लोक
lokaपुं · masc.In 16 kośas: 20 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 25 as a meaning of another word.
ग्रामेयके तु ग्रामीणग्राम्यौ लोको जनः प्रजाः ॥ ५०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
स्याल्लोको विष्टपं विश्वं भुवनं जगती जगत् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 धा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
त्रिष्वथो जगती लोको विष्टपं भुवनं जगत् ।लोकोऽयं भारतं वर्षं शरावत्यास्तु योऽवधेः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भुवनं विष्टपं लोको जगदेकार्थवाचकाः ।अमृतं त्रिदशाहारः सुधा पीयूषमुच्यते ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीवृज्जनपदो देश उपवर्तनमिष्यते ।जनो लोकः प्रजा प्रोक्ता विषयो ग्रामसंख्यया ॥ २८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आलोकनं च लोकश्च कटाक्षोऽपाङ्गदर्शनम् ।प्रलोकितं पार्श्वदृष्टिः पृष्ठतस्त्ववलोकनम् ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्स्त्रियां जगती क्लीबे जगद्विष्टपपिष्टपौ ।अस्त्रियौ भुवनं क्लीबे लोकः स्यात्पुंसि चाप्यथ ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोकोऽथ लोकधातुः स्याज्जम्बूद्वीपं तु न स्त्रियाम् ।इलावृतं तु फलभूर्मर्तो भूर्लोक उच्यते ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दायादो भागधेयोऽथ भावे ज्ञातेयमन्तिमे ।बन्धुता तु व्रजे लोको जनो विट् चर्षणिः प्रजा ।जनकीयं जनस्येदं * * * * * * * * ।त्रिषु सार्वजनीनः स्यात्साधुः सर्वजनेषु यः ।* * * * * * * * जनता स्त्री जनव्रजे ।भवेद्विश्वजनीनं तद्धितं विश्वजनाय यत् ।स्यात्सार्वजनिकं सर्वजनीनं च विशेष्यवत् ॥सर्वेभ्योऽपि जनेभ्यो यद्धितं वस्तु भवेदिह ।एवं प्रातिजनीनः स्यान्माहाजनिक इत्यपि ॥तथा पञ्चजनीनश्च सर्वीयः सार्ववत्स्मृतः ।त्रिषु स्वो निज आत्मीय * * * सौव इत्यपि ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
विष्टरं मल्लिकापीठमासन्दीमासनं विदुः ।विष्टपं भुवनं लोको जगत् तस्य पतिर्जिनः ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्टपं भुवनं विश्वं जगल्लोको जगत्यपि ।जीवः स्यात्पुरुषः क्षेत्रज्ञात्मानावसुमानथ ॥ २५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मर्मस्पृगथ लोकस्तु प्रजा जन अपीक्षितः ।ग्रामेयकस्तथा ग्राम्यग्रामीणावथ सत्कुले ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्टपं भुवनं विश्वं जगल्लोकश्चराचरम् ।मनुष्यलोकः संसारो नागलोको रसातलम् ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
लोकः स्याद्भुवनं विश्वं विष्टपं पिष्टपं जगत् ।जगती चेति नामानि लोकानां सप्त सन्ति वै ॥ २४८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्थली दैवकर्तृकेऽन्यत्स्थलं क्लीबे स्थलेत्यपि ।निर्जले मरुधन्वानौ खिलमप्रहतं समम् ।त्रिषु स्याज्जगती लोको जगद्भुवनपिष्टपम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अथ स्याज्जगती लोको विष्टपं भुवनं जगत् ।ब्रह्मादि स्तम्बपर्यन्तं ब्रह्मस्तम्बोऽखिलं जगत् ॥ ३७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुंस्त्वे हाहा हूहू-र्ग्रन्थिः पाणिः कलिर्दृतिर्मौलि ।अञ्जलिङ्घ्रिः कुक्षिर्लावकलोकोत्तरासङ्गाः ॥ २ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
महाभूतानि भूतानि लोको भुवनविष्टपे ।मर्त्यलोको जीवलोको मर्तोऽप्यथ भुवोऽव्ययम् ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश खखं व्योमेन्द्रियलोकेषु पुरक्षेत्रेषु बिन्दुषु । नखं नखी च सुगन्धिद्रव्ये स्यान्नखरे नखः ॥ Dharaṇikośa 2.2.1
- धरणिकोश प्रजाआजिः समावनौ युद्धे प्रजा संता[19]नलोकयोः । रुजा भङ्गे च रोगे च निजमात्मीयनित्ययोः ॥ Dharaṇikośa 7.1.1
- धरणिकोश जनजनो लोके जनी वध्वामुत्पत्तौ च जनी स्मृता । महल्लोकात्परो लोको जन इत्यभिशब्दितः ॥ Dharaṇikośa 19.3.4
- धरणिकोश सत्यसत्यं युगे च लोके स तपोलोकात्परस्तु यः । सत्या स्यात्सत्यभामायां सत्यं शपथतथ्ययोः ॥ Dharaṇikośa 25.3.13
- कोषकल्पतरु लाजक्लीबे प्रजाविस्तृतिलोकलाम- ज्जकेषु गुञ्जा तु कलध्वनौ स्त्री । स्यात्काकणन्त्यां पटहेऽथ गञ्जा द्वयोः खनौ मद्यगृहे पुनः स्त्री ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.7.27
- कोषकल्पतरु जनपरे महर्लोकत ईरितोऽपि लोकेऽत्र लोकेऽपि जनश्च नीचे । जनी स्नुषायां स्याज्जनने घनस्तु मेघे दृढे विस्तृतिसान्द्रयोश्च । दृढेऽप्ययोमुद्गरके * गात्रे वाद्ये पुनर्मध्यमनृत्यकेऽन्त्ये ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.21.84
- कोषकल्पतरु शाखिन्शाखी तरौ वेदतुरुष्कलोके खड्गी तु खड्गान्वितशृङ्गिणि स्यात् । नागद्रुमादावपि गण्डके स्यात् स्युः सादिनोऽश्वेभरथाधिरोहाः ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.21.75
- कोषकल्पतरु चराचरचन्द्रे तथा पक्षचरोऽथ लोके चराचरं जङ्गम इङ्गिते च । स्वसैन्यभीतावभिमार आजौ वधेऽपि तादृक् प्रथितः प्रवीणैः ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.93
- कोषकल्पतरु विश्वस्त्रियां विषायां न तु पुंसि शुण्ठ्यां लोके तु षण्ढे निखिलेऽन्यवच्च । प्रुष्वस्त्वृतौ भास्वति चाथ योषि- दम्भःकणेऽथाशनिगोऽपि शंवः ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.29.4
- कोषकल्पतरु किंपुरुषस्यात्किंनरे किंपुरुषोऽपि लोके- ऽथालंबुषश्छर्दनरक्षसोर्ना । गण्डीरिकास्वर्गवधूषु च स्त्री पलंकषा गोक्षुररास्नयोश्च ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.30.70
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोत्रगजानां पूर्वजङ्घादिपादयोरथ गोत्रवाक् । लोके यानेऽप्यथो चर्म फलकाख्यास्त्रवारणे ॥ २१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.21
- नानार्थार्णवसंक्षेप हरस्प्रासादपृष्ठ इत्येके गृहभेदे गृहेऽपि च । हरः क्रोधे जले लोके ज्योतिषि ज्वलति स्रजि ॥ ७३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.73
- नानार्थार्णवसंक्षेप जगतीलोके स्त्री तु जगत्यष्टाचत्वारिंशत्स्वरादिषु । छन्दोभेदेषु सुरभौ पृथिव्यां चाथ तत् त्रिषु ॥ ४६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.469
- नानार्थार्णवसंक्षेप धारणस्तने धातरि लोकेऽर्के सलिले तु नपुंसकम् । धर्णसिस्तु पुमाञ्छैले सलिले तु नपुंसकम् ॥ ९७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.977
- नानार्थार्णवसंक्षेप भुवनपुंस्यप्येके विदुर्लोके क्लीबमेव जले विदुः । भुजिष्यस्तु द्वयोर्दासे वने तु स क्ली पुमान् पुनः ॥ १३०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1301
- परमानन्दीयनाममाला जनज्येष्ठो मासेऽग्रजे पूज्ये ज्येष्ठा स्थाद्गृहगोधिका । नक्षत्रेऽप्यौषधीभेदे जनो लोके पृथग्जने ॥ १९४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.194
- परमानन्दीयनाममाला जगतीजीवनं सलिले जन्मवृत्त्योरपि निरीक्ष्यते । जगती छन्दसां भेदे भूमौ लोकेऽथ जम्बुकः ॥ २०६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.206
- परमानन्दीयनाममाला जनपदजलौकःकङ्कयोस्त्रौटौ लोके जनपदो मतः । पत्तने विषये मार्गे जर्जरीको जरत्तरे ॥ २०९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.209
- परमानन्दीयनाममाला प्रजापल्लिर्भिल्लादिवासे स्यात्प्रजा संतानलोकयोः । पक्तिस्तु गौरवे पाके पलं मांसे मितावपि ॥ ३०१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.301
- परमानन्दीयनाममाला भुवनभरतस्तु मुनौ भूपे भुवनं जललोकयोः । भास्करः सूर्यवह्न्योः स्याद् भ्रमरः कामुकेऽप्यलौ ॥ ३३६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.336
- शब्दरत्नावली प्रजाभुजं द्वयोः करे वाहौ प्रजा सन्ततिलोकयोः । मर्ज्जः स्त्रियान्तु श्रुद्धौ ना रजके पीठमर्दके ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.13
- शब्दरत्नावली जनजनो लोकान्तरे लोके महर्लोके च पामरे । जनी वधे(?) तथोत्पत्तौ कान्तायामोषधिभिदि ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.7
- शब्दरत्नावली पुरुपुरुः पुमान् देवलोकपरागनृपभित्सु च । प्रचुरे वाच्यलिङ्गं स्यान्नदीभेदेऽपि च स्त्रियाम् । रसभेदे पुमानेव स्याद्भटातुरयोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.24
- वैजयन्ती धरुणद्रुहिणौ हरिधातारौ शास्त्रोदाहरणयोस्तु दृष्टान्तः । दोषज्ञौ बुधभिषजौ धरुणाः स्तनधातृलोकार्काः ॥ ३२ ॥ Vaijayantī 7.1.32
- वैजयन्ती पातालप्रज्ञानं लाञ्छने बुद्धौ प्रसूनं फलपुष्पयोः । पातालं लोक और्वश्च पतत्त्रं खे गरुत्यपि ॥ २२ ॥ Vaijayantī 7.3.22