उपक्रम
upakramaपुं · masc.In 14 kośas: 21 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
अभ्यादानमुपोद्घात आरम्भः प्रोपतः क्रमः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ह (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
genderपुंmasc.
प्रत्युत्क्रमः प्रयोगार्थः प्रक्रमः स्यादुपक्रमः ।स्यादभ्यादानमुद्घात आरम्भः सम्भ्रमस्त्वरा ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आदिरग्रं पुरा पूर्वं प्रथमं प्राक् पुरः स्मृतम् ।उपज्ञोपक्रमारम्भौ पश्चाच्च चरमं भवेत् ॥ ७०७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपोद्घात उदाहार उपन्यासः पुरो वचः ।प्रस्तावः पुनरुद्घातः सोऽधिकार उपक्रमः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आद्यं ज्ञानमुपज्ञा स्त्री ज्ञात्वारम्भ उपक्रमः ।दर्शश्च पौर्णमासश्च यागौ पक्षान्तयोः क्रमात् ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धीशक्तिर्विक्रमो दुर्गसंचरः संक्रमोऽस्त्रियाम् ।प्रत्युत्क्रमः प्रयोगार्थः स्यात्प्रक्रम उपक्रमः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पानगोष्ठ्यामुच्चतालं रणे वीरजयन्तिका ।स्थाने नाट्यस्य रङ्गः स्यात्पूर्वरङ्ग उपक्रमः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभ्यादानमुपोद्धातो ज्ञात्वारम्भ उपक्रमः ।प्रत्युत्क्रमः प्रयोगः स्याच्छंयुवाकस्तु शंयुगी ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षणः समय इत्येवमुपोद्धातोऽप्युपक्रमः ।अभ्यादानमथारम्भः प्रयोगः प्रक्रमः समः ॥ ३८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इतिहाव्ययमैतिह्यमिति शब्दत्रयं तथा ।अज्ञानकृदु(आद्यं ज्ञानमु?)पज्ञा स्याज्ज्ञात्वारम्भ उपक्रमः ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभ्यादानं तथाऽऽरम्भः उपक्रमश्च प्रक्रमः ।उपोद्घातस्तथोद्घातो नामधेयानि सन्ति वै ॥ २७४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अव्ययन्त्विति हैतिह्यं परस्परोपदेशके ।आद्यज्ञानमुपज्ञा तु ज्ञात्वारम्भ उपक्रमः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रश्रयः प्रणयेऽपि स्यात् संक्रामो दुर्गसञ्चरः ।द्वाविमौ प्रथमारम्भे प्रक्रमोपक्रमौ समौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
साङ्गमोऽथो अनौद्धत्ये प्रश्रयः प्रशरोऽपि च ।आरम्भे क्रमः प्रोपाभ्यामुपोद्घात उद्घातवत् ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.doubtful
प्रस्तावोपक्रमोद्घातप्रारम्भप्रक्रमाः समाः ।उपोद्घात उदाहार आख्यानं पूर्वसंकथा ॥ ९१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रत्यापत्तिः पुनः प्राप्तिर्ज्ञात्वारम्भ उपक्रमः ।बडबास्यं तु पातालं सरन्ध्रे सुषिरं त्रिषु ॥ १७८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपोद्घात उदाहार उपन्यासः पुरोवचः ।प्रस्तावः पुनरुद्घातः सोऽधिकार उपक्रमः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छात्रस्तु शिष्यो मोकः प्राडुपज्ञा ज्ञानमादिमम् ।समौ सिद्धान्तराद्धान्तौ ज्ञात्वारंभ उपक्रमः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दक्षिणे वाममाकुंच्य प्रत्यालीढं विपर्यये ।वैहायसं च वेधे तु योगावाप उपक्रमः ॥ १८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथाभ्यादानमारंभः प्रक्रमः स्यादुपक्रमः ।प्रत्युत्क्रमः प्रयोगः स्यादारोहणमभिक्रमः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खलति स्यात्संचयेऽथ शैथिल्ये कत्रयत्यपि ।स्याच्छ्रथते कर्तयति तत्र चिल्लति च स्मृतम् ॥राभस्ये रभते प्रोक्तं रभिः क्रुध्यादरे समः ।आङस्त्वरोपक्रमयोरुद्यमे वध-दर्पयोः ॥ ७९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 2 च्छ्र (wrong syllable)
meanings
उपक्रमश्चिकित्सायामुपधारम्भयोरपि ।उपायपूर्वे त्वारम्भेऽमरसिंहः शरेप्यथो ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
वेदान्ते सद्रहस्ये च शुश्रूषायामुपासनम् ।आसने च शराभ्यासे प्रारम्भार्थ उपक्रमः ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रारम्भ
विक्रमे च चिकित्सायामुपधारम्भयोरपि ।उपलब्धिर्मनीषायां प्राप्तौ ज्ञानेऽपि कथ्यते ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
उपक्रम as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु प्रोद्-स्तुऋचत्यपीहार्कयति स्तुतौ स्युः प्रादुत्तरः स्तौतिरुपक्रमार्थः । समः परोऽसौ परिचायने स्या- निरः परो वर्णयतिश्च दृष्टौ ॥ ४५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.45
- कोषकल्पतरु अभ्या-दाप्रतेर्विर्विनिमये व्याङ्युक्प्रसारण-विकासयोः । उपाङः परिणामे संग्रहेऽभ्याङ उपक्रमे ॥ संप्राद्ददातिराम्नाये दानेऽथोपायने ह्युपात् । आत्मनेपदवानाङो ददातिर्नित्यमीरितः ॥ [186a]स्वास्यप्रसारादन्यत्र स आङस्तु ग्रहे मतः । नितो हेतौ रोगबोधे प्रैषे तु व्याङ्परो दिशिः ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 3.5.54
- कोषकल्पतरु संलीसांकीर्ण्ये सहभावे च संपरौ तावुपक्रमे । अधेः परस्थितावेतौ संताने परिकीर्तितौ ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 3.5.20
- कोषकल्पतरु अथोअथो अथानन्तरमङ्गलोप- क्रमप्रतिज्ञासकलत्ववाचि । प्रश्नेऽधिकारेऽपि च संशये च यथा पदार्थानतिवृत्तिवाचि । स्वीकारसादृश्यविनिर्णयेषु समुच्चये प्रश्नविधावपिः स्यात् ॥ ९८ ॥ Koṣakalpataru 5.1.98
- कोषकल्पतरु हाआह क्षेपनियोगयोरथ मतावाहो उताहो उभौ पृच्छायां च विचारणेऽप्यथ परिक्लेशे प्रकर्षेऽह हा । हिंसोपक्रमकुत्सनेषु विबुधाः संकीर्तयन्त्यादह प्रोक्तं मंक्षु विचक्षणे अति[246b]शये तत्त्वे तथाति द्रुते ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 5.1.29
- कोषकल्पतरु उद्धातउपक्रमेऽङ्घ्रिस्खलने च डिम्बे स्यात्कुम्भकादित्रितये च सृत्याम् । उद्धात उक्तो नरि मुद्गरेऽथो- द्गतोक्तयोः स्यादुदितं विशेष्ये ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.79
- कोषकल्पतरु पटहपटहस्तु न स्त्री स्यादानके पुंसि उपक्रमे च ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.32.44
- नानार्थार्णवसंक्षेप आरम्भवेषेऽप्याहुरथारम्भ उद्यमेऽपि वधेऽपि च । उपक्रमे च निर्माणेऽथालम्भः स्पर्शने वधे ॥ १८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.18
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रक्रमसाम्नः प्रथमभक्तौ च प्रक्रमः स्यादुपक्रमे । प्रमाणभेदे सोऽप्युक्तो द्विपदस्त्रिपदोऽपि वा ॥ १३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.131