अत्यर्थ
atyarthaवि · adj.In 10 kośas: 7 synonym verses, 12 as a meaning of another word.
सततानारताश्रान्तसन्तताविरतानिशम् ॥ ६५ ॥नित्यानवरताजस्रमप्यथातिशयो भरः ।अतिवेलभृशात्यर्थातिमात्रोद्गाढनिर्भरम् ॥ ६६ ॥तीव्रैकान्तनितान्तानि गाढबाढदृढानि च ।क्लीबे शीघ्राद्यसत्त्वे स्यात् त्रिष्वेषां सत्त्वगामि यत् ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अत्यर्थमतिमर्यादमतिवेलं च कथ्यते ।व्यवधानं तिरोधानमन्तर्धिरपवारणम् ॥ ७१९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
निह्नवस्त्वपलापे स्यात्संदेशे वाच(चि?)कं गिरि ।अत्यर्थं संगतं सात्वं सरसं च मनोहरम् ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अत्यर्थं निर्भरं तीव्रं गाढं बाढं दृढं भृशम् ।पूरितं भरितं पूर्णं शून्यरिक्ताखिलोद्वसाः ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अत्यर्थमऽतिमर्यादरमतिमात्रं दृढं तथा ॥ २७४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
अतिवेलं भृशं गाठं प्रगाढं सुदृढं दृढम् ।उद्गाढं वाढमत्यर्थं सुभृशं भृशमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अतिमात्रेऽतिमर्यादमतिवेलातिमानकम् ।भृशमत्यन्तमत्यर्थमधिकोद्गाढनिर्भरम् ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अत्यर्थ as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अट्टक्लिष्टं तु क्लिशिते ज्ञेयं विक्लिष्टार्थे वचस्यपि । अट्टं शुष्के च भक्ते च अट्टमत्यर्थगेहयोः ॥ Dharaṇikośa 10.2.4
- धरणिकोश ननु वितर्केऽप्यनुनये प्रश्नातीतार्थयोश्च नु । न निषेधे इवात्यर्थे स्यादतीतेऽनुनयेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 34.11.1
- धरणिकोश पुरापुरात्यर्थे पुराणे च प्रबन्धातीतभाविषु । उरर्युरुरी चोरी च विस्तारेऽङ्गीकृतौ त्रयम् ॥ Dharaṇikośa 34.16.3
- कोषकल्पतरु सुष्ठुशम्बट् वित्तेऽथ सुष्ठु स्यात्पूजात्यर्थप्रशंसने । अपष्ठु निन्द्येऽभव्ये च दुष्ठु निन्दित-निन्दयोः ॥ ८६ ॥ Koṣakalpataru 5.1.86
- शब्दरत्नावली अट्टअट्टं भक्ते पुंसि शुष्के क्षौमेऽत्यर्थे गृहान्तरे ॥ इष्ट आशंसिते पूज्ये क्रतौ ना प्रेयसि त्रिषु । संस्कारे क्लीबलिङ्गं स्याद् व्रते च क्रतुकर्मणि ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.2
- शब्दरत्नावली साधिष्ठसाधिष्टोऽतिदृढेऽत्पार्थे श्रीकन्ठे हरदेशयोः । Śabdaratnāvalī 7.12.14
- शब्दरत्नावली आभीक्ष्णआभीक्ष्णमत्यर्थे नित्ये च तद्युक्ते क्रियायां त्रिषु । इन्द्राणीसिन्धुवारेस्याच्शच्याञ्च करणे स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.25
- शब्दरत्नावली सुष्ठुसुष्ठु प्रशंसनेऽत्यर्थे दुष्ठु निन्दाप्रशंसयोः । अपष्ठु शोभनार्थे स्यान्निरवद्ये च तद्भवेत् ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.20
- शब्दरत्नावली उत्उत्प्रश्नात्यर्थतर्केषु सन्देहेऽपि च कुत्रचित् । चित्पक्षान्तरसाकल्यप्रशंसाकुत्सितेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.25
- त्रिकाण्डशेष अट्टकाके निम्बे च लशुने गर्त्ते कूपे खलेऽवटः । अत्यर्थक्षौमयोरट्टः कृताविष्टं प्रिये त्रिषु ॥ ९१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.91
- त्रिकाण्डशेष पूर्वेद्युस्हुं वितर्के चानुमतौ वार्त्तायामरुचौ किल । प्रातर्दिने च पूर्वत्रेऽत्यर्थे पूर्वेद्युरिष्यते ॥ ४६७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.467
- वैजयन्ती साधीयस्साधीयोऽनुमतेऽत्यर्थं सत्तमे शोभनेऽपि च । तथ्यपथ्यार्थवाक्येऽपि सूनृतोऽथ क्षमे हिते ॥ २९ ॥ Vaijayantī 7.4.29