भर
bharaपुं · masc.In 15 kośas: 19 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
अत्यर्थे गाढमुद्गाढं बाढं तीव्रं भृशं दृढम् ॥ १५०५ ॥अतिमात्रातिमर्यादनितान्तोत्कर्षनिर्भराः ।भरैकान्तातिवेलातिशया जृम्भा तु जृम्भणम् ॥ १५०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सततानारताश्रान्तसन्तताविरतानिशम् ॥ ६५ ॥नित्यानवरताजस्रमप्यथातिशयो भरः ।अतिवेलभृशात्यर्थातिमात्रोद्गाढनिर्भरम् ॥ ६६ ॥तीव्रैकान्तनितान्तानि गाढबाढदृढानि च ।क्लीबे शीघ्राद्यसत्त्वे स्यात् त्रिष्वेषां सत्त्वगामि यत् ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रघातोभ्यागमश्चापि नन्दनुः संप्रहारकः ।समर्यो भर आक्रन्दः पृतनाज्यौ स्त्रियां पुनः ॥ ३५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आचितः पुंसि वा क्लीबे द्वयं वा दशभारिकम् ।मानभेदे भरः पुंसि सहस्रद्वितयैः पलैः ॥ ५२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मञ्जूषापि स्त्रियां चाथ द्वयोर्विवधवीवधौ ।पर्याहारो भरो भारोप्यथापि स्याद्विहङ्गमा ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
------------- प्रेषणे स्यान्मदे मादोऽथ धारणम् ।धरणेथ भरो भारः प्रणयः सान्त्वनाऽपि च ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सततेऽनारताश्रान्तसंतताविरतानिशम् ।नित्यानवरताजस्रमव्ययं स्याद्भरः पुमान् ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रकाममतिकामं च निकामं चातिवेलवत् ।अतिरेकभरोत्कर्षातिशया अतिशायने ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊर्मिश्च ध्वनिश्च अञ्जलिश्च ऊर्म्मिध्वन्यञ्जलयः । एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयमूर्म्मिस्तरङ्गः । अयं ध्वनिः शब्दः ।अयमञ्जलिः करपुटः । ओष्ठकपोलगुल्फसञ्ज्ञाश्च । सञ्ज्ञाशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । ओष्ठश्च कपोलश्च गुल्फश्च ओष्ठकपोलगुल्फाः । एतेषां सञ्ज्ञाः पर्यायास्ते पुंसि भवन्ति । अयमोष्ठः अधरः दन्तच्छदः । अयं कपोलः गण्ड इत्येवमादयः । अयं गुल्फः पादग्रन्थिः घुठः घूंठ इत्येवमादयः । घञ्च एरच्च ऋदोरप्च । "पदरुजवेगस्पृशो घञि"त्येवमादिना प्रकरणे घञो विहित इति । "येन विधिस्तदन्तस्ये"ति घञ्प्रत्ययान्ताः शब्दाः पुंसि भवन्ति । तद्यथा । पादः रोगः वेगः स्पर्शः पाकः त्यागः योगः प्रसादः भेदः छेदः दाहः दोषः प्रकारविकार इत्येवमादयः । "एरजि"ति । एरजीवर्णान्तादच्प्रत्ययः स्यात् । अयं जयः नयः । तथा "ऋदोरप्" । ऋवर्णान्तादुवर्णान्ताच्च धातोरप्प्रत्ययः स्यात् । तत्र ऋवर्णान्तात् । अयं करः वरः भरः शरः नरः । इत्येवमादयः । उवर्णान्तात् । अयं प्लवः पवः भवः इत्येवमादयः । घञन्तादन्धकारशब्दस्यापि नित्यं पुंस्त्वं स्यादित्याह । बहुलमन्धकारश्च । अन्धकारो बहुलं पुंलिङ्गे भवति । विभाषा भवतीत्यर्थः । इदं अन्धकारम् । अयं अन्धकारः । तथा चोक्तम् । "नेहागमोऽस्ति शलभस्य न मारुतस्य स्नेहक्षयोऽपि न भवेत्प्रथमे प्रदोषे । अव्यक्तवस्तुपुरुषप्रतिबोधितेन पारावतेन पतता कृतमन्धकारम् ।"प्राण्यङ्गमिदन्तं वस्तिकुक्षिपाणीन्विमुच्य सर्वं स्त्री ।जङ्घा शिरा स्नुषा नासिका चूडा वसा चैव ॥ १७ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every line
ऊर्मिपुंतरङ्गपुंध्वनिपुंशब्दपुंअञ्जलिपुंकरपुटपुंओष्ठपुंअधरपुंदन्तच्छदपुंकपोलपुंगण्डपुंगुल्फपुंपादग्रन्थिपुंघुठपुंघूंठपुंपादपुंरोगपुंवेगपुंस्पर्शपुंपाकपुंत्यागपुंयोगपुंप्रसादपुंभेदपुंछेदपुंदाहपुंदोषपुंप्रकारपुंविकारपुंजयपुंनयपुंकरपुंवरपुंभरपुंशरपुंनरपुंप्लवपुंपवपुंभवपुंअन्धकारपुंक्लीवस्तिपुंकुक्षिपुंपाणिपुंजङ्घास्त्रीशिरास्त्रीस्नुषास्त्रीनासिकास्त्रीचूडास्त्रीवसास्त्री
genderपुंmasc.
भृशं बाढं तथा तीव्रं दृढोद्गाढे तथा समे ।नितान्तनिर्भरोत्कर्षातिमर्यादा भरे स्मृताः ॥ ३७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राशिः पुञ्जोत्करौ कूटं जातं यूथं भरः कुलम् ।ग्रामो वर्गः समाहारो निकायो निचयोऽपि च ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्कर्षोऽतिशयस्तीव्रं नितान्तं निर्भरो भरः ।एकान्तमतिवेलञ्च गाढं बाढं भृशं पुनः ॥ २७४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तीव्रं निर्भरमेकान्तं नितान्तमतिशायनम् ।भरश्चातिशयो वाढं भृशं स्यान्मान्तरमव्ययम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विवधा वीवधः पर्याहारभारभरा अपि ॥
genderपुंmasc.
वैवधिको विवधिको वीवधिकोऽथ भारके ।भरो विवधो वीवधः स्यादथो भारयष्टिका ॥ १८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
लग्नको लग्नः, षोडशमात्रैः करिष-कार्षकौ ।तुला विंशत्या तु भारो भरश्च शकटीनवत् ॥ ३२६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ल (syllables merged)
genderपुंmasc.
कामाप्त्यर्थे तु गाढमुद्गाढं भर-निर्भरौ ।जृम्भणं त्रिषु जृम्भा स्यात्, परिष्वङ्गेऽङ्कपालिवत् ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपनायस्तूपनये भरो भारे भ्रमे भ्रमिः ।हसे हासः स्वने स्वानो व्यधो वेधे वरो वृतौ ॥ १६९६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्तू (wrong syllable)
genderपुंmasc.
परभागो गुणोत्कर्षः प्राग्भारोऽतिशयो भरः ।विस्तारो विग्रहो व्यासस्स तु शब्दस्य विस्तरः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भवो भद्रे हरे प्राप्तौ सत्तासंसारजन्मसु ।भागा भाग्यांशतुर्यांशा भरभारौ गरिम्ण्यपि ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगरिमन्
भरवीवधयोश्चान्त्यौ भूस्पृशौ वैश्यमानवौ ।विश्लेषे दारणे भेदो भेनः सूर्ये निशाकरे ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवीवध
भर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कटखादककाकाचीराजशफल- मन्यभिदोः काचकुम्भे च । कटखादको भरे स्या- ज्जम्बुकवान्तादयोस्तद्वत् ॥ ६९ ॥ Koṣakalpataru 6.1.69
- परमानन्दीयनाममाला धुर्गुह्यकेशेऽथ धूर्धूते भरे कम्परथास्ययोः । नो ज्ञानस्थानयोर्बुद्धे निर्बन्धेऽस्माकमप्यतः ॥ २७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.27