निकृत

nikṛtaवि · adj.

In 11 kośas: 12 synonym verses, 6 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.42 · p. 19

दक्षिणे सरलोदारौ शठस्तु निकृतोऽनृजुः ।

अनुष्टुप्

दक्षिणवि सरलवि उदारवि शठवि निकृतवि अनृजुवि

genderविadj.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.123 · p. 21

निकृतस्तु विप्रकृतो न्यक्कारस्तु तिरस्क्रिया ।परिभावो विप्रकारः परापर्यभितो भवः ॥ ४४१ ॥अत्याकारो निकारश्च विप्रलब्धस्तु वञ्चितः ।

metre not recognised

निकृतवि विप्रकृतवि न्यक्कारपुं तिरस्क्रियास्त्री परिभावपुं विप्रकारपुं पराभवपुं परिभवपुं अभिभवपुं अत्याकारपुं निकारपुं विप्रलब्धवि वञ्चितवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.74

निकृतः स्याद्विप्रकृतो विप्रलब्धस्तु वञ्चितः ।

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्वि (wrong syllable)

निकृतवि विप्रकृतवि विप्रलब्धवि वञ्चितवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.46

दोषैकदृक्पुरोभागी निकृतस्त्वनृजुः शठः ॥ ४६ ॥

अनुष्टुप्

दोषैकदृश्वि पुरोभागिन्वि निकृतवि अनृजुवि शठवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.383 · p. 45

क्रियावान्कर्मसूद्युक्तो दीर्घसूत्रो जडक्रियः ।निकृतो विप्रलब्धः स्यात्समुन्नद्धोऽतिगर्वितः ॥ ३८३ ॥

अनुष्टुप्

क्रियावत्वि दीर्घसूत्रवि जडक्रियवि निकृतवि विप्रलब्धवि समुन्नद्धवि अतिगर्वितवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.87 · p. 223

शिश्विदानः कृष्णकर्मा निकृतस्त्वनृजुः शठः ।दोषैकदृक् पुरोभागी द्विजिह्वो मत्सरी खलः ॥ ८७ ॥

अनुष्टुप्

शिश्विदानवि कृष्णकर्मन्वि निकृतवि अनृजुवि शठवि दोषैकदृश्वि पुरोभागिन्वि द्विजिह्ववि मत्सरिन्वि खलवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.152 · p. 6

शिश्विदानः कृष्णकर्मा नृशंसः क्रूरकर्मकृत् ।निस्त्रिंशो घातुकः पापो शठस्तु निकृतो[161b]ऽनृजुः ॥

metre not recognised

शिश्विदानवि कृष्णकर्मन्वि नृशंसवि क्रूरकर्मकृत्वि निस्त्रिंशवि घातुकवि पापवि शठवि निकृतवि अनृजुवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.66 · p. 7

व्यसनार्तोपरक्तौ द्वौ विहस्त-व्याकुलौ समौ ।निकृतः स्याद्विप्रकृतोऽन्यध्रुट्स्वस्थानगोऽपि सः ।शरणार्थ्यभिपन्नः स्यात्पिण्डीशूरोऽस्तिमान्धनी ॥ ६६ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्वि (wrong syllable)

व्यसनार्तवि उपरक्तवि विहस्तवि व्याकुलवि निकृतवि विप्रकृतवि अन्यध्रुष्वि स्वस्थानगवि शरणार्थिन्वि अभिपन्नवि पिण्डीशूरवि अस्तिमत्वि धनिन्वि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.41 · p. 106

ऋजूदारावपि प्रोक्तौ निकृतानृजुशठाः समाः ।क्रूरे नृशंसनिस्त्रिंशपापा धूर्तस्तु वञ्जके ॥ ४१ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 निकृ (syllable split)

ऋजुपुं उदारपुं निकृतपुं अनृजुपुं शटपुं क्रूरपुं नृशंसपुं निस्त्रिंशपुं पापपुं धूर्तपुं वञ्जकपुं

genderपुंmasc.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.665 · p. 112

क्लिष्टकृत्ये शिश्विदानो निकृति(त?)स्तु शठे स्मृतः ।चञ्चले चिकुरः पोटी दोषदृक्परिको मतः ॥ ६६५ ॥

अनुष्टुप्

शिश्विदानवि निकृतवि चिकुरवि पोटिन्वि परिकवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.226 · p. 89

विप्रकृतो निकृतोऽपि निस्तेजो हि जनो भवेत् ।

metre not recognised

विप्रकृतवि निकृतवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश प्राणिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 4.1.62 · p. 163

दोषैकदृक् पुरोभागी दोषमात्रप्रदर्शके ।वक्राशये तु निकृतः कुटिलश्चालनृजुः शठः ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 कुटि (syllable split)

दोषैकदृश्वि पुरोभागिन्वि निकृतवि कुटिलवि अनृजुवि शठवि

genderविadj.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास तार्धश्लोकः Dharaṇikośa 15.2.47 · p. 74

निकृतः स्याद्विप्रकृतो निकृतो विप्रलब्धकः ।अजितो वासुदेवः स्यादजितश्चापराजितः ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्वि (wrong syllable)

meaningsविप्रकृत विप्रलब्धक

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ तान्ताः Koṣakalpataru 6.16.92 · p. 217

स्याद्वर्मितेऽपि दंशितमथ सुकृतं स्याच्छुभे पुण्ये ।परवत्सुविहित उक्तं प्रतारिते निकृतं विकृते ॥ ९२ ॥

उपगीतिःmetre not read in every line

meaningsप्रतारित विकृत

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ तान्ताः Koṣakalpataru 6.16.93 · p. 217

नीचेऽप्यथ विकृतं स्यादसंस्कृते रोगितेऽश्लीले ।संस्कृतमग्र्ये कृतके लक्षणयुक्तेऽप्यलंकृते पक्वे ॥ ९३ ॥

उद्गीतिः

meaningsनीच

doubtful

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.28 · p. 43

निकृतो विप्रलब्धेऽपि हते विप्रकृतेऽपि च ।निसृष्टं जनिते न्यस्ते निरस्तस्तु निराकृते ॥ २८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsविप्रलब्ध हत विप्रकृत

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास नकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.18.272 · p. 196

निष्क्रमो निर्गमेऽकुल्ये निकृतोऽन्यत्कृतेऽधमे ।नायको रत्नभेदे स्पात्प्रधानस्वामिनोरपि ॥ २७२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsअन्यत्कृत अधम

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश तान्ताः Śabdaratnāvalī 7.16.109 · p. 220

निकृतं विप्रलम्भे स्यात्त्रिषु विप्रकृते शठे ।निर्मुक्तः स्यान्मुक्तसङ्गमुक्तकञ्चुकसर्पयोः ॥

अनुष्टुप्

meaningsविप्रलम्भ विप्रकृत शठ