भार
bhāraपुं · masc.In 16 kośas: 23 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 19 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
तज्जाः केशास्तीर्थवाकाश्चिकुराः कुन्तलाः कचाः ॥ ५६७ ॥वालाः स्युस्तत्पराः पाशो रचना भार उच्चयः ।हस्तः पक्षः कलापश्च केशभूयस्त्ववाचकाः ॥ ५६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाय्यं हस्तादिभिस्तत्र स्याद्गुञ्जाः पञ्च माषकः ॥ ८८३ ॥ते तु षोडश कर्षोऽक्षः पलं कर्षचतुष्टयम् ।बिस्तः सुवर्णो हेम्नोऽक्षे कुरुबिस्तस्तु तत्पले ॥ ८८४ ॥तुला पलशतं तासां विंशत्या भार आचितः ।शाकटः शाकटीनश्च शलाटस्ते दशाचितः ॥ ८८५ ॥चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थः प्रस्थैश्चतुर्भिराढकः ।चतुर्भिराढकैर्द्रोणः खारी षोडशभिश्च तैः ॥ ८८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तुला स्त्रियां पलशतं भारः स्याद्विंशतिस्तुलाः ।आचितो दश भाराः स्युः शाकटो भार आचितः ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विवधो वीवधो भारः पर्याहारश्च कथ्यते ।काचं शिक्यमिति प्रोक्तं भारयष्टिर्विहङ्गिका ॥ ७५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्वयोर्वाला वेल्लिताग्राः केशकन्तारकुन्तलाः ।हस्तः पक्षः कलापश्च भार उच्चय इत्यपि ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुवर्णाक्षे स्वर्णविस्तं कुरुविस्तं तु तत्पले ।तुला स्त्रियां पलशतं भारः स्याद्विंशतिस्तुलाः ॥ ५२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मञ्जूषापि स्त्रियां चाथ द्वयोर्विवधवीवधौ ।पर्याहारो भरो भारोप्यथापि स्याद्विहङ्गमा ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
------------- प्रेषणे स्यान्मदे मादोऽथ धारणम् ।धरणेथ भरो भारः प्रणयः सान्त्वनाऽपि च ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
तद्वृन्दे कैशिकं कैश्यमथ केशादितः परः ।पाशः पक्षश्च हस्तश्च कलापो भार उच्चयः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्तु[142b]लाविंशतिर्भार आचितो दशभारकः ।शाकटीनः * * * [शाकट]श्च शलाटश्चाचितोऽपि सः ॥ १५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्भा (syllables merged)
genderपुंmasc.
वार्तावहेऽथ भारे स्याद्वीवधो विवधः पुनः ।शिक्यं काचस्तदाधारयष्टिरुक्ता विहङ्गिका ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुण्डं मौलिः कचाः केशास्तीर्थवाकाश्च कुन्तलाः ।वालाः स्युश्चिकुरास्तुल्या रचना भार उच्चयः ॥ २३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुलानां विंशतिर्भार आचितः शाकटोऽपि च ।कुडवानां चतुष्केन प्रस्थः स्यात्पुंसलिङ्गकः ॥ ४१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
केशात्कलापरचनापाशभारचया अपि ।कवरी वेणिका वेणी धम्मिल्ला गुम्फिताः कचाः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुला पलशतं ज्ञेयं सुवर्णादिकमापने ।शलाट आचितो भारः शाकटीनश्च शाकटः ॥ १४८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विंशतितुलामानं तद्द्विसहस्रपलानि च ।दशभारप्रमाणन्तु ज्ञातव्यः आचितः खलु ॥ १४८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
स्यात् सुवर्णपले ज्ञेयं कुरुविस्तं नपुंसकम् ।स्त्रियां तुला पलशते स्याद्भारः विंशतिस्तुलाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विवधा वीवधः पर्याहारभारभरा अपि ॥
genderपुंmasc.
लग्नको लग्नः, षोडशमात्रैः करिष-कार्षकौ ।तुला विंशत्या तु भारो भरश्च शकटीनवत् ॥ ३२६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ल (syllables merged)
genderपुंmasc.
तुला पलशतं ताभिर्विंशत्या भार एव तैः ।आचितः पुंसि दशभिः शाकटो भार आचितः ॥ १४९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपनायस्तूपनये भरो भारे भ्रमे भ्रमिः ।हसे हासः स्वने स्वानो व्यधो वेधे वरो वृतौ ॥ १६९६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्तू (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तौ तु द्वौ शाकटौ भारः शाकटीनः शलाटवत् ।भारा दश समं संगं धारभारं च शाकटम् ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हेम्नः पलानामयुतद्वये स्या-द्भारस्तुलानामपि विंशतौ [45b] च ।स्याद्वीवधेऽथो मरके स्मरे चवृषेऽपि मारो गदितोऽथ चण्ड्याम् ॥ १३ ॥
उपजातिःmetre not read in every line
भरस्त्वतिशये भारे सङ्ग्रामे गरिमण्यपि ।भारः सहस्रद्वितये पलानां च गरिम्णि च ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसहस्रद्वितय
वोढव्ये भरणे चाथ ज्येष्ठभ्रातरि भास्करे ।भावोऽथ भातुवाग्दैवे शरीरावयवेऽपि च ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
भवो भद्रे हरे प्राप्तौ सत्तासंसारजन्मसु ।भागा भाग्यांशतुर्यांशा भरभारौ गरिम्ण्यपि ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
meanings
भरवीवधयोश्चान्त्यौ भूस्पृशौ वैश्यमानवौ ।विश्लेषे दारणे भेदो भेनः सूर्ये निशाकरे ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
meanings
doubtful
भार as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश विवधविवधवीवधौ भारे पर्याहारे तथाध्वनि । अवधी कालदण्डौ स्तः सीमानोऽवधयः स्मृताः ॥ Dharaṇikośa 18.2.11
- धरणिकोश धूरशब्दः पावके तीक्ष्णे रैशब्दः कनके धने । धूश्चिन्ता धूश्च भारोऽग्रे चाश्विशेकदेशयोः ? ॥ Dharaṇikośa 26.1.1
- धरणिकोश भरनरः स्यादर्जुने मर्त्ये भरो निर्भरभारयोः । ताम्नं शुल्बे वर्णभेदे चरुर्हव्यार्थभाण्डयोः ॥ Dharaṇikośa 26.1.2
- कोषकल्पतरु वीवधदेवे च विज्ञे विबुधोऽथ पर्या- हारे च भारेऽध्वनि वीवधः स्यात् ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.20.68
- कोषकल्पतरु विवधपुमांस्तथा स्याद्विवधोऽथ देशे शैले कठोरे निषधो नृपे च । संबाध उक्तो भगसंकटार्थे स्याद्दुर्विधो दुर्गतधूर्तयोश्च ॥ ६९ ॥ Koṣakalpataru 6.20.69
- कोषकल्पतरु धूबिल्वद्रुमे स्या[44a]त्सरलद्रुमेऽपि परिच्छदे धूस्तु सुरापगायाम् । भारेऽपि यानस्य मुखेऽपि सा स्या- त्स्त्रियां तु पूः पत्तनदेहयोश्च ॥ Koṣakalpataru 6.27.3
- कोषकल्पतरु भरपरस्त्वनात्मोत्तमवैरिदूरे स्यात्केवले चापि विशेष्यलिङ्गः । भरस्तु भारेऽतिशये वरस्त्व- भीष्टे सुरादेर्दुहितुश्च पत्यौ ॥ १०० ॥ Koṣakalpataru 6.27.100
- नानार्थार्णवसंक्षेप धुर्धीस्तु कर्मणि बुद्धौ च धूस्तु यानमुखेऽङ्गुलौ । भारे विकृतगीतौ च गायत्त्राह्वयसामनि ॥ ५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.55
- नानार्थार्णवसंक्षेप विवधरोगे चाप्यन्यथाभावे विवधस्तृदितः पथि । पर्याहारे च भारे च विश्वप्सा त्वन्तरेऽनिले ॥ २०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.204
- नानार्थार्णवसंक्षेप वीवधपुरन्दरेऽथ विश्वात्मा विरिञ्चेऽपि च भास्करे । वीवधस्तु भवेन्मार्गे स्यात् पर्याहारभारयोः ॥ २०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.205
- नानार्थार्णवसंक्षेप शाकटश्यामकः शाकटस्तु स्यात् पुमान् पलशतात्मनः । तुलासंज्ञस्य मानस्य विंशत्यात्मकभारके ॥ १८१५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1815
- परमानन्दीयनाममाला भर्मन्भद्रो गजान्तरे श्रेयोवृषयोर्मुनिरुद्रयोः । भर्म भारे भृतौ स्वर्णे भोगी तालनृपाहिषु ॥ ३३२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.332
- शब्दरत्नावली वीवधवीवधो विवधो भारपर्याहारपयेषु च । विस्रब्धो गाढविश्रब्धानुद्भटेषु भवेत्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.33
- शब्दरत्नाकर विवधपर्याहाराध्वभारेषु स्यातां विवधवीवधौ । वडवाश्वा ब्राह्मणी च वाहिनी सिन्धुसैन्ययोः ॥ २१६४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2164
- शब्दरत्नाकर धूर्दृग्बुद्धौ दर्शने नेत्रे स्त्री स्याद्द्रष्टरि तु त्रिषु । धूः स्त्री भारे यानमुखे नौः स्त्रियां तरिकालयोः ॥ २२४४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2244
- तन्त्राभिधान धूधिषणा धीः समाख्याता धूश्च स्याद्भार-चिन्तयोः । न-कारः सुगते बन्धे नुः स्तुतौ च प्रकीर्त्तितः ॥ २१ ॥ Tantrābhidhāna 3.21
- त्रिकाण्डशेष भरकुब्जवृक्षे हरे वारो बन्धुरं रम्यनम्रयोः । भ्रमरः कामुके भृङ्गे भरोऽतिशयभारयोः ॥ ३६६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.366
- वैजयन्ती विवधविवधो वीवधश्च द्वौ पर्याहारेऽध्वभारयोः । वृत्तान्तः स्यात् प्रकरणे कार्त्स्न्ये वार्ताप्रकारयोः ॥ ७१ ॥ Vaijayantī 7.1.71
- वैजयन्ती धुर्धूः स्याद्यानमुखे भारे नौस्तु काले तरावपि । ज्या पृथिव्यां च मौर्व्यां च स्वर्व्योम्नोर्द्योदिवावुभे ॥ १७ ॥ Vaijayantī 8.2.17