शिष्य
śiṣyaपुं · masc.In 14 kośas: 11 synonym verses, 12 as a meaning of another word.
शिष्यो विनेयोऽन्तेवासी शैक्षः प्राथमकल्पिकः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छात्रान्तेवासिनौ शिष्ये शैक्षाः प्राथमकल्पिकाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अध्यापक उपाध्यायो व्याख्या विवरणं स्मृतम् ।शिष्यान्तेवासिनौ छात्रः शैक्षः प्राथमकल्पिकः ॥ ४०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छात्रान्तेवासिनौ शिष्यो विनेयश्च समार्थकः ।शिष्योपाध्याययोर्द्वंद्वे शैष्योपाध्यायिका स्त्रियाम् ।निशाध्ययनमस्यास्ति सोढं नैशः स नैशिकः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दीक्षितं मौण्ड्यं शिष्यं तमन्तेवासिनं विदुः ।कृतान्तागमसिद्धान्ताः ग्रन्थः शास्त्रमतः परम् ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 मौ (syllables merged)
genderपुंmasc.
उपाध्यायोऽध्यापनकृत् पाठकोऽध्यापको गुरुः ।शिष्यः छात्रः पार्श्ववासी पवित्रः प्रयतः शुचिः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिष्यश्छात्रो विनेयोऽन्तेवासी शैक्षश्च दीक्षितः ।आस्तिकः श्रावकः श्राद्धः स्याच्छ्रद्धालुरुपासकः ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्तेवासी विनेयश्च शैक्षः प्राथमकल्पिकः ।छात्रोऽन्तेषच्च विद्यार्थी शिष्यश्च शिष्यवाचकाः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
यज्ञान्तस्नानकृद्यस्तु सुत्वा सुस्नातकोऽपि च ।शिष्यान्तेवासिनौ छात्रे शैक्षाः प्राथमकल्पिकाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिष्यः शिक्षु-शैक्षो तालव्याद्याश्छात्रे च तद्भिदि ।व्रातादाने परिव्रज्या प्रव्रज्याऽप्यभिधीयते ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 शै (wrong syllable)
genderपुंmasc.
छात्रस्तु शिष्यो मोकः प्राडुपज्ञा ज्ञानमादिमम् ।समौ सिद्धान्तराद्धान्तौ ज्ञात्वारंभ उपक्रमः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिष्य as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अन्तेवासिन्पयस्विनी निशा प्रोक्ता नदीधेन्वोः पयस्विनी । अन्तेवासी स्मृतः शिष्यश्चाण्डालोऽपि प्रकीर्तितः ॥ Dharaṇikośa 19.2.90
- कोषकल्पतरु कापटिकआकल्पकः स्यान्मुदि चाथ वृन्दा- रकः सुरे सुन्दरमान्ययोश्च । आक्षेपको निन्दकवातरोग- व्याधेष्वथो कापटिकश्च शिष्ये ॥ ३१ ॥ Koṣakalpataru 6.1.31
- कोषकल्पतरु अन्तेवासिन्स्याद्व्योमचा[25a]री सुरपक्षिवाची स्यात्कामचारी चटके च कम्रे । स्वच्छन्दचारिण्यथ पृष्ठशृङ्गी भीमे च षण्ढे चलिते च दंशे । कारंधमी तु धातूक्तितत्परे कांस्यकारे च । अन्तेवासी शिष्ये चाण्डाले प्रान्तगे परवत् ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.68
- नानार्थार्णवसंक्षेप छात्रछत्रा छात्रस्तु शिष्ये ना मधुभेदे नपुंसकम् । छागो ना करुणाभिख्यपादपे छगले द्वयोः ॥ ४४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.444
- नानार्थार्णवसंक्षेप मोकशिग्रौ तु कश्चित् पाटल्यां पुनः स्त्रीपुंसयोरपि । मोकस्तु मोचने शिष्ये ना चतुष्पदि तु द्वयोः ॥ १०३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1037
- नानार्थार्णवसंक्षेप यजुस्द्वे (त्व?अ)श्वे नाश्वमेधाश्वे यजुस्तु नरि पावके । अध्वर्यौ यजमाने तु शिष्ये च द्वे यदुस्तु ना ॥ १०५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1054
- नानार्थार्णवसंक्षेप अन्तेवासिन्द्वयोर्ज्येष्ठे च सहजे स्यादन्तेवासिवाक् पुनः । शिष्ये त्रिषु द्वे चण्डाले स्यादित्येवं विदुर्बुधाः ॥ ५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.58
- शब्दरत्नावली कापाटिकपरमर्मज्ञशिष्ये ना शठे कापाटिकस्त्रिषु । काकरूको दम्भनग्नस्त्रीजित्पेचकभीरुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.163
- शब्दरत्नावली अन्तेवासिन्ज्येष्ठभातृ-धातृ-विप्रेष्वग्रजन्मा निगद्यते । विसर्गेऽक्षरमात्रे स्यादभिनिष्ठानमित्यपि । चण्डाले प्रान्तगे शिष्ये चान्तेवासी भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.131
- शब्दरत्नाकर अन्तेवासिन्अपवादौ तु निन्दाज्ञे गुह्यगूढाववस्करौ । अन्तेवासी तु चण्डाले शिष्यनापितयोरपि ॥ २२०० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2200
- वैजयन्ती न्यङ्कुग्राहाभ्राहिगजा नागा नाभिः क्षत्रे महानृपे । न्यंकुर्गुरुकुलेवासी शिष्यो मुनिमृगावपि ॥ ३० ॥ Vaijayantī 6.1.30
- वैजयन्ती अन्तेवासिन्अनिमेषोऽप्यनिमिषोऽप्यथ चण्डालशिष्ययोः । स्यादन्तेवास्यथर्वज्ञे त्वथर्वाणिः पुरोहिते ॥ १३ ॥ Vaijayantī 8.1.13