सुवर्ण
suvarṇaक्ली · neut.In 24 kośas: 35 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 28 as a meaning of another word.
पाय्यं हस्तादिभिस्तत्र स्याद्गुञ्जाः पञ्च माषकः ॥ ८८३ ॥ते तु षोडश कर्षोऽक्षः पलं कर्षचतुष्टयम् ।बिस्तः सुवर्णो हेम्नोऽक्षे कुरुबिस्तस्तु तत्पले ॥ ८८४ ॥तुला पलशतं तासां विंशत्या भार आचितः ।शाकटः शाकटीनश्च शलाटस्ते दशाचितः ॥ ८८५ ॥चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थः प्रस्थैश्चतुर्भिराढकः ।चतुर्भिराढकैर्द्रोणः खारी षोडशभिश्च तैः ॥ ८८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
रूप्यक्लीकलधौतक्लीतारक्लीरजतक्लीश्वेतक्लीदुर्वर्णकक्लीखर्जूरक्लीहिमांशुक्लीहंसक्लीकुमुदक्लीसुवर्णक्लीस्वर्णक्लीहेमन्क्लीहिरण्यक्लीहाटकक्लीवसुक्लीअष्टापदक्लीकाञ्चनक्लीकल्याणक्लीकनकक्लीमहारजनक्लीरैपुंगाङ्गेयक्लीरुक्मक्लीलोहोत्तमक्लीवह्निबीजक्लीगारुडक्लीगैरिकक्लीजातरूपक्लीतपनीयक्लीचामीकरक्लीचन्द्रक्लीभर्मन्क्लीअर्जुनक्लीनिष्कक्लीकार्तस्वरक्लीकर्बुरक्लीजाम्बूनदक्लीशातकुम्भक्लीभूरिक्लीभूत्तमक्ली
genderक्लीneut.
genderपुंmasc.
स्वर्णं सुवर्णं कनकं हिरण्यं हेमकाटकम् ।तपनीयं शातकुम्भं गाङ्गेयं भर्म कर्बुरम् ॥ ९४ ॥चामीकरं जातरूपं महारजतकाञ्चने ।रुक्मं कार्तस्वरं जाम्बूनदमष्टापदोऽस्त्रियाम् ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हेम स्वर्णं जातरूपं सुवर्णं,भर्मं रुक्मं हाटकं शातकुम्भम् ।गाङ्गेयं स्याद्गैरिकं भूरि चन्द्रं,राः कल्याणं निष्कमष्टापदं च ॥ १७३ ॥
शालिनी
genderक्लीneut.
सुवर्णं कनकं सर्वजीवनं लोकसाधनम् ।शृङ्गारं लोकसामान्यं राजार्हं लोभमूलकम् ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अगरुः कृष्णसालः स्यान्नीलाञ्जनरसः स्मृतः ।कृतमाले सुवर्णः स्यादशोके सुरसुन्दरी ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृतमाले सुवर्णः स्यादशोके कर्णपूरकः ।श्रीमान् सुगन्धस्तिलके कलस्तत्पुष्पसौरभम् ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्त्री हेम्नः सुवर्णं तच्चतुर्भिस्तैः पलं तु षण् ।द्वयोर्मुष्टिः स्त्रियां मुष्टी सृपाटं पुंसि वा स्त्रियाम् ॥ ५१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सेरादिका ये मणान्तास्ते म्लेच्छपरिकल्पिताः ।स्वर्णं सुवर्णं कनकं पुरटं निष्कहाटके ॥ ५३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कार्षापणपक्वणयोर्वारवाणापराह्णयोः ।वाणस्य कङ्कणद्रोणसुवर्णानां तृणस्य च ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ण (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
हिरण्यमस्त्रियां हेमं निष्कमष्टापदं गमत् ।स्वर्णं सुवर्णं रजतं कुमारं त्विदमुत्तमम् ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्यञ्जनलवण सुवर्ण-प्रमुखानां सप्तलोहानाम् ।नान्तं लान्तं स्त्वन्तं तान्तं त्रान्तं च सामान्तम् ॥ ८२ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
आक्रीड-कोदण्ड-तरण्ड-मण्ड-प्रकाण्ड-काण्डानि पलाण्डु-मुण्डौ ।दृढोऽथ बाणोऽप्यणु-वारवाण-कार्षापण-स्वर्ण-सुवर्ण-चूर्णाः ॥ ४४ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.
हेम चाष्टापदं स्वर्णं कनकार्जुनकाञ्चनम् ।सुवर्णं हिरण्यं भर्मं जातरूपं च हाटकम् ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सुवर्णं काञ्चनं रुक्मं कल्याणं कनकं वसु ।हिरण्यं हाटकं वह्निबीजं चामीकरार्जुने ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्षोऽथ पलमित्युक्तं तच्चतुर्गुणिते स्मृतम् ।विस्तः सुवर्णः कनकनिकुञ्चनविकर्षणे ॥ ५२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुवर्णं रजतं ताम्रं रितिः कांस्यं तथा त्रपु ।सीसं नदीवरं चैव अष्टौ लोहानि चक्षते ॥ ५४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वृत्तं श्वेतं शुक्लशिला सुवर्णं हरितालके ।गन्धके गन्धिलं त्वाशारसग्राहि हिरण्यजम् ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पञ्चवर्णे सुवर्णं स्यात् षड्वर्णे टङ्कमित्यपि ।दाक्षायणं सप्तवर्णेऽप्यष्टवर्णे तु भार्गवम् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुवर्णं कनकं स्वर्णं हिरण्यं हेम काञ्चनम् ।चामीकरं शातकौम्भं गाङ्गेयं भर्म हाटकम् ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रोक्तः सुवर्णो हेम्नोऽक्षे विस्तोऽप्यशितिरक्तिकाः ।कथ्यते कुरुविस्तस्तु पलमेकं सुवर्णकम् ॥ १४८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वर्णं शुक्रं सुवर्णञ्च वसु वेणुतटोभवम् ।कर्बूरं कर्बुरं रुक्मं कर्चूरं कर्वुरं पुनः ॥ १८०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुवर्णोऽपि च शम्याक आरेवतः शलालुकः ।जम्भीर जम्भ जम्भीर जम्भलादन्तहर्षणः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पलं चतुष्कं स्यान्मुष्टिः… मृपाटिकेत्यपि ।हेम्नः कर्षे सुवर्णस्तु स एव विस्त इत्यपि ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
अश्मजातौ च मुक्तादौ क्लीबे रत्नं मणिर्द्वयोः ।सुवर्णं काञ्चनं हेम हिरण्यं स्वर्णहाटकम् ।गाङ्गेयं कनकं भर्म शातकुम्भञ्च कर्वुरम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तारे श्वेतं शितं रूप्यं रूप्रं भीरु सुभीरुकम् ।कनके स्वर्णं सुवर्णं स्यान्महारजतान्वितम् ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जाम्बूनदं सुवर्णं स्वर्णं चामीकरं महारजतम् ।अपि भर्मजातरूपे अष्टापदभूरिणी तु वा पुंसि ॥ १४१ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
मर्कटी पुंसि षड्ग्रन्थो गोजिह्वादार्विके समे ।शम्याकः कृतमालदीर्घकलिका वारेवतः प्रग्रहोराजद्रुश्चतुरङ्गलोऽपि च सुवर्णश्च स्युरारग्वधे ।नादेयी विदुलो रथाभ्रकुसुमौ वानीरशीतौ परि-व्याधो वञ्जुलवेतसौ च विदलश्चामी समाना नव ॥ ५०२ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.
स सुवर्णो हेमकर्षे पलं कर्षचतुष्टयम् ।समौ विस्तसुवर्णौ द्वौ कुरुविन्द(स्त?)स्तु तत्पले ॥ १४९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दाडिम्बः पर्वरुट् च स्यात्स्वाद्वम्लः शुकवल्लभः ।पिण्डीरोऽथ सुवर्णेभनागाख्यो नागकेशरः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोमयकुमुदबिम्बशङ्खाश्रमशैलसुवर्णतोरणाः ।नूपुरशिखरतूर्यनिर्य्यासगृहाङ्कुशबर्हिपल्लवाः ॥ ९ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
लोभनं कनकं शुक्रं सुवर्णं चन्द्रकानञ्चने ।दाक्षायणं श्रीमकुटं गारुडं तारजीवनम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ता द्वादश सुवर्णोऽस्त्री निष्को दीनार इत्यपि ।साशीतिपणसाहस्रो दण्ड उत्तमसाहसः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
तृतीये ध्वानका शाणभागे माषास्तु षोडश ।सुवर्णोऽक्षः पिचुः पाणिः कर्षोऽस्त्री क्रोडबिंदुके ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सारणी स्वल्पनद्यान्तु प्रसारण्यामपि स्त्रियाम् ।सुषेणः कपिवैद्ये स्यात्करमर्दे च केशवे ॥सुवर्णः स्वर्णकर्षे स्यात्सुष्ठुवर्णे च वाच्यवत् ।रुक्मचन्दनयोः क्लीबे स्त्रियां कृष्णागुरुण्यपि ॥
अनुष्टुप्
पद्मं च श्रमणा भिक्षुक्यां मुण्डीर्यां च दृश्यते ।सुवर्णं मानभेदेऽपि स्थूणा शूर्मी च दारु च ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमानभेद
सुवर्ण as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कलधौतचन्द्रकान्तो दृषद्भेदे चन्द्रकान्तश्च कैरवे । कलधौतं सुवर्णे स्याद्रजते च प्रकीर्तितः ॥ Dharaṇikośa 15.2.79
- धरणिकोश अष्टापदअष्टापदं सुवर्णे स्यादष्टापदश्च मल्लिका । अष्टापदः कीलभेदे शारीणां फलकेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 17.3.10
- धरणिकोश भर्मन्मीनो मत्स्ये राशिभेदे भानू रश्मिदिवाकरौ । भर्म भृतौ सुवर्णे स्याच्चर्म स्यात्फलकेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 19.1.6
- धरणिकोश भूरिशास्त्रं ग्रन्थे निदेशे च शस्त्रमायुधलोहयोः । क्षीरं दुग्धे च नीरे च भूरि प्राज्यसुवर्णयोः ॥ Dharaṇikośa 26.1.9
- कोषकल्पतरु पुरटलघ्वट् वायौ लघौ त्रय्यां सरट् स्याद्वातमेघयोः । पुरटोऽङ्घ्रौ सुवर्णेऽन्त्ये देवटो देवशिल्पिनि ॥ Koṣakalpataru 6.10.45
- कोषकल्पतरु हरितपूज्येऽर्हंस्त्रिषु ना जिने दिशि हरित्स्त्री वर्णभेदे हये ना च स्त्री तु तृणे स्त्रियां तु हरितो दूर्वा सुवर्णेऽन्यवत् । रोहित् पुंसि रवौ मृगीव्रततिगः स्त्री विद्युदुक्ता स्त्रियां संध्यायां तडिति प्रभाविरहिते भेद्यस्य लिङ्गे मता ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 6.16.24
- कोषकल्पतरु काञ्चनपुंनागे चोदुम्बरे स्त्री हरिद्रा- वाची किञ्जल्के सुवर्णे च षण्ढे । पाठीनः स्यात्पाठके मीनभेदे तद्वत्कुम्भोलूखलद्रौ प्रदिष्टः ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.21.65
- कोषकल्पतरु हर्षयित्नुपारावते कामुककामयोस्तु जल्पाकमद्ये मदयित्नुरुक्तः । स्याद्धर्षयित्नुस्तनये सुवर्णे- ऽथो घोषयित्नुः पिकविप्रयोश्च ॥ ४७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.47
- कोषकल्पतरु कुसुम्भकमण्डलौ स्यात्कमलोत्तरे च तथा सुवर्णेऽपि बुधैः प्रदिष्टम् । विष्टम्भ उक्तः प्रतिबन्धके च वैदर्भके तद्वदुशन्ति सन्तः ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 6.24.50
- कोषकल्पतरु कर्बुरस्त्री कृष्णवृन्तासु जले तु षण्ढे तथा सुवर्णे शबलेऽन्यवत्स्यात् । स्यात्कर्परः शस्त्रविशेषवाची न स्त्री कपालेऽपि[54b]कटाहके च ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.19
- कोषकल्पतरु वसुवसुर्द्वयोनस्तु धने सुवर्णे रत्ने च वृद्ध्यौषधकेऽन्यवत्तु । स्वादौ च नासा त्विह नासिकायां द्वारोर्ध्वदारुण्यपि संप्रदिष्टा ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.31.83
- नानार्थार्णवसंक्षेप अयस्कालायसे सुवर्णे च स्यादाज्यं तु घृते युधि । श्रीवेष्टाह्वयनिर्यासे स्तोत्रेषु च चतुर्ष्वपि ॥ १० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.10
- नानार्थार्णवसंक्षेप मेध्यमेध्यं तु शुचिनि त्रिः क्ली बले धनसुवर्णयोः । ना तु मुञ्जेऽथ नद्यां स्त्री मेध्यार्कस्य तु रश्मिषु ॥ १०२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1026
- नानार्थार्णवसंक्षेप देवार्हदेवार्हं तु सुवर्णे स्याद् रसविद्धे नपुंसकम् । देवयोग्ये पुनस्त्रि स्यादथ स्यात् पुंसि देवनः ॥ ९५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.958
- नानार्थार्णवसंक्षेप लोभनत्रिस्तु लेहयतेः कर्मभूते स्याल्लेढिकर्तरि । लोभनं तु सुवर्णे क्ली लोभे लोभयतेः पुनः ॥ १५७४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1574
- नानार्थार्णवसंक्षेप जातरूपजातरूपं सुवर्णे क्ली रूप्ये चार्थादि पूर्ववत् । जालपादो द्वयोर्हंसे राजहंसे तु दत्तकः ॥ २४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.240
- नानार्थार्णवसंक्षेप तपनीयधने तु क्ली त्रिरायुष्मत्कृषीवलभिषक्षु सः । तपनीयं सुवर्णे क्ली शालिभेदे तु पुंस्ययम् ॥ २४७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.247
- नानार्थार्णवसंक्षेप नन्दयन्तीतत्पुष्पे नन्दयन्तस्तु पुमान् राज्ञि स्त्रियां पुनः । नन्दयन्ती मृडान्यां स्यात् सुवर्णेऽपि सुखेऽपि च ॥ २९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.296
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिलोद्भवकेशे तु ना सुवर्णे तु क्लीबलिङ्गं शिलोद्भवम् । पूर्ववत् स्यात् समासादि श्रीवत्साङ्कः पुनः पुमान् ॥ ६१४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.614
- परमानन्दीयनाममाला अष्टापदअष्टापदं सुवर्णेऽथाष्टापदः शरभे गिरौ । अधिवासो गृहे वासेऽधिष्ठानं पुरचक्रयोः ॥ ४६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.46
- शिवकोष कलधौतकलधौतं सुवर्णे स्याद्रजतेऽपि नपुंसकम् । कृष्णवृन्ता माषपर्णीकाश्मरीपाटलासु च ॥ २०० ॥ Śivakoṣa 12.3.200
- शिवकोष चाम्पेयअस्त्री स्त्री वनकुलत्थे चाम्पेयो नागकेसरे । किञ्जत्के चम्पके पुंसि सुवर्णे पुन्नपुंसकम् ॥ ३५४ ॥ Śivakoṣa 21.2.354
- शब्दरत्नावली महाधनप्रसाधनी स्त्री कङ्कत्यां क्लीबन्तु सिद्धिवेशयोः । पयस्विनी विभावर्य्यां धेनौ नद्यामपि स्त्रियाम् ॥ पुण्यजनः सज्जने स्याद्यक्षराक्षसयोरपि । पृण्यजनस्तु पुंसि स्यान्नीचे मूर्खे च पापिनि ॥ फलकी मीनभेदे ना त्रिषु स्यात्फलकान्विते । वार्वकी वे विचित्राश्वपर्ण्यजीवशरान्विषु (?) ॥ भूतात्मा पुंसि भूतेशे देहे बुद्धे विधातरि । महाधनं महामूल्यसुवर्णसिह्लकादिषु ॥ महासेनः कुमारे स्यान्महासैन्यपतौ पुमान् । मदयित्नुः स्मरे शौण्डे पुमान्मद्ये तु न द्वयोः ॥ महामुनिः कुम्भयोनिबुद्धयोः क्लीबमोषधे । मातुलानी तु भङ्गायां कलायं मातुलस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.118
- शब्दरत्नाकर अर्जुनअर्जुनः फल्गुने वृक्षे मातुरेकसुते सिते । सहस्रबाहौ दृग्रोगे क्लीबे तृणसुवर्णयोः ॥ २०३१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2031
- शब्दार्णव रसशृङ्गारादौ जले वीर्ये सुवर्णे विषशुक्रयोः । तिक्तादावमृते चैव निर्यासे पारदे ध्वनौ ॥ Śabdārṇava 254
- त्रिकाण्डशेष अष्टापदअष्टापदं शारिफले सुवर्णोऽस्त्री पशौ पुमान् । वामनेभ्यां स्त्रियां क्लीबं केयूरे नाऽङ्गदः कपौ ॥ २०२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.202
- त्रिकाण्डशेष रुक्मयमः संयमकीनाशयुग्मजेष्वथ राघवे । रामः पशौ भार्गवे च रूक्मं लोहसुवर्णयोः ॥ ३०२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.302
- उत्पलिनी शृङ्गीशृङ्गं विषाणमाख्यातं शैलाग्रे जलयन्त्रके । मीनौषधिसुवर्णानां भेदे शृङ्गी प्रयुज्यते ॥ ५० ॥ Utpalinī 50