द्वंद्व
dvaṃdvaक्ली · neut.In 4 kośas: 6 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
राका तु सरजाः कन्या स्त्रीधर्मः पुष्पमार्तवम् ।रजस्तत्कालस्तु ऋतुः सुरतं मोहनं रतम् ॥ ५३६ ॥संवेशनं संप्रयोगः संभोगश्च रहो रतिः ।ग्राम्यधर्मो निधुवनं कामकेलिः पशुक्रिया ॥ ५३७ ॥व्यवायो मैथुनं स्त्रीपुंसोर्द्वंद्वं मिथुनं च तत् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्रीपुंसौ मिथुनं द्वंद्वेऽपत्ययुग्मं च युग्युगम् ।युगलं यमलं द्वंद्वं यमं संघाटिका द्वयम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
युद्धास्कन्दन-सांपरायिक-मृधं द्वंद्वं समीकं तथाजन्यं च प्रविदारणं प्रधनवच्चायोधनं भण्डनम् ।आडम्बरोऽस्त्री पटहो चङ्गलः सूरयो रणः ।ग्राममद्गुरिका ग्राम[123b]युद्धं दोर्भ्यां तु तन्मिथः ॥ ५७ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्two metres in one verse
genderक्लीneut.
विश्वं जगत्येव गणे च वाडवंद्वंद्वं समासेतरवाचकं तथा ।शम्यां तथा शीतशिवं प्रकीर्तितंध्रुवं तथा निश्चय-तर्कयोर्मतम् ॥ १५ ॥
upajati 12
genderक्लीneut.
संयत्समितिराजिर्युध् द्वंद्वमास्कन्दनं मृधम् ।राटिः समीकं संस्फोटो विग्रहः कलहः कलिः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नीलो रामोऽञ्जनाभश्च कर्बुराद्यास्तु मिश्रिताः ।युग्मं द्वयं युगं द्वंद्वमुभयं युगलं द्वयी ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
समासे तु भवेत्पुंसि रोगभेदे च कुत्रचित् ।दार्वी दारुहरिद्रायां स्त्रियां गोजिह्विकौषधौ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
द्वंद्व as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कटुककटुकं कटुरोहिण्यां द्वंद्वेऽल्पे सर्षपे व्योषे । चलुकश्चुलकश्च द्वौ प्रसृतौ भाण्डप्रभेदे च ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.37
- कोषकल्पतरु पिप्पलजगलः पैष्टिकमद्ये मदनतरौ मद्यपङ्के ना । पक्षिणि पिप्पल[69b]आद्ये निरर्गले बोधिवृक्षे तु । द्वंद्वेऽस्त्रियां तु वसनच्छेदनभेदे कणायां स्त्री । वारिणि युग्मविहीनः पुंसि तु धवलो महोक्षे स्यात् ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.28.2
- कोषकल्पतरु समाससंक्षेपणे द्वंद्वमुखादिषु स्या- न्ना कीकसः स्यात्कृमिजातिवाची । अस्थ्न्यन्तिमे पायस ईरितो ना श्रीवासवृक्षे परमान्नकेऽन्त्ये ॥ ९१ ॥ Koṣakalpataru 6.31.91