चक्र

चक्र as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् कटकभूभृन्नितम्बवलयचक्रेषु कटकोऽस्त्रियाम् । Amarakośa 3.3.26
• नामलिङ्गानुशासनम् अधिष्ठानअधिष्ठानं चक्रपुरप्रभावाध्यासनेष्वपि । Amarakośa 3.3.238
• नामलिङ्गानुशासनम् अक्षद्यूतेऽक्षे शारिफलकेऽप्याकर्षोऽथाक्षमिन्द्रिये ॥ २२२ ॥ ना द्यूताङ्गे कर्षे चक्रे व्यवहारे कलिद्रुमे । Amarakośa 3.3.428
• धरणिकोश सुदर्शनसुदर्शनं हरेश्चक्रमोषधिश्च सुदर्शना । सुदर्शनं पुरं चैन्द्रं मेरुजम्बुः सुदर्शनः ॥ Dharaṇikośa 19.3.28
• धरणिकोश पार्श्वअविर्मेषे गिरौ सूर्ये ऋतुमत्यङ्गनाप्यविः । पार्श्वोऽवयवभेदः स्याच्चक्रोपायसमीपयोः ॥ Dharaṇikośa 28.2.5
• कोषकल्पतरु रथाङ्गगुह्ये गुडत्वचि शिरोगजयोर्वराङ्गं पत्राङ्गमाहुरिह पद्मकभूर्जयोश्च । कोके रथाङ्ग उदितश्चरमे तु चक्रे धाराङ्ग आदिमगतोऽप्यसितीर्थवाची ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.3.22
• कोषकल्पतरु पुटभेदविश्वासे च नियोजने निगदितो विद्वद्भिरुक्तस्तथा वीणावादनवस्तुनीह * परीवादः कलङ्केऽपि च । मर्यादासहिते तथा त्रिषु समर्यादः समीपे भवे- दातोद्ये पुटभेद एष नगरे चक्रे नदीनामपि ॥ ४३ ॥ Koṣakalpataru 6.19.43
• कोषकल्पतरु उपधिउपधिर्व्याजे चक्रे परिधिर्नाग्न्यालुपं(?)परितः । क्षेप्या यज्ञतरूणां शाखा या बाहुमात्री स्यात् ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.20.75
• कोषकल्पतरु अधिष्ठानतथा वदन्ति प्रतिबिम्बवाचि ज्ञानेऽभिमानः प्रणये च गर्वे । वधेऽप्यधिष्ठानमिति प्रभावे- ऽप्यध्यासने पत्तनचक्रयोश्च ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.21.21
• कोषकल्पतरु दृग्भूदृग्भूः पुमांश्चक्रभुजङ्गयोः स्या- द्विशेष्यवत्स्यात्कथकेऽथ नाभिः । मुख्ये नृपे क्षत्रियमात्रके च चक्रे च पुंसि द्वितये तु तुण्ड्याम् ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.24.44
• कोषकल्पतरु अरअरं तु चक्रे चरमे द्रुतार्थे ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.6
• कोषकल्पतरु अरिअरिस्तु शत्रौ चरमे तु चक्रे करस्तु वर्षोपलपाणिवाची । मयूखशुण्डानृपदेयभागे चरः स्पशे जङ्गमके चले च ॥ ९७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.97
• कोषकल्पतरु चातुरचतुरश्चातुरो नेत्रगोचरे चाटुकारिणि । चक्रगण्डौ तद्वदुभौ नियन्तरि च सम्मतौ ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.35
• कोषकल्पतरु अक्षअक्षस्तु कर्षे शकटे च चक्रे कलिद्रुमे च व्यवहारके च । आत्माभिविज्ञे नरि पाशके च स्पादिन्द्रियेऽन्त्ये रुचके च तुत्थे ॥ ४६ ॥ Koṣakalpataru 6.30.46
• नानार्थार्णवसंक्षेप दर्विक्ली तु क्षीरविकारे स्याद् विप्रप्रियमिति श्रुते । दर्विः समुद्रे चक्रे च ना स्त्री तु प्रतिकीलके ॥ ५७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.579
• नानार्थार्णवसंक्षेप भृमलभृङ्गारः कनकाल्यां स्याद् भृङ्गारी तु स्त्रियामियम् । -ल्लिकासंज्ञके कीटे चक्रे तु भृमलं नपि ॥ १३१० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1310
• परमानन्दीयनाममाला अधिष्ठानअष्टापदं सुवर्णेऽथाष्टापदः शरभे गिरौ । अधिवासो गृहे वासेऽधिष्ठानं पुरचक्रयोः ॥ ४६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.46
• शब्दरत्नावली चातुरकचाटुकारचक्रगण्डुदृग्गोचरनियन्तृषु । भवेत् चातुरकः पुंसि दक्षभाजनयोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.171
• शब्दरत्नावली रथाङ्गरक्ताङ्गो मण्डले स्त्री तु जीवन्त्यां विद्रुमेऽस्त्रियाम् । अस्त्री रथाङ्गं चक्रे ना चक्रवाकविहङ्गमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.46
• शब्दरत्नावली अधिष्ठानअधिष्ठानं प्रभावेऽध्यासने चक्रे पुरेऽपि च । अन्वासनञ्चकारार्थशोचनस्नेहवस्तिषु । अर्यमा भास्करे पुंसि पितृदेवात्तरेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.103
• शब्दरत्नावली दृन्भूदम्भः स्यात्कैतवे कल्के साटोपाहङ्कृतावपि । दृन्भूश्चवज्रचक्राहिमुख्यभूतिषु च स्त्रियाम् ॥ नाभिर्ना चक्रमध्ये च क्षत्रिये मुख्यभूपतौ । द्वयोः प्राण्यङ्गमध्ये तु स्त्रियां कस्तूरिकामदे ॥ निभो व्याजे तु पुंलिङ्गः प्रकाशे सदृशे त्रिषु । रम्भः कपौ च वंशे ना कदल्यप्सरसोः स्त्रियाम् ॥ विभुर्वृद्धे प्रभौ राज्ञि ब्रह्मशङ्करयोः पुमान् । शम्भुर्महेश्वरे सिद्धे सुगते परमेष्ठिने ॥ शुभं क्षेमे शुभोयोगे शुभा कान्तीच्छयोः स्त्रियाम् । सभाद्यूते मन्दिरे च गोष्ट्यां सामाजिके स्त्रियाम् ॥ स्वभूर्विष्णौ विधौ पुंसि स्तम्भः स्थूनाजडत्वयोः । Śabdaratnāvalī 7.24.7
• शब्दरत्नावली अक्षसर्पे विभीतके तार्क्ष्ये चक्रे कर्षे भवेत्पुमान् । क्लीबे खौवर्चले तुत्थे इन्द्रियेऽपि निगद्यते ॥ उषा स्त्री बाणकन्यायां कामिगुग्गुलयोः पुमान् । ऊषा च रात्रिशेषे स्यादुषाऽव्ययमपीष्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.3
• शब्दरत्नाकर कोकमत्सरे सुरभौ तिक्ते चोषणे च कटुस्त्रिषु । कोक ईहामृगे चक्रे कायो देहे कदैवते ॥ १८९८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1898
• शब्दरत्नाकर कटकक्षुद्रशत्रौ द्रुमाङ्के च रोमहर्षे च कण्टकः । भूभृन्नितम्बवलयचक्रेषु कटकोऽस्त्रियाम् ॥ २०६० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2060
• शब्दरत्नाकर कुण्डलकुतूहले हस्तसूत्रे कल्याणं हेम्नि मङ्गले । कुण्डलं कर्णभूषायां चक्रे पन्नगवेष्टने ॥ २०६४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2064
• त्रिकाण्डशेष कोकखगे यमे छद्मविप्रे कङ्कः सूच्यां च कूर्चिका । क्रमुको भद्रमुस्तेऽपि कोकश्चक्रे वृकेऽपि च ॥ १५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.15
• त्रिकाण्डशेष रथाङ्गचक्रे रथाङ्गं कोके ना रक्ताङ्गो मङ्गलेपि च । व्यक्ते साङ्ख्योदिते लिङ्गं स्थाणौ शेफसि लक्षणे ॥ ६९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.69
• त्रिकाण्डशेष आविद्धखण्डे ना समभागेऽर्धमवधिः सीमकालयोः । आविद्धं प्रहतं चक्रमानद्धं वाद्यबद्धयोः ॥ २१४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.214
• त्रिकाण्डशेष कामिन्स्थापत्ये वर्मिते सर्पे क्लृप्तौ छेदे च कल्पनम् । कामिनौ स्त्रैणचक्रौ च कृतिनौ थोग्यपण्डितौ ॥ २३४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.234