अतिशय
atiśayaपुं · masc.In 11 kośas: 10 synonym verses, 17 as a meaning of another word.
अत्यर्थे गाढमुद्गाढं बाढं तीव्रं भृशं दृढम् ॥ १५०५ ॥अतिमात्रातिमर्यादनितान्तोत्कर्षनिर्भराः ।भरैकान्तातिवेलातिशया जृम्भा तु जृम्भणम् ॥ १५०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सततानारताश्रान्तसन्तताविरतानिशम् ॥ ६५ ॥नित्यानवरताजस्रमप्यथातिशयो भरः ।अतिवेलभृशात्यर्थातिमात्रोद्गाढनिर्भरम् ॥ ६६ ॥तीव्रैकान्तनितान्तानि गाढबाढदृढानि च ।क्लीबे शीघ्राद्यसत्त्वे स्यात् त्रिष्वेषां सत्त्वगामि यत् ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विधा समृद्धौ स्फुरणं स्फुलनं स्फुरितेऽपि च ।उत्कर्षोऽतिशये संधिः श्लेषे विषय आशये ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रकाममतिकामं च निकामं चातिवेलवत् ।अतिरेकभरोत्कर्षातिशया अतिशायने ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हानिः क्षिया क्षयो ह्रासोऽपचयश्चापहारवत् ।स्फातिर्वृद्धिस्तथोत्कर्षोऽतिशयश्चातिशायनम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्कर्षोऽतिशयस्तीव्रं नितान्तं निर्भरो भरः ।एकान्तमतिवेलञ्च गाढं बाढं भृशं पुनः ॥ २७४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तीव्रं निर्भरमेकान्तं नितान्तमतिशायनम् ।भरश्चातिशयो वाढं भृशं स्यान्मान्तरमव्ययम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अतिशायस्त्वतिशये विशयो विचिकित्सने ।स्यादाच्छोटनमामर्दो मोटनं त्ववभञ्जनम् ॥ १७०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आदीनवास्रवौ क्लेशे तेमस्तेमौ समुन्दने ।उत्कर्षश्च प्रकर्षश्च स्यातामतिशयार्थकौ ॥ १७०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परभागो गुणोत्कर्षः प्राग्भारोऽतिशयो भरः ।विस्तारो विग्रहो व्यासस्स तु शब्दस्य विस्तरः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अतिशय as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश श्रेयस्श्रेयः स्यान्मङ्गले धर्मे प्रशस्तेऽतिशयादपि । श्रेयसी करिपिप्पल्यां रास्ना च श्रेयसी स्मृता ॥ Dharaṇikośa 31.3.8
- धरणिकोश किमुतस्वस्त्याशीःक्षेमपुण्यादौ शश्वत्पुनःसदार्थयोः । किमुतातिशये प्रश्ने यद्वत्प्रश्नवितर्कयोः ॥ Dharaṇikośa 34.7.2
- कोषकल्पतरु आकॄप्रत्यूहे चात्त्ववध्वंसेऽथोपाद्वैकृत-हिंसयोः । विक्षेपेऽतिशयादाङः संकुलत्वे समोऽशुचौ ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 3.5.53
- कोषकल्पतरु अतिआह क्षेपनियोगयोरथ मतावाहो उताहो उभौ पृच्छायां च विचारणेऽप्यथ परिक्लेशे प्रकर्षेऽह हा । हिंसोपक्रमकुत्सनेषु विबुधाः संकीर्तयन्त्यादह प्रोक्तं मंक्षु विचक्षणे अति[246b]शये तत्त्वे तथाति द्रुते ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 5.1.29
- कोषकल्पतरु दृढदृढः प्रगाढेऽतिशये भृशेऽस्त्री । स्थूले सम[277b]र्थेऽविनये त्रिषु स्या- द्बाढं प्रतिज्ञादृढयोस्तथान्त्ये ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.14.93
- कोषकल्पतरु भरपरस्त्वनात्मोत्तमवैरिदूरे स्यात्केवले चापि विशेष्यलिङ्गः । भरस्तु भारेऽतिशये वरस्त्व- भीष्टे सुरादेर्दुहितुश्च पत्यौ ॥ १०० ॥ Koṣakalpataru 6.27.100
- नानार्थार्णवसंक्षेप भरभरस्त्वतिशये भारे सङ्ग्रामे गरिमण्यपि । भारः सहस्रद्वितये पलानां च गरिम्णि च ॥ ८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.85
- नानार्थार्णवसंक्षेप अट्टअर्ममस्त्री स्थले ग्रामे नेत्ररोगान्तरेऽपि च । अट्टो नातिशये घाते क्षौमसंज्ञगृहान्तरे ॥ २५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.25
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्राग्भारविज्ञेयो गिरिशृङ्गाग्रे तथैवातिशयेऽपि च । प्रकृष्टासादने तु स्यात् प्रासादो मन्दिरान्तरे ॥ १६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.160
- नानार्थार्णवसंक्षेप विशेषविलेप्तव्ये विशेषस्तु ना भेदेऽतिशये त्रि तु । वीतशेषे पक्षिमात्रशेषेऽप्यथ नृभूमनि ॥ १७१६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1716
- शब्दरत्नावली व्यायतवहतुः सचिवे पान्थे वलीवर्दे पुमानयम् । वनिता स्त्री तु कान्तायां जातरागस्त्रियामपि ॥ याचिते सेविते ख्याते त्रिषु स्याद्ददिभिद्यपि (?) । वसतिर्वेश्मरजनीवासभूमिषु च स्त्रियाम् ॥ व्यायतञ्च दृढे दीर्घे व्यापितेऽतिशयेऽन्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.132
- शब्दरत्नावली काहलकाहली स्यात्तरुण्याञ्च काहलः शब्दमात्रके । कुक्कुटे ना भृशे शुष्के खलातिशययोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.52
- शब्दरत्नावली निन निषेधे तूपमायां शिरश्चालन इत्यपि ॥ नि सामीप्ये निवेशेऽतिशये दाने च संशये । नित्यार्थे कोशले क्षेपे बन्धेऽन्तर्भावमोक्षयोः ॥ आश्रये राश्यधोभावविन्यासोयरमेष्वपि । नु प्रश्नातीततर्कानुनयोपमानहेतुषु ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.39
- शब्दरत्नावली मंक्षुऊषा रात्रौ च रात्र्यन्ते दोषा रात्रौ निशामुखे । मंक्षु शीघ्रातिशययोर्निकर्षान्तिकमध्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.58
- शब्दरत्नाकर अट्टद्यूतमेदे ग्लहे कर्षे शकटेऽप्यक्षमिन्द्रिये । अट्टः पक्वौदने घातेऽतिशये क्षौमवेश्मनि ॥ १८६४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1864
- त्रिकाण्डशेष भरकुब्जवृक्षे हरे वारो बन्धुरं रम्यनम्रयोः । भ्रमरः कामुके भृङ्गे भरोऽतिशयभारयोः ॥ ३६६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.366
- वैजयन्ती अट्टअट्टावतिशयक्षौमावर्घौ पूजाप्रतिक्रयौ । अर्याः शास्तृस्वामिवैश्याः सर्पे वृत्त्रासुरेऽप्यहिः ॥ ५ ॥ Vaijayantī 6.1.5