कच
kacaपुं · masc.In 19 kośas: 20 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
तज्जाः केशास्तीर्थवाकाश्चिकुराः कुन्तलाः कचाः ॥ ५६७ ॥वालाः स्युस्तत्पराः पाशो रचना भार उच्चयः ।हस्तः पक्षः कलापश्च केशभूयस्त्ववाचकाः ॥ ५६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
केशाः शिरसिजमूर्धजकचचिकुरशिरोरुहाः स्मृता वालाः ।तद्बन्धविशेषाः स्युर्वेणी धम्मिल्लकुन्तलकवर्यः ॥ ५३० ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
नभोभोगः स्वल्पकरस्तुषाराङ्गस्तु तारकाः ।बृहस्पतिः सुरगुरुः पुंश्चरीवल्लभः कचः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्वयोर्मौलिः कपालं षण् केशपर्यायभूरपि ।शिरसोरुड्रुहभवपर्यायाश्चिकुराः कचाः ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बहवो विविधाकारा धूमकेतुपुरःसराः ।गुरोःपुत्रः कचः शंयुः स्याद्भरद्वाज इत्यपि ॥ २१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वक्रोष्ठिकवंशिकयोस्तथैव कचकुल्वयोः ।पीठभक्तावहित्थानां सहैवाच्छोटनेन च ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 क (wrong syllable)
genderस्त्रीक्लीf. n.
अस्रो हलो वेल्लिताग्रस्तीर्थवाप(क)श्च कुन्तलः ।शिरोरुहः शिरसिजः कचो वालस्तु न स्त्रियाम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्षणनुर्ना व्रणोऽस्त्री स्यात्क्षतं दुष्क(त्वक्क)ण्डुरोऽपि च ।ईर्मेर्मणी अर्वरुषी शुष्के त्वत्र कचः पुमान् ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्द्रियार्थ-रथ-वायु-रदानांकण्ठ-देश-रस-गण्ड-नदानाम् ।ओष्ठ-कोष्ठमिति-धान्य-कचानांपाणि-पाणिज-कुठार-कुचानाम् ॥ ५ ॥
स्वागता
genderपुंmasc.
वालके जलकेशाख्यं बर्हिष्ठं दीर्घरोमकम् ।ह्रीबेरोदीच्यवज्रणि पिङ्गमाचमनं कचम् ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 ज्र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
केशं शिरोरुहं वालं कचं चिकुरमीहयेत् ।चूडापाशं च धम्मिल्लं कबरी केशबन्धनम् ॥ १९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुण्डं मौलिः कचाः केशास्तीर्थवाकाश्च कुन्तलाः ।वालाः स्युश्चिकुरास्तुल्या रचना भार उच्चयः ॥ २३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केशा बालाश्च चिकुरा अलकाः कुन्तलाः कचाः ।शिरोरुहास्तीर्थवाका मूर्धजास्तत्समुच्चये ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिरसिजाः कचाः केशाः तीर्थवाकाश्च कुन्तलाः ।वालाश्च वेल्लिताग्रोऽस्रः चिकुराश्चिहुरास्तथा ॥ ९०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 सि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उत्तमाङ्गं कं शिरञ्च कञ्चापि मान्तव्ययम् ।चिकुरः कचवालौ च केशकुन्तलकुञ्जराः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 4 मा (syllables merged)
genderपुंmasc.
मूर्धाथ कुन्तलं केशो वालः शिरसिजः कचः ।शिरोरुहोऽथ तंद्वृन्दे कौशिकं कैश्यमित्युमे ॥ १०८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शौण्डिकामेघपङ्क्तौ स्याद्गुरौ कच इतीर्यते ।श्यामा वसुन्धरायां स्यात् पर्वते नाकुरित्यपि ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सिद्गुण्डी डिण्डिकं जल्ली भ्रकुञ्चं शनकी कचम् ।कची भ्रेणं भ्रकुञ्ची तु पागलं पागली गिलम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जटुले कालकः पिप्लुस्तिलके तिलकालकः ।तनूरुहं रोम लोम केशाः शिरसिजाः कचाः ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चन्द्रे चौरे चोऽथ वागीशपुत्रेबन्धे शुष्कस्यारुषः स्यात्कचो ना ।स्त्रीभ्यां काचः शिक्यमृद्दृष्टिरुक्षुमोचः शिग्रौ शाल्मलीरम्भयोः स्त्री ॥ २ ॥
शालिनी
क्षप इत्येवमेतस्य लिङ्गं रूपं च चिन्त्यताम् ।कचो बृहस्पतेः पुत्रे केशे चापि नृलिङ्गकः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
नृजातिभेदे शनकीक्षत्त्रियप्रभवे द्वयोः ।कशा स्त्री वाजिताडन्यां द्वे तु रोमशपुच्छके ॥ १४७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
कोकस्तु चक्रवाके स्थाद्वृके खर्जूरिकाद्रुमे ।कचो वाक्पतिपुत्रे स्यात्केशे बन्धे व्रणान्तरे ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
अर्चा स्यात् प्रतिमा पूजा जातकशुश्कषणेऽपि च ।कचः बृहस्पतिसुते केशे शुष्कव्रणेऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
कच as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् अस्रप्रदरा भङ्गनारीरुक्बाणा अस्राः कचा अपि । Amarakośa 3.3.313
- कोषकल्पतरु अश्मन्तकज्योत्स्ना नरि त्वापणिके कचे स्या- न्निर्ग्रन्थकस्तु क्षपणे दरिद्रे । पुनर्नवायां तु कटिल्लकः स्या- त्स्यात्कारवेल्ले च कुठेरके च ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.37
- कोषकल्पतरु वृजिननिपानमाहावकदोहपात्रे न स्त्री द्वयोनं च निपानकृत्याम् । पापे तु षण्ढे वृजिनं कचे ना वक्रे पराभं प्रवदन्ति सन्तः ॥ ३३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.33
- कोषकल्पतरु अस्रस्नुह्यां तु वज्रापि गुडूचिकायां स्नुह्यन्तरेऽपि प्रथिता * वज्री । शुल्बे तु ताम्रं परगाम्यरुणे स्या- दस्रस्तु कोणेऽपि कचेऽथ रक्ते ॥ ५७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.57
- कोषकल्पतरु कुञ्जरकुञ्जरो न स्त्रियां वारणे स्यात्कचे घातकीवाचकः सम्मतः स स्त्रियाम् । पञ्जरोऽस्त्री[55a]मतः पक्षिबन्धस्थले बन्धमात्रेऽप्यथो पिञ्जरं हेमनि ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.25
- नानार्थार्णवसंक्षेप आस्रत्रिषु तद्भवतत्साधुतद्धितक्षेप्यवस्तुषु । आस्रं क्ली रुधिरे बाष्पे कचे ना त्र्यस्रयोगिनि ॥ ६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.65
- नानार्थार्णवसंक्षेप कञ्जनकुलस्य प्रभेदे स्यान्मर्त्यजात्यन्तरे तथा । डिण्डिकीवैश्यजे क्ली तु कञ्जं पद्मे कचे तु ना ॥ १४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.148
- परमानन्दीयनाममाला कोशातककाकरूकोऽथ दम्भे स्याद्भीते घूके स्त्रिया जिते । कोशातकः कचे घोषे स्त्रीत्वे ज्योत्स्नी पटोल्यपि ॥ १४४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.144
- परमानन्दीयनाममाला पिच्छपिच्छः पुच्छे कचे वाजे क्लीबलिङ्गमुदाहृतम् । पिञ्जा तूला हरिद्रा च पुष्टिर्वृद्धौ च पोषणे ॥ ३०० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.300
- शब्दरत्नावली कोषातकमयूरे ताम्रचूडे च कृकवाकुरुदाहृतः । पटोल्ल्यां घोषके स्त्री स्यात् कचे कोषातकः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.165
- शब्दरत्नावली अङ्गजअण्डजः स्यान्मृगमदे सरटे पक्षिमत्स्ययोः । अङ्गजं रुधिरे ना तु कामे पुत्रे मदे कचे ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.19
- शब्दरत्नावली वृजिनविपन्नो भुजगे पुंसि विपदाक्रान्तके त्रिषु । विच्छिन्नन्तु समालब्धे विभक्तेऽपि च वाच्यवत् ॥ विलग्नं लग्नमात्रे स्यात्त्रिषु मध्ये तु न स्त्रियाम् । विषघ्नी त्रिवृतायां स्त्री गुडुच्यां ना शिरीषके ॥ व्युत्थानं नृत्यभेदे स्याद्विरोधाचरणेऽपि च । वृजिनं किल्विषे क्लीबं कचे ना कुटिले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.79
- त्रिकाण्डशेष चिकुरमृते देवकुले चैत्रं ना भूभृन्मासभेदयोः । सपें विष्णौ चक्रधरश्चिकुरौ वृक्षभित्कचौ ॥ ३५० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.350