङ्गायां कलायं मातुलस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.118