उदार
udāraवि · adj.In 17 kośas: 25 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
महेच्छे तूद्भटोदारोदात्तोदीर्णमहाशयाः ।महामना महात्मा च कृपणस्तु मितंपचः ॥ ३६७ ॥कीनाशस्तद्धनक्षुद्रकदर्यदृढमुष्टयः ।किंपचानो दयालुस्तु कृपालुः करुणापरः ॥ ३६८ ॥सूरतोऽथ दया शूकः कारुण्यं करुणा घृणा ।कृपानुकम्पानुक्रोशो हिंस्रे शरारुघातुकौ ॥ ३६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderविadj.
genderविadj.
genderविadj.
genderविadj.
उदात्तश्च तथोदीर्णो महात्मोदार उच्यते ।आढ्यः समृद्धो धनवानिन ईशो धनीश्वरः ॥ ३५६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अनुदारोऽप्युदारः स्यादनुदग्र उदग्रवत् ।वादान्यः स्याद्वदान्योऽपि मार्षो मारिष उच्यते ॥ २५८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वदान्यो दानशीलः स्यादुदारश्चानुदारवत् ।त्यागी च स्थूललक्षोपि वरदस्तु समर्द्धकः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
उत्सुकोत्कण्ठितौ चाथ सरलोदारदक्षिणाः ।अपि स्यात्सुकलोर्थस्य दानभोगसमन्विते ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मित्रयुर्लोकयात्राविद्धर्मयुर्धार्मिकः स्मृतः ।दातोदारो वदान्यस्तु वदन्यो दाक-दानपौ ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
दानशौण्डः स्थूललक्ष्यः स्थूललक्षो बहुप्रदः ।दक्षिणे सरलोदारौ भवेदृज्वाशयोऽपि सः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
व्यग्रे विहस्त इत्युक्त उदीर्णोदारसत्तमाः ।महाशयोद्भटोदात्ता महात्मा च महामनाः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पितृतर्पणनिवापौ चिता चित्याचितस्तथा ।प्राञ्जलः सरलोदारावञ्जसौ दक्षिणे पुनः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
ऋजूदारावपि प्रोक्तौ निकृतानृजुशठाः समाः ।क्रूरे नृशंसनिस्त्रिंशपापा धूर्तस्तु वञ्जके ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 निकृ (syllable split)
genderपुंmasc.
उदारो दानशौण्डस्तु बहुदः परिकीर्तितः ।स्पर्शनं वित[59]रणं चैव प्रतिपादनमित्यपि ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उदीर्ण उद्भटोदार उदात्ते हृदयंगमे ।हृदयालुर्दयालुश्च विज्ञो ज्ञानी तु पानलः ॥ ६३३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विख्यातः प्रथितो ज्ञातः प्रतीतो विश्रुतोऽपि च ।दातोदारो वदान्यश्च त्राता गोप्ता च रक्षकः ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
अथोदारश्च दाता वै दानशौण्डो बहुप्रदः ।तथैव स्थूललक्षोऽपि कथ्यते कोविदैः किल ॥ ५७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भृशाकुले समुत्पिञ्ज उत्पिञ्जल-कपिञ्जलौ ।अथो महेच्छेऽनुदार उदारोदात्तकावपि ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मन्दे त्वलस आलस्यश्चतुरे दक्ष-दक्षिणौ ।उष्णकोष्णौ, दातरि, तु स्यादुदारोऽनुदारयुक् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 दा (wrong syllable)
genderविadj.
श्वेतकङ्गुस्तु मसुटी पीतकङ्गुस्तु मागधी ।उदारः काककङ्गुः स्त्री कोरदूषस्तु कोद्रवः ॥ १४२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उदारो दातृभोक्ता स्यादिष्टार्थोद्युक्त उत्सुकः ।स्पन्दनं किंचिच्चलनं पारिप्लवपरिप्लवे ॥ १५९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 चि (wrong syllable)
genderविadj.
दक्षिणसरलोदारास्तुल्याः सुकलः स दातृभोक्ता यः ।अन्तिकनिकटसनीडाभ्यर्णाभ्यग्रोपकण्ठसविधास्तु ॥ १६६० ॥
गीतिः
genderविadj.
अग्राम्ये सरलोदारविदग्धच्छेकदक्षिणाः ।गर्विते स्तब्ध उद्ग्रीवो बाहो धीरस्स इत्यापि ॥ २० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 त्या (wrong syllable)
genderविadj.
लक्ष्मीवान् लक्ष्मणः श्रीलो महामात्रोऽधिकर्द्धिकः ।उदारोदीर्णधन्यास्तु महात्मा सुकृतीति च ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
उदारो दातृमहतोरनुकूलेऽभिधेयवत् ।उत्तरा स्त्री तु दिग्भेदे स्नुषायां फाल्गुणस्य च ॥विराटतनये पुंसि क्रूरे दिव्युत्रये त्रिषु ।प्रतिवाक्ये क्लीबलिङ्गमुत्तरन्तु निगद्यते ॥एकाग्रं वाच्यलिङ्गं स्यादनाकुलैकतानयोः ।औशीरमासने क्लीबं स्वापचामरदण्डयोः ॥कृकरः पक्षिभेदे स्यात् क्रकचे पक्षिदीनयोः(?) ।कदरः क्रकचव्याधिभिदोश्च खदिरे सिते ॥कर्वुरो राक्षसे पापे जलहेम्नोर्नपुंसकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 कु (wrong syllable)
उदार as a meaning in nānārtha verses
- शब्दरत्नावली सरलषण्डाली तु सरस्यां स्त्री कामुकी तैलमांसयोः । सरलः पूतिकाष्ठे स्यादुदारवक्तयोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.100