दर
daraपुं · masc.In 17 kośas: 25 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
भयं भीर्भीतिरातङ्क आशङ्का साध्वसं दरः ।भिया च तच्चाहिभयं भूपतीनां स्वपक्षजम् ॥ ३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गर्तश्वभ्रावटागाधदरास्तु विवरे भुवः ॥ १३६४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
निम्नमगाधो गर्तः श्वभ्रं शुषिरं वपा बिलं विवरम् ।अन्तरमवटुच्छिद्रं निर्व्यथनं रन्ध्ररोककुहरदराः ॥ ६२४ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
आतङ्को भयमाशङ्का दरस्त्रासश्च साध्वसम् ।मर्षः क्षमा तितिक्षा च क्षान्तिरुक्ता सहिष्णुता ॥ ७२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नाभिर्द्वयोः स्त्रियां नाभी तुन्तोदिर्दीदिडिः पुमान् ।दरोऽपि स्याच्छिरामूलं देहवृन्तार्थमित्यपि ॥ १९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शम्बुकोऽपि च शम्बूकः शाम्बूकः शम्बुको दरः ।शङ्खोऽर्णवभवः कम्बुरस्त्रियां पावनध्वनिः ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वभ्रं दरं च वा पुंसि सुषी सुषिरुभे स्त्रियौ ।अतलं वितलं चैव सुतलं च तलातलम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
दरोऽस्त्रियां साध्वसं च दार उत्त्रास इत्यपि ।त्रासातङ्कौ च भयनं क्लीबे चाथ भयानकम् ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कृपानुकम्पा करुणा घृणा च दयया सह ।शूकोऽस्त्री ना न्वनुक्रोशः कारुण्यं च दरस्त्रिषु ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शुषिरं सुषिरं चास्त्री पुंस्यगाधो वपा-शुषी ।द्वयोर्गर्ता दरस्त्रय्यामवटो युजि भूबिले ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
दभ्राणू तलिनं तुच्छं क्षुल्लकं क्षुद्रकं दरम् ।सूक्ष्मं श्लक्ष्णं पेलवं च लव-लेश-कणा नरि ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
समेऽर्द्धो इङ्गुदो जृम्भो दाडिमं कन्दरं [दरम्] ।पात्रं छत्रं च वल्लूरं नखरं पिठरं पुरम् ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
भयं दरः साध्वसं भीराशङ्कातङ्कभीतयः ।भीषणं दारुणं रौद्रं भीष्मं प्रतिभयं तथा ॥ २१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुषानले कुकूलोऽथ वर्षेऽब्दः पुंनपुंसकः ।दरस्त्रासे परीवादे जन्यो राहौ तमस्तथा ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
रौद्रे तूग्रं दरस्त्रासो भीतिर्भीः साध्वसं भयम् ।तिरस्क्रिया तिरस्कारे लीढावज्ञावहेलनम् ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माया तु शठता शाठ्यं वञ्चनं विप्रतारणम् ।शङ्कातङ्कौ दरस्त्रासो भीतिर्भीः साध्वसं भयम् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुनश्चाऽध्यवसायोऽथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ।आतङ्कस्तु भयं भीतिः भिया भीः साध्वसं दरः ॥ ४४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गर्तो वटोऽवटिः श्वभ्रं दरोऽगाधश्च खातकम् ।एतन्नामानि गर्तस्य मन्यन्ते हि महीतले ॥ २४८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दरस्त्रासः भयं भीतिरुत्त्रासः साध्वसं भयम् ।दरदो भीः प्रतिभयं भय पर्याय ईरितः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रन्ध्रं निर्व्यथनं श्वभ्रं च्छिद्रं रोकं दरो बिलम् ।विवरं कुहरञ्चैव शुषिरञ्च वपाशुषिः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कन्दरोऽपि दरो, दर्याः प्रस्थे प्रष्ठोऽपि सानुयुक् ।स्नुर्ना तालव्यमूर्धन्यमध्यौ पाषाणयुग्दृषत् ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तालव्यदन्त्यः शुषिरम्, गर्ते गर्ता दरस्त्रिषु ।स्वभ्रं तालव्यदन्त्याद्यमवटोऽवटिरित्युभौ ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
दशामूनि त्रिषूमे तु बीभत्सविकृते त्रिषु ।साध्वसं तु भयं त्रासो दरो भीर्भीतिरित्यपि ॥ ९७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यादर्तनमृतीया च गर्हा चाथ भयं भिया ।त्रासोत्त्रासौ दरो भीतमातङ्को भीश्च साध्वसम् ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अब्दो वर्षे दरस्त्रासे कुकूलस्तु तुषानले ।स्याज्जन्यस्तु परीवादे पर्यङ्के तल्प इत्यपि ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsत्रास
दरी पुनः कन्दरवाचिका स्या-दथेषदर्थे दरमव्ययं च ।क्षुरश्छिदावस्तुनि कोकिलाक्षेत्रिकण्टकेऽथ त्रितये पुरं स्यात् ॥ ५ ॥
उपेन्द्रवज्रा
meaningsईषत्
पुंसि स्त्री तु द्रवा नद्यां त्रिर्घनप्रतियोगिनि ।दरः शङ्खे भये श्वभ्रे छिद्रमात्रे तु सज्जनः ॥ ५७५ ॥
अनुष्टुप्
नृशण्डः कन्दरे तु स्त्री दरी स्वल्पार्थके पुनः ।दरोऽव्ययमिति प्राहुर्दलं तु क्ली तरुच्छदे ॥ ५७६ ॥
अनुष्टुप्
तारस्त्रिषूच्चनिनादमुक्तार्कशुद्धमुक्तयोः (?) ।ऋक्षाक्षिमध्ययोर्न ना रजते च नपुंसकम् ।स्त्रियां बुद्धदेवतायां वालिदेवगुरुस्त्रियोः ।ताम्रन्तु शुल्वारुणयोर्दरोऽस्त्रीभयगर्त्तयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 र्न (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 द्ध (wrong syllable)
दरी तु कन्दरे स्त्री तु मनागर्थे दराव्ययम् ।दस्रः खरेऽश्विनीपुत्रे दारु पिचलकाष्ठयोः ॥देवदारुणि च द्वारं निर्गमोपाययोरपि ।धरी गिरौ कूर्मराजे वसुकार्यासतूलयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 रु (wrong syllable)
meaningsमनाक्
दर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु संभ्रमस्यात्संभ्रमोऽपि त्वरणेऽतिवेगे तथा दरे स्यान्नरि चादरे च । ना विद्रुमो रत्नतरौ प्रवाले तथा प्रदिष्टो नवपल्लवे च ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.25.83
- नानार्थार्णवसंक्षेप नागदन्तअत्रापि पूर्ववत् सादि नागदन्तस्तु पुंस्ययम् । निर्यूहसंज्ञके वेश्मभित्तिशङ्कौ तथा दरे ॥ ३०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.304
- त्रिकाण्डशेष त्रासमणिदोषे दरे त्रासो दासो वित्तात्मचेटयोः । झिण्ट्याञ्च दासी दीर्घायुरृषिः काकश्च शाल्मलिः ॥ ४४७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.447