शाकट
śākaṭaपुं · masc.In 12 kośas: 20 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
पाय्यं हस्तादिभिस्तत्र स्याद्गुञ्जाः पञ्च माषकः ॥ ८८३ ॥ते तु षोडश कर्षोऽक्षः पलं कर्षचतुष्टयम् ।बिस्तः सुवर्णो हेम्नोऽक्षे कुरुबिस्तस्तु तत्पले ॥ ८८४ ॥तुला पलशतं तासां विंशत्या भार आचितः ।शाकटः शाकटीनश्च शलाटस्ते दशाचितः ॥ ८८५ ॥चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थः प्रस्थैश्चतुर्भिराढकः ।चतुर्भिराढकैर्द्रोणः खारी षोडशभिश्च तैः ॥ ८८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
युगादीनां तु वोढारो युग्यप्रासङ्ग्यशाकटाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ति (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अथ स्यान्नासिकारज्जुः स्त्रियां नस्ता नसोतिनी ।पृष्ठवाड्युगपार्श्वस्थयुग्यप्रासङ्ग्यशाकटाः ॥ ४५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स एव शाकटो भारः शतमानं तु पुंसि वा ।दशभिर्द्धरणैस्तुल्यमथ कार्षापणः पुनः ॥ ५२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वहंलिहश्च प्रासङ्ग्यः शाकटस्तद्वहः पृथक् ।तद्वोढा तेन खनतीत्यादौ हालिक-सैरिकौ ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्तु[142b]लाविंशतिर्भार आचितो दशभारकः ।शाकटीनः * * * [शाकट]श्च शलाटश्चाचितोऽपि सः ॥ १५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्भा (syllables merged)
genderपुंmasc.
युगादीनां तु वोढारो युग्यप्रासङ्ग्यशाकटाः ।स तु सर्वधुरीणः स्यात्सर्वां वहति यो धुरम् ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुलानां विंशतिर्भार आचितः शाकटोऽपि च ।कुडवानां चतुष्केन प्रस्थः स्यात्पुंसलिङ्गकः ॥ ४१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नासिकायां कृतच्छिद्रबलीवर्देऽथ पष्ठवाट् ।तत्संख्याकबलीवर्देऽथ युग्यः शाकटोऽपि च ॥ ४९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुला पलशतं ज्ञेयं सुवर्णादिकमापने ।शलाट आचितो भारः शाकटीनश्च शाकटः ॥ १४८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वोढारः स्युर्युगादीनां प्रासङ्ग्ययुग्यशाकटाः ।स च सर्वधुरीणो वै सर्वां वहति यो धुरम् ॥ २२७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ङ्ग्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अथ युग्याश्च प्रासङ्ग्याः शाकटाश्च क्रमादिमे ।युगप्रासङ्गशकटवोटारो वृषभास्तु ये ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
दशभाराः आचितः स्याद् भारः शाकट आचितः ।पणस्य तूर्यभागः स्यात् काकनी काकिनीति च ।काकणी काकणिर्वोड्री काकनिः काकिणीत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शाकटोऽपि शलाटश्च शरारोऽपि तुरीयके ।प्रस्थभागे कुटपः स्यात् कुडवः कुलवोऽपि च ॥ ३२७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ट (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शाकाच्छाकटशाकीनौ क्षेत्राजीवादयस्त्रिषु ।लोष्टवः पुंसि लोष्टानि कोटिशो लोष्टभञ्जनः ॥ १४०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
तुला पलशतं ताभिर्विंशत्या भार एव तैः ।आचितः पुंसि दशभिः शाकटो भार आचितः ॥ १४९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रासंग्यः शाकटो युग्यो हालिकः सैरिकादयः ।एवं सर्वधुरीणैकधुरीणैकधुरा अपि ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यवादेस्तिल्यतैलीनौ तिलस्योमाणुभंगतः ।माषाच्चैवं द्विरूपत्वं शाकाच्छाकिनशाकटौ ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तौ तु द्वौ शाकटौ भारः शाकटीनः शलाटवत् ।भारा दश समं संगं धारभारं च शाकटम् ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वाद्यवादनदण्डे च शाकटस्तु त्रि हिंसके ।शालेयस्तु पुमाञ्ज्ञेयो मिश्रेयासंज्ञभेषजे ॥ १८१० ॥
अनुष्टुप्
meaningsहिंसक
श्यामकः शाकटस्तु स्यात् पुमान् पलशतात्मनः ।तुलासंज्ञस्य मानस्य विंशत्यात्मकभारके ॥ १८१५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsभार
तस्माच्च यद्दशगुणं तस्मिन् क्ली भेद्यवत् पुनः ।शकटेः शकटस्यापि सम्बन्धिन तथा स्मरेत् ॥ १८१७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
वाहके शकटस्याथ शाकटी स्त्रीति बुध्यताम् ।अर्थे निदानकारेण प्रयुक्ते शाकरस्तु ना ॥ १८१८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsशकटवाहक
शाकट as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु आचितपलायुतानां द्वितये च शाकटे स्यात्संगृहीतेऽपि हिते तथाचितः । मृषार्थके स्याद्गुणिते च ताडिते माने पुराणे सिचये तथाहतः ॥ ७४ ॥ Koṣakalpataru 6.16.74