कातर

kātaraवि · adj.

In 14 kośas: 14 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.365 · p. 18

शूरश्चारभटो वीरो विक्रान्तश्चाथ कातरः ।दरिद्रश्चकितो भीतो भीरुभीरुकभीलुकाः ॥ ३६५ ॥

अनुष्टुप्

शूरवि चारभटवि वीरवि विक्रान्तवि कातरवि दरिद्रवि चकितवि भीतवि भीरुवि भीरुकवि भीलुकवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.26

अधीरे कातरस्त्रस्ते भीरुभीरुकभीलुकाः ॥ २६ ॥

अनुष्टुप्

अधीरवि कातरवि त्रस्तवि भीरुवि भीरुकवि भीलुकवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.354 · p. 42

शूरो वीरश्च विक्रान्तो भटश्चारभटो भवेत् ।दरितश्चकितो भीतस्त्रस्तो भीरुश्च कातरः ॥ ३५४ ॥

अनुष्टुप्

शूरपुं वीरपुं विक्रान्तपुं भटपुं आरभटपुं दरितवि चकितवि भीतवि त्रस्तवि भीरुवि कातरवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.366 · p. 129

कांदिशीको भयत्रस्तोऽप्यथ भेलस्तु कातरः ।पलङ्कटश्च हरिणपर्यायहृदयार्थकः ॥ ३६६ ॥

अनुष्टुप्

कान्दिशीकवि भयत्रस्तवि भेलवि कातरवि पलङ्कटवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.367 · p. 129

अधीरः कातरो भीरुर्भीलुश्चकित इत्यपि ।दरितश्चकिलो भीतस्त्रस्तस्त्रसित इत्यथ ॥ ३६७ ॥

अनुष्टुप्

अधीरवि कातरवि भीरुवि भीलुवि चकितवि दरितवि चकिलवि भीतवि त्रस्तवि त्रसितवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.77 · p. 8

पतिघ्नी पाणिरेखा स्यात्पित्तघ्नं पित्तनाशनम् ।हस्तिघ्नो हस्तिघाती स्याज्जनौः स्याज्जनरक्षकः ॥ओजायमान उक्तोऽसावोजस्वीवाचरेद्धि यः ।अधीरः कातरस्त्रस्नुर्भीरुर्भीरुक-भीलुकौ ॥ ७७ ॥

अनुष्टुप्

पतिघ्नीस्त्री पाणिरेखास्त्री पित्तघ्नक्ली पित्तनाशनक्ली हस्तिघ्नवि हस्तिघातिन्वि जनुपुं जनरक्षकवि ओजायमानवि अधीरवि कातरवि त्रस्नुवि भीरुवि भीरुकवि भीलुकवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.31 · p. 105

विक्रान्तसुभटौ वीरः शूरचारभटौ स्मृतौ ।कातरो भीरुको भीतश्चकितो भीरुभीलुकौ ॥ ३१ ॥

अनुष्टुप्

विक्रान्तपुं सुभटपुं वीरपुं शूरपुं चारभटपुं कातरपुं भीरुकपुं भीतपुं चकितपुं भीरुपुं भीलुकपुं

genderपुंmasc.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.651 · p. 111

उपप्लुते स्याद्व्यसनी चोपावृत इति द्वयम् ।अधीरे कातरस्त्रस्नुर्भीरुको भीलुकोऽपि च ॥ ६५१ ॥

अनुष्टुप्

व्यसनिन्वि उपावृतवि कातरवि त्रस्नुवि भीरुकवि भीलुकवि

genderविadj.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति राजवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.2.18 · p. 36

शूरो वीरश्चारभटो विक्रान्तः सुभटो बली ।कातरो भीरुको भीरुः कांदिशीको भयद्रुतः ॥ १८ ॥

अनुष्टुप्

शूरपुं वीरपुं चारभटपुं विक्रान्तपुं सुभटपुं बलिन्पुं कातरपुं भीरुकपुं भीरुपुं कांदिशीकपुं भयद्रुतपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.541 · p. 69

अथ स्याद्भीरुको भीरुः भीतश्च भीलुकस्तथा ।कातरश्चकितस्त्रस्तः त्रस्नुश्च दरितस्तथा ॥ ५४१ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)

भीरुकवि भीरुवि भीतवि भीलुकवि कातरवि चकितवि त्रस्तवि त्रस्नुवि दरितवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.83 · p. 42

कातरः कातलोऽपि स्याद् राजीवो राजहासकः ।एते मत्स्यविशेषाः स्युर्यादांसि जलजन्तवः ॥

अनुष्टुप्

कातरपुं कातलपुं राजीवपुं राजहासकपुं यादस्क्ली जलजन्तुपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश प्राणिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 4.1.32 · p. 160

धृष्टो धृष्णुर्वियातश्च तथा धर्षित इत्यपि ।स्याद्विनीते तु निभृतः प्रश्रितोऽपि निगद्यते ॥स्याद्विलक्षो विलक्ष्यश्च विस्मयान्वित इत्यपि ।अधीरः कातरोऽपि स्यात् द्वयं धैर्यविवर्जिते ॥स्यात् त्रस्नुर्भीरुको भीरुर्भीलुर्भीलुक इत्यपि ।स्यादाशंसुक आशंसुर्भवेदाशंसिता च सः ॥

अनुष्टुप्

धृष्टवि धृष्पुवि वियातवि धर्षितवि निभृतवि प्रश्रितवि विलक्षवि विलक्ष्यवि अधीरवि कातरवि त्रस्नुवि भीरुकवि भीरुवि भीलुवि भीलुकवि आशंसुकवि आशंसुवि आशंसितृवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1576 · p. 190

त्रस्तश्चकितो दरितो भीतो विग्नो विशङ्कितस्त्रस्नुः ।कातरभीरुकभीलुकभीरव एकादशाधीरे ॥ १५७६ ॥

आर्याmetre not read in every line

त्रस्तवि चकितवि दरितवि भीतवि विग्नवि विशङ्कितवि त्रस्नुवि कातरवि भीरुकवि भीलुकवि भीरुवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.18 · p. 202

अधीरे कातरत्रस्नुभीरुभीरुकभीलुकाः ।दरिते भीतचकितत्रस्ताः स्निग्धस्तु वत्सलः ॥ १८ ॥

अनुष्टुप्

अधीरवि कातरवि त्रस्नुवि भीरुवि भीरुकवि भीलुकवि दरितवि भीतवि चकितवि त्रस्तवि स्निग्धवि वत्सलवि

genderविadj.

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.445 · p. 85

भीरौ स्यात् षण्डके त्वेष पुमान् स्याद्भेद्यवत् पुनः ।कालेयः कालसम्बन्धिन्यर्थे सर्वत्र नप् पुनः ॥ ४४५ ॥

अनुष्टुप्

meaningsभीरु षण्डक

doubtful

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नानालिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.5.32 · p. 259

कातरः पण्डके त्रस्नौ क्षेत्रज्ञावात्मशिक्षितौ ।कुसीदमृणवृद्धौ क्ली वाच्यवद्वृद्धिजीविनि ॥ ३२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsपण्डक त्रस्नु

कातर as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश भीरुमारौ मरणकन्दर्पौ मारी चण्ड्यां जनक्षये । भीरुः स्त्री कातरो भीरुर्भीरुश्चापि ? शतावरी ॥ Dharaṇikośa 26.2.9
नानार्थार्णवसंक्षेप भीरुभीरुः पुंसीङ्गुदतरौ स्त्रियां चोर्वारुयोषितोः । योषिद्भेदे परे त्रिस्तु कातरेऽथ भुजः पुमान् ॥ ९१० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.910
नानार्थार्णवसंक्षेप भेरद्वयोस्तु हस्तिनि त्रिस्तु भेरवाक् कातरेऽथ सः । स्त्रियां स्याद्दुन्दुभौ भेरी भे(लु ? ल)}स्तु त्रिषु कातरे ॥ ९१९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.919
नानार्थार्णवसंक्षेप भेकमेघे ना द्वे तु मण्डूके मर्त्यजात्यन्तरेऽपि च । निषादब्राह्मणीजाते कातरे तु त्रिषु स्मृतः ॥ ९२१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.921
शब्दरत्नाकर भेकनरकाङ्गारकौ भौमौ भेकौ वर्षाभ्वि कातरे । मन्युः कोपेऽध्वरे शोके मरुद्देवसमीरयोः ॥ १९७४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1974
वैजयन्ती भेकखादौ जन्तौ च भूतं क्ली समातीतोचिते त्रिषु । भास्वानिंदौ भास्वरेऽर्के भेको वर्षाभ्वि कातरे ॥ ५९ ॥ Vaijayantī 6.5.59