रमण
ramaṇaपुं · masc.In 13 kośas: 15 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
प्रेयस्याद्याः पुंसि पत्यौ भर्ता सेक्ता पतिर्वरः ॥ ५१६ ॥विवोढा रमणो भोक्ता रुच्यो वरयिता धवः ।
metre not recognised
genderपुंmasc.
कान्तः स्यात्कमिता पतिर्वरयिता भर्ता च भोक्ता धवो,रुच्याभीकवराभिकाश्च रमणः प्राणाधिनाथोऽनुगः ।सूनुः सन्ततिरात्मजश्च तनुजः पुत्रः प्रसूतिः सुतः,तुक् तोकं तनयश्च नन्दन इति प्राज्ञैरपत्यं स्मृतम् ॥ ४९७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
रमोभरुश्च यामाता जामाता रमणो धवः ।कान्तः सुखोत्सवश्चापि हृदयेशोऽथ जारके ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रमणो वकपर्यायनिम्बः कैडर्य इत्यपि ।गिरिनिम्बः शुक्रसारो भूनिम्बस्तु किरातकः ॥ १५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
देवदत्तः शीर्णपर्णः प्रियशालो रविप्रियः ।वरत्वचोऽप्यथ द्रेक्का तस्यां रमण-रामणौ ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊर्ध्वा सीतो बीजगर्भो रमणं त्वस्य पत्रकम् ।कोशातकी कोशावती घण्टाली श्वेतघोषिका ॥ ३५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 शा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderपुंmasc.
कान्तेष्टौ दयितः प्रीतः प्रियः कामी च कामुकः ।वल्लभोऽसुपतिः प्रेयान् विटश्च रमणो वरः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिस्तु स्यान्महति द्वे तु म्लेच्छे रमठ इत्ययम् ।त्रिस्तु क्रीडनशीले स्याद् रमणं तु नपुंसकम् ॥ १५०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रेयस्याद्या अमी शब्दाः पुंसि स्युर्वरवाचकाः ।पतिर्भर्ता वरः सेक्ता रमणो वरयिता तथा ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 रम (syllable split)
genderपुंmasc.
तद्रक्षणार्थं परितः कृते सज्जनमिष्यते ।किञ्चोपलक्षणं लक्ष्यं लक्षणं रमणं तथा ॥ २८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भर्ता विवोढा रमणो भोक्ता नाथः पतिर्धवः ।वरो वरयिता कान्तो वल्लभो दयितः प्रियः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वरयिता विवोढा च रुच्यश्च रमणो वरः ।दयितो हृदयेशश्च सेक्ता चेति प्रियः पतिः ॥ ८११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 यि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नर्मकीलो रतगुरुः स्वामी रमण इत्यपि ।अथ जारः पापपतिः पांशुलोपपती अपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अब्रह्मचर्यकं ग्राम्यधर्मञ्च सुरतं रतं ।सम्प्रयोगो निधुवनं रमणं मैथुनं रतिः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्षेत्रे साधन इन्द्रियेऽङ्गहरणे क्षेत्रे च गीते तथाक्लीबे स्याद्बवबालवप्रभृतिषु स्यात्त्वन्तिमे हिङ्गुनि ।जी[281a]रे स्याल्लवणान्तरेऽपि जरणं मानान्तरे धारणेक्षोण्यां स्त्री धरणं प्रिये तु रमणः पाटोलमूलेऽन्तिमे ॥ २० ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्
रमण as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु रामिलरामिलो रमणकामदेवयो- र्वार्द्दलं तु जलदावृते दिने । पुंसि सैन्यपटलेऽथ तन्दुलः पुंसि जन्तुहरधान्यसंघयोः ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.28.27
- शब्दरत्नावली रामिलरसाले इक्षौ पनसे च माकन्दे सिह्लकेऽपि च । रामिलो रमणे कामे लाङ्गुलं पुच्छशेफयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.86
- तन्त्राभिधान कनित्या कामेश्वरी मुख्यः कामरूपो गजेन्द्रकः । श्रीपुरं रमणो वङ्गकुसुमा परमात्मकः ॥ ५९ ॥ Tantrābhidhāna 2.18.59