बाढ
bāḍhaवि · adj.In 14 kośas: 10 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
अत्यर्थे गाढमुद्गाढं बाढं तीव्रं भृशं दृढम् ॥ १५०५ ॥अतिमात्रातिमर्यादनितान्तोत्कर्षनिर्भराः ।भरैकान्तातिवेलातिशया जृम्भा तु जृम्भणम् ॥ १५०६ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
सततानारताश्रान्तसन्तताविरतानिशम् ॥ ६५ ॥नित्यानवरताजस्रमप्यथातिशयो भरः ।अतिवेलभृशात्यर्थातिमात्रोद्गाढनिर्भरम् ॥ ६६ ॥तीव्रैकान्तनितान्तानि गाढबाढदृढानि च ।क्लीबे शीघ्राद्यसत्त्वे स्यात् त्रिष्वेषां सत्त्वगामि यत् ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वृन्दारको वामनस्तु गुरुर्वड्रो गुरुस्तथा ।बाढश्च व्यायतश्चैतेऽतिशयार्थाः स्मृता इति ॥ १८५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अतेर्बलार्थमात्राः स्युर्भृशमुद्गाढनिर्भरे ।तीव्रैकान्तनितान्तानि गाढबाढदृढानि च ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अतिमर्यादमुद्गाढं गाढं बाढं च निर्भरम् ।नितान्तैकान्ततीव्राणि निःसीममतिमात्रवत् ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भृशं बाढं तथा तीव्रं दृढोद्गाढे तथा समे ।नितान्तनिर्भरोत्कर्षातिमर्यादा भरे स्मृताः ॥ ३७९ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
अत्यर्थं निर्भरं तीव्रं गाढं बाढं दृढं भृशम् ।पूरितं भरितं पूर्णं शून्यरिक्ताखिलोद्वसाः ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
उत्कर्षोऽतिशयस्तीव्रं नितान्तं निर्भरो भरः ।एकान्तमतिवेलञ्च गाढं बाढं भृशं पुनः ॥ २७४२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अतिमात्रनिर्भरदृढान्येकान्तोद्गाढबाढानि ।अविरतमुख्याश्चैते शब्दाः सर्वे द्रुतादिवत्कार्याः ॥ १३३ ॥
उद्गीतिः
genderविadj.
तीव्रं तु गाढमेकान्तं नितान्तं दृढबाढवत् ।वशेऽनर्गलमुद्दाममुच्छृंखलमयन्त्रितम् ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
दृढः प्रगाढेऽतिशये भृशेऽस्त्री ।स्थूले सम[277b]र्थेऽविनये त्रिषु स्या-द्बाढं प्रतिज्ञादृढयोस्तथान्त्ये ॥ ९३ ॥
metre not recognised
meaningsप्रतिज्ञा
बाहा नृस्त्री स्त्रिया बाहौ बाह्यं तु त्रिर्बहिर्भवे ।क्ली तु स्वकल्पिते नृत्ते बाढं तु स्याद्भृशे त्रिषु ॥ ८५६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsभृश
क्लीबं त्वनुमतौ च स्यात् प्रतिज्ञाया च धिक् पुनः ।अवश्यमर्थे देवानांप्रियः प्राह हलायुधः ॥ ८५७ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
दृढं त्वतिशयस्थूले स्यात्प्रगाढनितान्तयोः ।माढिः स्त्री पत्रभङ्गे च तथा दैन्यप्रकाशने ॥मूढः शिशौ तन्द्रिते च वाढा च दीप्तिमुख्ययोः ।बाढं प्रतिज्ञादृढयो रूढं जातप्रसिद्धयोः ॥व्यूढः पृथुलविन्यस्तसंहतेष्वभिधेयवत् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
meaningsप्रतिज्ञा
ज्ञानहेतुविवक्षायामप्यादिकथमव्ययम् ।कथमादि तथाप्यन्तं यत्नगौरवबाडयोः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
बाढ as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् साधीयस्वरीयांस्तूरुवरयोः साधीयान्साधुबाढयोः ॥ २३६ ॥ Amarakośa 3.3.236
- धरणिकोश ननुननु च प्रश्ने विरोधोक्तौ सम्यग्बाढप्रशंसयोः । Dharaṇikośa 34.4.1
- कोषकल्पतरु सम्यक्घ हिंसाप्रातिलोम्याङ्घ्रि[पू]रणेषु प्रकीर्तितम् । तिर्यक् तिरोऽर्थे वक्रे च सम्यग्बाढ-प्रशंसयोः ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 5.1.82
- कोषकल्पतरु सर्वथानिष्कारणे स्याद्विधिवर्जिते च वृथान्यथा स्यात्परमार्थकेऽपि । स्यात्सर्वथा कारणबाढकार्थे मिथो रहोर्थेऽपि मिथस्तथैव ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 5.1.99
- नानार्थार्णवसंक्षेप निर्वृतिनिर्वृतिर्मनसस्तोषे मोक्षेऽस्तमयबाढयोः । नियतिः सयमे दैवे निकृतिः शठशाठ्ययोः ॥ ४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.40
- त्रिकाण्डशेष विश्रब्धपृक्का महिला च वधूर्विश्वस्तोऽनुद्धतश्च विश्रब्धः । विश्रब्धं बाढार्थं शुद्धं त्रिषु पूतकेवलयोः ॥ २२३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.223
- वैजयन्ती निवृत्तिनिवृत्तिस्तु मनस्तोषे मोक्षेऽस्तमयबाढयोः । नालिका चुल्लिकारन्ध्रे विवरे वेणुभाजने ॥ ११ ॥ Vaijayantī 7.2.11