फेनिल
phenilaपुं · masc.In 14 kośas: 15 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
कर्कन्धुः कुवली कोलिर्बदर्यथ हलिप्रियः ।नीपः कदम्बः सालस्तु सर्जोरिष्टस्तु फेनिलः ॥ ११३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
कर्कन्धूर्बदरी कोलिः कोलं कुवलफेनिले ॥ ३६ ॥सौवीरं बदरं घोण्टाप्यथ स्यात्स्वादुकण्टकः ।विकङ्कतः स्रुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आरग्वधे वालभीलुः सिते तु विधुलो रथः ।कपित्थो मन्मथश्च स्यादरिष्टे तु च फेनिलः ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ फेनायमानः स्यात्फेनमुद्वमति त्रिषु ।फेनिलः फेनलः फेनी फेनवांस्तद्युतो भवेत् ।पुमांसौ बिन्दु-पृषतौ विप्रुट् स्त्री तद्द्वयोः पृषत् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्निग्धच्छदाजाप्रिया च गृध्रनख्यल्पिका द्वयोः ।कर्कन्धूः स्यात्फेनिलम्बं बदरी कुवलं त्रिषु ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अरिष्टो रक्तबीजश्च पीतफेनश्च फेनिलः ।रक्ताफलः सुमङ्गल्यो गर्भपात्यर्थसाधनः ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुभनामा शीतफेनः फेनिलो गर्भपातनः ।निम्बे तु सर्वतोभद्रः पारिभद्रः सुतिक्तकः ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नागरङ्गे तु नारङ्गस्तिन्तिडी चाम्लिका मता ।अरिष्टः फेनिलस्तुल्यौ तिनिशे च रथद्रुमः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
रक्तशोभाञ्जने तुल्यौ मधुशिग्रूमधुद्रवौ ।अरिष्टः फेनिलो रिष्टोऽरिष्टको रिष्टकोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्जे फेनिले त्वरिष्ठो रिष्ठोऽपि पिचुमन्दवत् ।पिचुमर्दोऽपि निम्बेऽथ कर्पासे पिचुतूलयुक् ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उल्लेखनीयो लक्ष्मीवान् स्रावणश्च सरश्च सः ।शिग्रुर्मोचकतीक्ष्णगन्धवृषदा अक्षीभशोभाञ्जनौरक्तोऽसौ मधुशिग्रुरेव वनजः स्यात् फेनिलोऽरिष्टकः ।शल्यः स्यात् करहाटको मरुवकः पिण्डीतकश्छर्दन-स्तस्मिन् गारवराटकौ च मदनश्चाङ्गारकस्त्विङ्गुदी ॥ ४८४ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
घोण्टा तु बदरी कोलिः कर्कन्धूर्न नपुंसके ।कुवलं फेनिलं कोलं सौवीरं बदरं तथा ॥ ५०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कपित्थे स्युर्दधिफलो दधित्थग्राहिमन्मथाः ।हृद्यो दन्तशठः पुष्पफलोऽरिष्टे तु फेनिलः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
फेनिल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अरिष्टअरिष्टं सूतिकागारे लशुने च शुभेऽशुभे । तक्रेऽपि च तथारिष्टा निम्बफेनिलवायसाः ॥ Dharaṇikośa 10.3.7
- कोषकल्पतरु अरिष्टकाककङ्कपिचुमन्दरसोन- फेनिलेषु नरि तद्वदरिष्टः । सूतिकागृहशुभाशुभचिह्ने- ष्वन्तिमे कुशधियः प्रवदन्ति ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.10.38
- नानार्थार्णवसंक्षेप अरिष्टरभसस्तु द्वयोराह केकिनि क्ली तु दृग्रुजि । अरिष्टस्तु पुमान्निम्बे फेनिलाख्ये महीरहे ॥ १५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.15
- शिवकोष रिष्टवटो वराटे न्यग्रोधे यष्टी क्लीतकपद्मयोः । रिष्टः कुष्टे फेनिले च विटोऽब्जे लवणे रिमे ॥ १२२ ॥ Śivakoṣa 8.1.122
- शब्दरत्नावली अरिष्टअरिष्टः फेनिले कङ्के काके लवणनिम्बयोः । अरिष्टमशुभे तक्रे सत्यसूतीगृहे शुभे ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.34
- वैजयन्ती असिअगरुण्ययसो गुन्द्रे शरस्य मकरे त्वसेः । शुभस्य फेनिले पुंसि कार्पासे वाससो नरः ॥ १६ ॥ Vaijayantī 8.6.16