कारुण्य
kāruṇyaक्ली · neut.In 13 kośas: 11 synonym verses, 3 as a meaning of another word.
महेच्छे तूद्भटोदारोदात्तोदीर्णमहाशयाः ।महामना महात्मा च कृपणस्तु मितंपचः ॥ ३६७ ॥कीनाशस्तद्धनक्षुद्रकदर्यदृढमुष्टयः ।किंपचानो दयालुस्तु कृपालुः करुणापरः ॥ ३६८ ॥सूरतोऽथ दया शूकः कारुण्यं करुणा घृणा ।कृपानुकम्पानुक्रोशो हिंस्रे शरारुघातुकौ ॥ ३६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderक्लीneut.
उत्साहवर्धनो वीरः कारुण्यं करुणा घृणा ।कृपा दयानुकम्पा स्यादनुक्रोशोऽप्यथो हसः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
घृणाऽनुकम्पानुक्रोशश्च कारुण्यं च प्रगीयते ।मन्दाक्षं ह्रीस्त्रपा लज्जा व्रीडा सापत्रपान्यतः ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अनुकम्पा तु करुणा दया चापि कृपा घृणा ।स्त्रियां स्युः पुंस्यनुक्रोशः कारुण्यं न स्त्रियामथ ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कृपानुकम्पा करुणा घृणा च दयया सह ।शूकोऽस्त्री ना न्वनुक्रोशः कारुण्यं च दरस्त्रिषु ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
करुणायां तु कारुण्यमनुक्रोशो दयापि च ।स्याद्बीभत्से तु विकृतं हास्ये हासो हसोऽपि च ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अथ दया घृणा शूकः कारुण्यं करुणा कृपा ।अनुक्रोशोऽनुकम्पा स्याद्
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 द (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 श (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अद्भुतञ्चित्रमाश्चर्यं त्रितयं त्रिषु विस्मयः ।करुणोऽपि च कारुण्यं करुणा च दया दयः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दयालौ तु कृपालुः स्यात् कृपारुरनुकम्पने ।कारुण्यं करुणा हिंस्रे हिंसीरोऽपि, निबर्हणे ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एवमादीनि शृङ्गारवीक्षितानि मृगीदृशाम् ।रणोत्साहोद्धतो वीरः कारुण्यं तु कृपा घृणा ॥ ९६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उग्रता तूग्रिका रौद्री करुणा तु दया कृपा ।घृणानुकंपानुक्रोशः कारुण्यं चाथ कौक्कुटे ॥ १९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कारुण्य as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) अनुषङ्गकारुण्येऽप्यनुषङ्गः स्यात्प्रोक्तो गुह्येऽप्यवस्करः । वेदिकाऽङ्गुलिमुद्रायां लाक्षायां च कृमिस्तथा ॥ ८२३ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.823
- नानार्थार्णवसंक्षेप अनुषङ्गअनुषङ्गस्तु कारुण्ये प्रकृतस्यानुवर्तने । अनुकर्षस्त्वधस्थे स्याद् रथकाष्ठेऽनुकर्षणे ॥ २८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.28
- वैजयन्ती अनुषङ्गअनुषंगस्तु कारुण्ये प्रकृतस्यानुवर्तने । अभिमानस्तु विज्ञाने प्रणये दर्पहिंसयोः ॥ ९ ॥ Vaijayantī 8.1.9